Na Aruba nos ta orguyoso di bisa cu nos ta un comunidad. Nos yuda otro. Nos ta cuida otro. Nos ta wak pa e bieu na porta di nos bario, pa e yiunan di nos bario cu ta subi bus pa scol. Esaki ta nos forsa — nos conexion humano. Pero awe, tin un forsa nobo cu ta yega rapido, y si nos no tuma accion awor, e lo pasa laga nos comunidad atras.

E forsa ey ta yama Inteligencia Artificial — AI.

Comunidad Primero: AI ta Empodera Pueblo

E imagen di AI ta frecuentemente uno di tecnologia pa e rico, pa e universitario, pa e hende cu tin tur cos caba. Pero esaki ta un mentira grandi. AI na su mes no ta pa un grupito so — e ta pa tur hende. E pregunta real ta: kende lo ta e prome pa siña usa e hermentanan aki?

Nos ta wak famia cu ta lucha pa yega fin di luna. Nos ta wak trahadornan cu ta wak nan trabao cambia. Nos ta wak muchanan di scol cu mester preparacion pa un futuro cu ainda nos no sa exactamente con esaki lo ta. Si AI keda den man di un grupo chikito di hende privilegia, e boom economico di tecnologia lo crea un forma nobo di desigualdad. Pero den contexto di nos demcracia y conocemento, si nos duna tur Arubiano acceso igual — e mesun tecnologia di AI por bira un herment di liberacion.

Comunidad ta na centro di nos vision. Arubiano ta cuida otro. Alfabetisacion di AI ta e caminda pa sigura cu tur residente di Aruba por participa, contribui, y prospera den e economia digital.

Alfabetisacion di AI = empoderamento economico

Laga mi ta directo: e hende cu comprende AI lo gana mas placa. Lo haya miho trabao. Lo por cuminsa negoshi nobo.

Imagina un bendedor na Playa cu ta usa AI pa analisa su inventario y sa exactamente ki producto ta bende mehor na ki dia. Imagina un mama cu ta haci artesania, usando AI pa traduci su catalogo na Ingles y Spaño y bende online na turista rond di henter mundo. Imagina un hoben cu ta siña prompt engineering y ofrece su servicio como freelancer internacional — sin mester laga Aruba.

Esaki no ta fantasia. Esaki ta realidad pa miyones di hende riba mundo awe — hende cu a haya acceso na e conocemento corecto na e momento corecto. E unico diferencia entre nan y nos ta oportunidad. Y oportunidad ta algo cu nos por crea nos mes.

Seguridad Digital y Pensamento Critico

Pero AI tambe ta trece peligro. Deepfakes — videonan falso cu ta parce real. Mensahenan di estafa (“scam messages”) cu ta usa AI pa sona exactamente como bo miembro di famia. Desinformacion cu ta plama mas lihe cu awa den un baranca.

Alfabetisacion di AI no ta solamente sa con pa usa ChatGPT, e ta ta tambe sa con reconoce un mensahe falso, sa con proteha bo negoshi contra fraude digital, sa con evalua si un noticia ta berdadero of fabrica. Nos democracia, nos institucionnan, ta depende di ciudadanonan cu por pensa criticamente den e era digital.

Un Llamado na Accion: AI Skills Center na diferente lugar na Aruba

Momento a yega. Nos mester un Centro di Habilidadnan di AI aki na diferente ubicacion na Aruba. Optimalmente un na San Nicolas, un na Playa, y un na Noord — lugarnan cla, accessible, y gratis pa nos comunidad. Un lugar caminda hoben, empresario, despleado, y welo por sinta y siña AI hunto. Un lugar caminda AI no ta algo intimidante, sino un herment practico pa bida diario.

Mi persona ta papiando cu varios stakeholders y lidernan den communidad cu ta cla pa lidera e caminda aki. Pero nos mester bo voz. Bo apoyo. Bo presencia.

Si bo ta kere cu ningun Arubiano mester keda atras — uni cu nos. E futuro di AI na Aruba ta wordo skirbi awor. Laga nos skirbi e historia hunto.