Den e edicion aki di nos column semanal nos ta bolbe dedica atencion na e erornan, o den cierto caso diferencianan den forma di skirbi nos idioma, cu no ta considera eror, sino mas bien un diferencia di opinion, cu ta exigi splicacion si di loke nos ta considera nos opinion. Seguidamente algun caso cu nos ta topa cu regularidad ainda.

Uso di ‘nan’ innecesariamente

Un di e erornan mas comun den nos idioma ta e uso innecesario di e adicion ‘nan’ na un sustantivo. Papiamento tin e regla – no skirbi – cu ora e contexto di e frase ta indica ‘plural’ (meervoud), anto no ta pone ‘nan’ tras di e palabra. Tambe ta un estorbo ora ta menciona varios sustantivo tras di otro y ta pone ‘nan’ tras di cada palabra. Ehemplo: “Ta suplica tur atletanan, coachnan y dirigentenan pa presenta na tempo pa e ceremonia”. Na bon Papiamento esaki mester ta: “Ta suplica tur atleta, coach y dirigente pa presenta na tempo pa e ceremonia”. E simple palabra ‘tur’ ta indica e plural adecuadamente caba. Tambe nos sa mira eror den e otro uso di ‘nan’, esta como pronombre posesivo, unda tin biaha ta confundi ‘nan’ cu ‘su’, unda e ultimo aki ta e pronombre posesivo perteneciente na e tercer persona singular. Den un ehemplo: “A pidi e personanan envolvi pa duna su opinion por escrito.” E frase corecto mester ta: “A pidi e personanan envolvi pa duna nan opinion por escrito.” Otro uso incorecto di ‘nan’ ta e conocido ‘doble nan’ cu ta sin mas incorecto y excesivo. Den un ehemplo: “Mi a bisa bo pa bo bin ‘akinanan’ mes.” Aki e palabra ‘nan’ tin otro uso den nos idioma, esta un forma di enfatiza o fortifica algo. Den e caso di ‘aki’ y ‘akinan’ e ultimo aki ta pone enfasis insistente pa e persona bin na e lugar indica. Pone mas enfasis ainda añadiendo otro ‘nan’ su tras ta parce nos excesivo y innecesario, ‘aki’ y ‘akinan’ ta suficiente. Esaki ta un ‘nan’ cu por cierto tin raiz profundo; e Criol di Guine Bissau tambe conoce e uso di ‘nan’ den e sentido aki, como enfasis anto, mientras no conoce ‘nan’ como forma di indica plural. Den un frase: “I bai ya” (El a bay caba) den forma enfatiza: “I bai ya nan.” (El a bay basta rato caba).

Cune, cu ne, cun’e of cunele

Pa comprende bon con pa skirbi esaki mas corecto posible, ta importante conoce su origen. E tin su origen den Portugues y/o Spaño: ‘com ele’ o ‘con él’. Den pasado, y te awe, nos Papiamento conoce e forma ‘cunele’ cu ta parce nos e forma original Portugues. Segun nos custumber di abrevia palabra esaki cu tempo a bira ‘cune’ pero ainda e ‘cunele’ ta den uso. Hopi biaha nos ta mira esaki skirbi ‘cu ne’, of cun’e. Pa e ultimo forma aki nos por tin argumento, den e sentido cu loke ta indica cu e apostrophe (‘) ta e ‘el’ cu a desaparece. Loke ta parce nos sigur incorecto ta e ‘cu ne’ ya cu e ‘n’ originalmente ta pertenece na e ‘cu’ y no na e ‘e’. Pa tene e asunto mas simple posible, nos ta propone skirbi ‘cune’.

El a bay, of e la bay

Mescos den e ehemplo di ‘cune’, aki anteriormente nos idioma tabata conoce e palabra ‘el’ (tercer persona singular), loke den curso di tempo a keda abrevia na ‘e’. Sin embargo, den e caso aki unda e vocal ‘e’ ta haya un otro vocal ‘a’ su tras y pa facilidad den pronunciacion por bisa cu e ‘ele’ o ‘él’ a sobrevivi aki. Por lo tanto, e forma corecto di skirbi esaki ta ‘el a bay’, por ehemplo, y no ‘e la bay’. Nos no conoce e palabra ‘la’ den Papiamento, otro cu den musica…

Paso envez di pasobra

Mas y mas a bira un custumber caba pa pronuncia y skirbi ‘paso’ envez di e palabra completo ‘pasobra’. Mientras cu den forma di papia e ta duna claridad, cu nos afan eterno di abrevia palabra, pero ora di skirbi e ta causa confusion, ya cu e palabra ‘paso’ ta ser usa pa siglos caba pa algo totalmente diferente. Y pasobra nos tin e acuerdo den Papiamento cu nos no ta skirbi accent, no tin nada cu den forma skirbi ta indica e diferencia. Solucion: skirbi e palabra completo: ‘pasobra’.