Reflexion riba un siman exitoso na HitFM, y kico Aruba mester construi awor.
Siman pasa, mi tabatin e privilegio di sinta na mesa di e programa di radio “Atencion” na HitFM, hunto cu Leo Yarzagaray, Aaron Bislip y otro invitadonan.
E topiconan cu nos a trata no tabata simpel, ni superficial — nos a papia di cos cu ta toca curason di nos sociedad: cooperativa (specialmente den sector di piscamento y transporte), e impacto di Inteligencia Artificial riba trabao humano, y e necesidad urgente pa nos pueblo organisa su mes miho pa enfrenta retonan existente y esunnan den futuro cercano.
E reaccion di e oyentenan tabata hopi positivo: Aruba ta cla pa un combersacion mas profundo riba su mes futuro economico y social.
Cooperativa: Un Idea Bieu pa un Tempo Nobo
Den e programa nos a splica cu un Cooperativa no ta un experimento exotico — ta un modelo purba cu tin mas cu 200 aña di exito mundialmente. Den sector di piscamento, por ehempel, un cooperativa ta permiti piscadonan di Aruba unifica nan poder di compra (combustibel, ijs, material), unifica nan poder di benta (mercado directo, prijs husto), y reduci nan dependencia di intermediarionan cu ta keda cu gran parti di e ganashi.
Mesun cos ta berdad pa sector di transporte: chauffeurnan di taxi, chauffeurnan di bus, y operadonan di transporte por uni nan recursonan pa baha gastonan operacional y duna un miho servicio na e pueblo.
E pregunta no ta si kooperativa ta functiona — Mondragon na Spaña, Migros na Suisa, y miles di cooperativa di piscamento na Hapon, Norway y Canada ta proba cu si. E pregunta ta pakico nos no a cuminsa ainda na Aruba na un escala mas grandi y mas serio.
AI y e Menasa pa Trabao Humano
E di dos topico grandi tabata Inteligencia Artificial. Mi ta papia di esaki casi tur siman den e columna aki, pero den e radio nos por a profundisa: AI no ta un fenomeno cu ta bin den 10 aña — e ta cambiando mercado di trabao awendia caba. Trabao di contabilidad basico, traduccion, redaccion, servicio na cliente, analisis di data — tur esakinan ta ser automatisa na un velocidad cu no nos a mira nunca. Studionan internacional ta indica cu entre 30% y 40% di tareanan den oficina por ser ehecuta pa AI den e proximo 5 aña.
Pa Aruba esaki ta nifica dos cos. Prome: nos trahadonan mester ser prepara cu conocemento, cursonan, y hermentnan pa traha hunto cu AI, no contra AI. Di dos: nos economia mester diversifica su mes pa no keda totalmente expuesto na un solo sector. E dos puntonan aki ta conecta directamente cu e ideanan cooperativo y cu organisacion laboral.
Pakico COMPA ta Indispensabel pa Clase Trahador
Aki ta unda un organisacion manera COMPA ta haya su luga husto. E clase trahador di Aruba — esnan cu ta lanta tempran pa cushina na hotel, traha den construccion, cuida muchanan na scol, mantene nos cayanan limpi, sirbi turista, y mantene e wielnan di nos economia ta draai — mester un structura cu ta defende nan interes tanto na nivel politico como na nivel economico.
Un organisacion manera COMPA por haci loke trahadonan individual no por haci nan so: lucha pa condicionnan di trabou seguro, ofrece cursonan specialmente pa AI y digitalisacion, crea fondonan di solidaridad pa momentonan di crisis, y sirbi como bos politico cu gobierno y empresa grandi mester scucha. Sin un organisacion di e tipo aki, e trahado individual ta keda su so contra un sistema cu ta mas grandi cune.



