Den ultimo simannan, accidentenan den trafico cu consecuencia serio y hasta fatal, cu ta involucra uso di alcohol, a causa conmocion den comunidad local. En particular, dos caso di hit and run, uno na Oranjestad y otro na San Nicolas, a pone ciudadanonan reflexiona tocante e cultura di core bao influencia na Aruba.
Un di e sucesonan mas tragico y impactante e luna aki a sucede durante e prome siman di 2026, na momento cu un pareha a perde nan bida den un hit and run diadomingo 4 di januari riba L.G. Smith Boulevard.
E caso aki, den cual e sospechoso C. Fernandes, coriendo den un auto SUV color preto na un velocidad extremadamente halto, a trapa un pareha y core bay sin stop, lagando nan atras, a causa un conmocion enorme. No solamente pa e manera horibel den cual e pareha a perde nan bida mientras nan tabata crusa riba zebrapad, sino pa e hecho cu e chauffeur, cu segun medionan local tabata core bao influencia, a bandona e sitio sin ni sikiera stop un rato pa mira kico el a causa.
Na e sitio, dokter forensico a constata morto di e pareha: Josely Paulina Vasquez Gonzalez naci riba 09-07-1960 na Republica Dominicana y Carlos David Vialez Valerio naci riba 19-10-1971 na Republica Dominicana, prome y di dos morto den trafico pa aña 2026.
E hecho cu e chauffeur a bandona e sitio despues di e accident a causa indignacion y tristesa adicional.
Mas traumatico ainda tabata e hecho cu yiu muher di un di e victimanan, Yhoely Willems tabata testigo di e suceso. Den un entrevista cu Bon Dia Aruba, el a bisa cu “mi ta corda cu mi a sinti mi casa a rek mi y despues di esey ora mi a bira wak, mi mama y mi stiefvader tabata benta riba caminda caba.”
Ruman homber di Yhoely Willems, Edwin Willems, tambe ta experenciando un tristesa enorme cu no tin splicacion. Edwin awo ta organisando un campaña pa sigura cu tin husticia den e caso di morto di su mama y su stiefvader. Esaki pasobra den comunidad local ta reina e sentimento cu casonan asina, di morto den trafico causa pa iresponsabilidad, hopi biaha no ta haya un castigo husto.
Riba rednan social, Edwin Willems a haci un yamado pa pueblo uni pa busca husticia “no solamente pa mi mama y su casa, sino pa tur victimanan y famianan cu a pasa locual nos ta pasando.” Hunto cu su post, el a inclui un cantidad di caso di morto den trafico, mustrando cu hopi biaha, consumo di alcohol y coremento bao influencia ta involucra, y alabes, cu hopi biaha e castigo cu ta duna na e chauffeur cu tabata core bao influencia ta demasiado abao.
Esaki a cuminsa un combersacion entre usuarionan riba un tema cu ta birando un urgencia na nivel nacional y cu mester haya atencion debido.
“Tristo cu no tin castigo drechi na Aruba,” S.T. a comenta. “Hit and run ta mescos cu intento di asesinato. Y si e victima fayece e ta conta mescos cu asesinato. Mester baha man pisa riba e casonan aki.” El a haci alabes algun sugerencia di e castigonan cu lo considera adecuado pa e crimennan aki. “Si haya hende ta core bebi, boet nan y kita nan rijbewijs pa minimo 6 luna. Exigi nan test cu nan ta limpi di alcohol/droga prome nan hay’e back. Door di e castigonan ridiculo cu tin aki, hende ta sigui haci y deshaci den trafico.”
Patronchi persistente den trafico
Durante ultimo cinco aña, cifranan di fatalidad den trafico a varia, pero e causanan subyacente tras di accidente mortal a mustra un continuidad notable. Datonan di Ministerio Publico (OM) y reportahenan den medionan local ta punta ripitidamente riba coremento bao influencia y comportamento di hit & run como problemanan persistente y sin resolve riba camindanan di nos isla.
Na 2021, Aruba a registra al menos siete fatalidad den trafico, segun jaarverslag di OM, cu reportahenan di medionan local confirmando varios accidente mortal involucrando tanto motorista como usuarionan vulnerable di caminda. Loke a haci 2021 particularmente notable for di perspectiva di husticia tabata e visibilidad explicito di ofensa di hit & run den datonan di OM.
E aña en cuestion, OM a registra 119 caso di “wegrijden na veroorzaken ongeval” (bandona e sitio despues di causa un accidente – un cifra remarcablemente halto pa un isla chikito. Na mes momento, a registra 285 caso di DUI. Hunto, e cifranan aki ya a sugeri cu coremento peligroso no tabata limita na erornan momentario, sino hopi biaha tabata trata di decisionnan criminal despues di e hecho – manera huy di e sitio pa evita responsabilidad of test di alcohol.
E situacion a mira un deterioro skerpi na 2022. Aruba a cera aña cu 14 morto den trafico, e cantidad anual mas halto den e periodo di cinco aña. Cifranan di OM ta mustra 395 caso di core bao influencia, un aumento significante compara cu 2021.
Maske OM no a publica un total di hit and run riba su mes pa 2022 manera a haci e aña prome, cobertura mediatico di accidente falta ripitidamente a menciona chauffeurnan bandonando e sitio, sospecho di intoxicacion, of tur dos. E combinacion di un cantidad halto di morto y aumento di cifranan di castigo pa core bao influencia a agrava e preocupacion publico cu comportamento di coremento iresponsable tabata birando mas prevalente en bes di incidental.
Na 2023, e cantidad di morto a baha na 9, ofreciendo un sentido temporal di alivio. Sinembargo, datonan di OM a mustra cu e cantidad di caso di coremento bao influencia a aumenta na 509, e cantidad mas halto registra den e periodo di 5 aña.
E divergencia aki – menos morto pero mas caso di coremento bao influencia – ta sugeri cu accion di polis por a mehora deteccion sin produci un cambio structural den comportamento. Accidente fatal na 2023 a continua involucrando motociclista, peaton y incidente anochi laat, y al menos un caso a ser investiga como un hit and run, subrayando cu e mesun patronchi di riesgo a persisti, a pesar di e cantidad mas abao di morto.
Pero cualkier optimismo genera na 2023 no a dura mucho largo. Na 2024, Aruba a registra 13 morto den trafico, casi back na e peak di 2022. Fuentenan di gobierno y medionan di comunicacion explicitamente a vincula e aumento aki na velocidad halto, uso di alcohol y un aumento den incidente di hit and run, incluyendo casonan fatal unda e chauffeur a laga e victimanan atras.
Maske e tabelnan publico di OM pa 2024 no a presenta cifranan di coremento bao influencia mesun detaya cu añanan anterior, e narativa di autoridadnan tabata consistente: comportamento di coremento peligroso tabata empeorando, no stabilisando. Accidente fin di aña, incluyendo morto di peaton y accidente frontal, a resalta e vulnerabilidad di usuarionan di caminda ora alcohol y iresponsabilidad ta topa otro.
Pa fin di 2025, Aruba a registra 10 morto den trafico, segun reportahenan citando oficialnan di husticia y polis. Bon Dia Aruba a documenta varios di e incidentenan aki durante e aña, incluyendo e di seis morto den trafico, y reportahenan subsecuente a punta riba un cantidad total mas halto ainda.
Mientras datonan di OM pa ofensa di hit and run y coremento bao influencia durante 2025 ainda no ta disponible, e incidentenan fatal riba nan mes ta refleha patronchinan familiar: accidente di motorcycle, morto di peaton, y casonan unda e chauffeur inicialmente ta bandona e sitio. E ausencia di data oficial di fin di aña no ta tapa a realidad mas amplio: e comportamentonan cu a crea fatalidadnan na comienso di e decada a keda presente.
Durante periodo di cinco aña di 2021 te 2025, Aruba a registra mas di 50 fatalidad den trafico, cu casonan di coremento bao influencia aumentando notablemente entre 2021 y 2023, y comportamento di hit and run ripitidamente presente den datonan oficial y reportahe di suceso.
Loke ta resalta ta no solamente e cantidad di morto, sino e consistencia di e factornan di riesgo. Coremento bao influencia di alcohol a keda prevalente a pesar di accionnan di polis, mientras e disponibilidad di e chauffeurnan pa bandona escena di accidente ta punta riba un problema mas profundo di evasion di responsabilidad y disuasion.
Pa legisladornan y agentenan di ley, e ultimo cinco aña ta sugeri cu morto den trafico na Aruba ta resultado di patronchinan di comportamento cu a proba di ta resistente pa intervencionnan a corto plaso. Pa e motibo aki, comunidad ta exigiendo un cambio urgente den procesamento, enhuiciamento y castigo di e casonan aki.



