Den e edicion aki di nos column semanal tocante nos Papiamento, nos ta dedica atencion na cierto palabra cu a adopta di otro idioma, mas tanto un verbo, pa despues desaroya e custumber di usa un sustantivo deriva di esaki, cu por parce algo ‘di fabricacion local’ cu posiblemente no ta existi di e forma ey den e idioma di cual a adopta e palabra. Segun cu nos avanza cu nos investigacion den origen di nos vocabulario, ta parce importante pa ta mas cauteloso cu e pensamento cu e forma ta algo ‘crioyo’, cu a nace localmente anto. Motibo pa esaki ta cu ora bay explora mas aleu, tin biaha nos ta topa cu forma parecido, mas tanto den Spaño y Portugues, cu den cierto caso talvez no ta den uso regular mas, pero tabata existi den pasado si. Algun ehemplo di esaki. Den un anterior articulo nos a mustra riba e existencia, banda di otro, di ‘entrega’ y ‘entregamento’. E pensamento cu ‘entrega’ (como sustantivo, no verbo) lo ta e forma usual den e idioma original, pero Spaño conoce tambe ‘entregamiento’: e accion o efecto di ‘entrega’ (verbo).

Otro caso ta ‘uso’ y ‘usamento’, unda nos a bin topa cu un confirmacion cu ‘usamiento’ ta existi den Spaño, pero ya ta un forma cu no ta den uso mas. Portugues tambe conoce ‘usamento’ pero igualmente ta un palabra di poco uso contemporaneo.

Tambe nos tin ‘mudanza’ y ‘mudamento’, di cual nos averiguacion a confirma cu Spaño tambe conoce tanto ‘mudanza’ como ‘mudamiento’. Igualmente Portugues tambe conoce tanto ‘mudança’ como ‘mudamento’. Tambe ‘habri’ y ‘habrimento’ ta conoci tanto na Spaño como Portugues: ‘abrimiento’ (abrimento), pero tambe: ‘apertura’ (‘abertura). Aki nos por distingui si un diferencia entre e dos idiomanan aki. Na Portugues sa bisa por ehemplo: ‘abrimento de uma conta bancária’, mientras cu na Spaño esey no ta e forma; ta usa ‘apertura de una cuenta bancaria’.

Awor nos ta bay den tereno un poco mas elabora, pa loke ta e forma con nos a yega na cierto sustantivo. E casonan trata aki riba ta mustra cu posiblemente a adopta tanto e verbo como e sustantivo di sea Spaño o Portugues. Sin embargo, nos tin caso tambe unda posiblemente a aplica e custumber existente di forma un sustantivo cu e adicion di ‘mento’ cu ta conoci den ambos idioma di referencia aki, como e forma di construi cierto sustantivo. E ehemplo mas claro ta e verbonan cu no ta di origen Spaño/Portugues, manera ‘ferfmento’, ‘slijpmento’, ‘hapmento’, ‘schuifmento’, ‘schorsmento’, tur di origen Hulandes cu a haya un tratamento di origen Spaño/Portugues… Nos tin tambe e palabranan di origen Ingles, cu a haya e mesun tratamento aki, por ehemplo: ‘greasemento’; ‘polishmento’, etc.

Pero nos tin tambe ‘gritamento’ cu segun nos averiguacion no tin algo similar na Spaño, y den caso di Portugues tampoco, pero cu conoce ‘gritação’ cu ta e equivalente di nos ‘gritamento’. Na Spaño nos conoce ‘gritería’ cu ta referi na un confusion di varios hende gritando, armando un bochincha o pleito.

Un palabra manera ‘garnamento’ ta claramente di origen Spaño/Portugues (desgranar), cu ta e accion di descompone algo te na grano, pero e termino ‘desgranamiento’ no ta algo di uso comun na Spaño, sino solamente un termino militar cu ta referi specificamente na e efecto di deterioro cu e polvora ta causa den interior di un cañon.

Un palabra cu nos a keda pega den duna un splicacion ta ‘grawatamento’. A resulta dificil pa deduci un origen. Nos mihor intento ta cu e ta bin di ‘krabben’ (Hulandes) cu ta significa ‘rasca’, manera den rasca bo curpa unda bo ta sinti iritacion. Si esey ta corecto, anto esaki tambe ta pertenece na e grupo di verbo di origen Hulandes cu a haya nan sustantivo ‘tipo Latino’…