Den e edicion aki di nos column tocante Papiamento nos ta bay den actualidad, dunando atencion na e lenguahe unico di nos parlamentarionan, unda un mezcla special ta surgi di pronunciacion y ortografia di varios termino. Siman cu a caba tabatin un sesion informativo den parlamento, unda eventual futuro di e refineria, o e tereno di esaki, tabata obheto di discusion. Loke a keda expresa di e topico mes ta interesante pero no di interes aki; nos ta trata solamente e diversidad cu un solo palabra a brinda nos den e reunion menciona. Probablemente esnan cu ta pro un ‘riqueza’ mas amplio di nos idioma a base di mas tanto posible diferente forma di pronuncia y/o skirbi, lo a keda contento cu loke por a scucha. Pero esun cu ta desea di mira mas uniformidad den uso di nos idioma lo a keda decepciona. En todo caso, aki un intento pa trece claridad den e asunto. Den e caso specifico aki, e posible confusion ta bin di uso y mezcla di ‘refinería’ (Spaño) y ‘raffinaderij’ (Hulandes). Laga nos cuminza cu bisa loke nos Vocabulario oficial ta duna como posibilidad reconoci. Nan ta ‘refineria’ y tambe ‘rafinaderia’. Tambe e verbo ‘refina’ y ‘rafina’, igualmente ‘refinamento’ y ‘rafinamento’, y como gerundio di e verbo ‘refina’: ‘refinando’ y ‘rafinando’. Aki tin varios cos pa clarifica. Pa cuminza cu e referencia na Spaño; e verbo ‘refinar’ ta referi na e proceso quimico di cambia, adapta o purifica un cierto materia. E sustantivo pa e proceso corespondiente ta ‘refinación’. Sin embargo, nos no ta haya ‘refinacion’ den nos Vocabulario, pero si ‘refinamento’, cu ta existi similarmente den Spaño tambe: ‘refinamiento’. Idioma Portugues conoce ‘refinaria’, cu en realidad ta e aplicacion consecuente di e verbo ‘refinar’, loke na Spaño pa un of otro motibo ta diferente (refinería), aunke e verbo ta existi igualmente den ambos. E pregunta cu nos a keda cune ta pakico e Vocabulario no ta menciona ambos: ‘refinamento’ y ‘refinacion’ unda e ultimo aki segun nos opinion ta existi na Papiamento tambe y ta e termino apropia pa e proceso quimico di refinacion, similar na tanto Spaño como Portugues. E termino ‘refinamiento’ (refinamento) den e dos idiomanan menciona ta referi hustamente na otro proceso di logra un producto o articulo mas ‘refina’, unda no ta trata di un refineria. E termino ‘refinación (refinação) ta referi den ambos idioma na loke ta haci specificamente den un refineria.

Awor e herencia Hulandes. Aunke e ‘raffinaderij’ Hulandes, y e verbo corespondiente ‘raffineren’ tin nan origen den e mesun Latin cu e version Spaño y Portugues, idioma Hulandes a hereda esaki di Frances: ‘raffinerie’. Nos Vocabulario oficial ta menciona e version Hulandes tanto den e sustantivo (rafinaderia) como e verbo (rafina). Pa loke ta e proceso, idioma Hulandes a hereda e ‘raffinage’ di Frances tambe, cu ta similar na e ‘refinación’ di Spaño. Pero e version aki no a logra drenta Papiamento. Sin embargo, ta importante señala cu, segun nos opinion, e version Hulandes a haci su entrada mas recientemente den Papiamento, mientras e version Spaño tabata esun presente caba, por lo menos den añanan cincuenta di siglo pasa. Nos por ta quiboca pero e version Hulandes a nace mas recientemente, talvez bao di influencia fuerte di e migracion (y remigracion) pa Hulanda di gran parti di e poblacion den añanan 80, despues di ciere di e refineria. Cu e influencia renoba di idioma Spaño den e decadanan mas reciente, no ta ilogico cu e custumber di antaño pa sigui idioma Spaño, a haya un impulso nobo, hibando nos na un preferencia pa e version aki, aunke e Vocabulario ta indica ambos alternativa como corecto. Na e momento aki anto, atrobe segun nos opinion, e version mas scucha ta ‘refineria’ y ‘refina’. Esaki nos ta conclui tambe a base di e caranan sorprendi ora un persona papia di ‘rafinaderia’ o ‘rafina’, y cu hasta ta causa reaccion corectivo, aunke te ainda nos no ta custumbra coregi otro den asunto di idioma, semper di manera cortes y respetuoso.