Por fin Aruba por yega na dato actual y relevante di mercado laboral? E intento pa logra esaki t’ey en todo caso. E actual ministro encarga cu asunto laboral lo a ripara den e tempo – cortico – cu e ta ocupa e puesto cu e ta dirigiendo un departamento cu pa hopi aña ta carece di un database, cu informacion nobo continuo y ta opera a base di loke ta fit den un Excel-sheet. Esaki pa tanto aña ta haci cu e departamento ta depende di un solo encuesta laboral anual, haci conhuntamente cu CBS Aruba. E encuesta aki ta duna solamente informacion momentaneo y limita di mercado laboral y no ta un instrumento util den e tempo moderno aki. Manera nos a yega di comenta mas biaha, un par di empresa di cierto tamaño ta cera nan porta y bo cifra anual, di un par di luna anterior, no tin validez mas, pero no ta haya ‘follow up’ pasobra no tin un instrumento pa esey… Consecuencia di tur esaki ta cu e fuente mas actualiza di informacion laboral ta na SVB, sirbiendo di ‘stand in’ pa un departamento cu tin algun decada disfuncionando.
Sin embargo, ta bon pa ta consciente cu e ‘temponan moderno’ no a cuminza awor; mas di trinta aña pasa a haci e promer intento pa crea un database moderno, cu lo a acopla informacion di dunador di trabao y empleado entre e entidadnan importante cu por aporta y beneficia di informacion centraliza den e aparato gubernamental. E resistencia interno tabata hopi grandi, ademas di e opinion negativo di e siguiente gobiernonan cu tabata aparentemente den otro nubia cu nan pensamento. En todo caso den curso di e promer añanan di e siglo aki e departamento a resulta den e situacion unda no tabatin mucho mas informacion laboral cu na 1986, salvo e encuesta anual menciona.
Desde inicio di e proyecto di digitalizacion di añanan 90 e cooperacion cu otro contribuidor y usuario di un tal
database tabata algo clave. Esaki tabata, y te awe ta requeri e areglo formal di uso den gobernacion di e registronan central: di persona, empresa/organizacion y propiedad inmueble. Nos no ta na altura di e situacion actual, pero por bisa si cu desde tempran den añanan 90 e intencion y disposicion tabata pa traha cu e instrumentonan basico, segun e normanan internacional di Nacionnan Uni, manera e codigonan specifico pa profesion, actividad economico empresa y uso di e codigo di adres manera CBS tabata usa. Esaki tambe pa ilustra cu actualmente no ta necesario ‘cuminza for di cero’ ya cu tin database di importancia clave, manera Registro Comercial (KvK) cu ta opera cu e instrumentonan aki. Tocante acceso na e registronan clave di persona y propiedad nos no ta asina sigur. Algun aña pasa nos a conoce e incidentenan na Oficina di emision di rijbewijs, unda no tabata usa e base di dato di Censo, pero tabata haci propio registro manual di dato, loke a resulta den eror di nomber, fam y demas dato y cu a desemboca den emision di documento invalido.
E incidente e tempo ey a mustra riba e necesidad di uso di e databasenan central pa evita e tipo di eror aki den henter e aparato. E meta mas general, tambe den apoyo di e proyecto di labor aki, ta pa logra renoba e databasenan central mehora y regla nan uso exclusivo dentro di e aparato. Esaki lo yuda tambe despedi pa semper e mentalidad ‘isleño’ den e aparato, unda hopi hefe ta desea di ta ‘rey riba nan mesun isla’, algo cu ta completamente contrario na e forma di traha cu dato digital, cu ta requeri uniformidad di definicion di variable den e sistema. Ta di spera anto cu e proyecto laboral aki no bay topa cu trancamento den otro parti di e administracion gubernamental, manera tabata e caso den pasado na multiple ocasion. Den pasado na varios momento por a mira intervencion di un gabinete nobo, cu sea ta descontinua henter un proyecto, o ta trece nan propio asesornan di digitalizacion aden, pa nan gana e placa grandi, cuminzando full di nobo, destruyendo asina trabao cu tabata haci y paga caba cu placa di comunidad.
Banda di e posible avance den e suministro di dato di mercado laboral, ta keda e pregunta con ta para cu otro informacion laboral, cu tambe mester ta registra y disponible. Cierto di e datonan aki, manera di Inspeccion Laboral, mester ta disponible pa publico den un informe, pa cual e formato ta stipula den e tratado laboral corespondiente. Asina leu cu nos memoria ta yega, nunca a publica e tipo di informacion obligatorio aki. Di esaki ta surgi e pregunta si Aruba ta cumpliendo abalmente cu su obligacionnan diverso cu tratadonan di ILO y con a yega, caso dado, na haya aprobacion di e propio ILO. Esaki no ta solamente un pregunta pa e departamento y gobierno, sino tambe pa e partinan sindical y empresarial cu mester tin representacion y responsabilidad continuo den e consulta ‘tri partite’ obligatorio aki.
Sigur cu e ambicionnan formula pa renobacion di legislacion laboral den e Landspakket, pa cual tabatin varios consulta cu e partinan interesa, ta importante pa e renobacion di e fluho di informacion no keda obstaculiza un biaha mas. Tumando na cuenta e debido atencion pa confidencialidad di informacion personal di ciudadano, nos avance den e era moderno aki ta exigi pa laga e ‘epoca di Excelsheet’ nos tras. E mandatario concerni lo mester tene debido cuenta cu loke a sucede den pasado, pa no ripiti eror costoso.



