
Na momento cu miles di residente a subi caya na Barcelona, Mallorca y Islanan Canario pa protesta contra turismo masivo, hopi observador a rechasa e manifestacion como sentimento anti-turismo. Y toch e mensahe biniendo di Spaña ta mas compleho. E manifestantenan no ta bisa cu turismo no tin balor, nan ta cuestionando si tin un punto na cual crecemento di turismo ta mina e propio comunidadnan cu e lo mester a sostene.
Pa Aruba, e debate aki merece atencion.
Turismo a transforma Aruba. A crea trabao, genera divisa, atrae inversion y a eleva e standard di bida di e isla. Tiki hende por nenga cu turismo ta keda e pilar di economia di Aruba. Toch un pregunta incomodo ta lantando den hopi destinacion dependiente di turismo rond mundo: turismo por keda crece infinitamente riba un isla cu recurso limita?
Pa decadas, Aruba a midi exito principalmente door di crecemento. Cifranan ta facil pa midi y facil pa celebra. Pero crecemento y desaroyo no ta necesariamente mesun cos.
Crecemento ta cuantitativo. Desaroyo ta cualitativo.
Crecemento kiermen number grandi. Desaroyo kiermen productividad mas halto, institucionnan mas fuerte, miho calidad di bida y mas resiliencia. Un economia por sigui crece mientras residentenan ta sinti cada bes mas peso riba vivienda, infrastructura, servicio publico y medio ambiente natural.
E distincion ta birando cada bes mas importante mientras destinacionnan rond mundo ta lucha cu e consecuencianan di sobreturismo.
Segun Organisacion Mundial di Turismo di Nacionnan Uni, por considera turismo sostenible solamente ora e ta balansa necesidadnan economico, social y ambiental mientras ta protege e interesnan di comunidadnan local y futuro generacionnan. Den otro palabra, turismo no mester djis genera entrada; e mester preserva e condicionnan cu ta haci un destinacion bunita pa biba y bishita.
E reto ta cu crecemento turistico hopi biaha ta bin cu costo scondi.
Turismo ta rekeri tereno. Hotel ta rekeri construccion. Bishitantenan ta consumi awa y coriente, nan ta genera desperdicio y ta pone demanda riba rednan di transporte, utilidadnan publico y recurso ambiental. Riba continentenan grandi, por absorbe e presionnan aki den teritorionan amplio, pero riba islanan chikito, e margen pa eror ta hopi menor.
E atraccion turistico mas grandi di Aruba tambe ta su recursonan mas vulnerable: beach, costa, rif y panoramanan natural no ta ilimita. Unabes degrada, ta dificil y caro pa restaura. Esaki no ta puramente un preocupacion ambiental sino tambe uno economico. Industria di turismo na final ta depende riba e calidad di e destinacion. Si e recursonan natural ta deteriora, infrastructura ta bao presion of e experiencia di e bishitante ta empeora, e competitividad di e destinacion a largo plaso tambe por sufri.
E propio investigacion academico di Aruba a cuminsa examina e preocupacionnan aki. Un estudio na 2024, di investigadornan di Universidad di Aruba y KU Leuven a explora e capacidad di e carga di e isla y a haya vinculonan fuerte entre crecemento di turismo, expansion urbano y aumento di poblacion. E investigadornan a nota cu e ambiente construi di Aruba a expande di aproximadamente 29 km2 na 1986 pa como 60 km2 na 2020, representando mas o menos un tercer parti di henter e tereno di e isla. Nan tambe a adverti cu e recursonan limita di tereno na Aruba ta impone restriccion fisico riba futuro desaroyo.
Un estudio a calcula cu bao cierto scenario e isla por, teoreticamente, acomoda mas crecemento. Toch e investigadornan a insisti riba e importancia di capacidad di carga y planificacion sostenible, enfatisando cu no por mira desaroyo turistico independientemente di uso di tereno, dinamica di poblacion y presion ambiental.
Talbes e asunto mas importante ta labor. Crecemento turistico ta rekeri trahador. Hotel ta rekeri housekeeper, personal di mantencion, security, koki, waiter, manager y tecnico; restaurant tambe ta rekeri empleado, servicio di transporte mester chauffeur, y proyecto di construccion mester di trahador tambe. Ora e mercado local no por duna suficiente trahador, mester importa labor. Esaki ta un ciclo cu na Aruba ta keda ripiti.
Mas turismo ta hiba na mas demanda pa trahador. Mas trahador ta aumenta e poblacion, y un poblacion mas grandi ta rekeri mas vivienda, caminda, servicio di salud, scol, utilities, y infrastructura publico. Sostene e demandanan aki hopi biaha ta rekeri crecemento economico adicional, cu ta crea demanda pa mas labor ainda.
Na cierto punto, crecemento ta cuminsa sirbi crecemento mes.
Esaki no ta nifica cu inmigracion ta inherentemente problematico. Aruba pa largo a beneficia di migracion y ta keda un sociedad multicultural enrikeci pa hende di hopi pais. E problema ta si un modelo di desaroyo cu ta depende continuamente riba importacion di labor pa sostene expansion di turismo por keda sostenible economicamente, socialmente y ambientalmente, a largo plaso.
Economistanan ta describi e fenomeno aki mediante e concepto di “diminishing returns”, un principio economico cu ta establece cu si ta aumenta un factor di produccion (manera esfuerso, placa of personal) mientras ta mantene e otronan constante, e beneficio of ganashi adicional ta keda bira cada bes menos.
E prome hotelnan mayor construi na Aruba a transforma economia. E inversionnan inicial a genera beneficio enorme. Pero nos por bisa cu e di 100 hotel ta crea e mesun nivel di beneficio cu e prome? Cada bishitante adicional ta constribui mesun hopi na bienestar general cu e prome generacionnan di turista?
E preguntanan aki ta bira particularmente relevante ora di considera costo di infrastructura, presion ambiental y aumento di demanda riba servicio publico.
Pandemia di Covid-19 a duna otro les.
Ora biahe global a para, Aruba a experimenta un di e shock economico mas severo den su historia moderno. E crisis a demostra, no cu turismo no ta deseable, sino cu dependencia riba un solo pilar economico ta crea vulnerabilidad.
Un economia resiliente ta capaz di soporta shock externo. Diversificacion no ta un luho sino un forma di seguro. Turismo casi sigur ta bay keda e industria dominante na Aruba den proximo decadanan. Sinembargo, no mester confundi dependencia riba turismo cu dependencia riba crecemento di turismo.
Tin un diferencia importante.
Futuro no ta den atrae cantidadnan cada bes mas grandi di bishitante. Mas bien, e ta den crea balor mas grandi di turismo mientras ta reduci presion riba recurso natural y social. Destinacionnan manera Bhutan a busca versionnan di e strategia aki cu politicanan cu ta enfatisa calidad riba cantidad. Otronan a introduci limite riba cantidad di bishitante, regulacion ambiental mas estricto, of proteccion mas fuerte pa comunidadnan local.
E meta no ta menos prosperidad, sino prosperidad sostenible.
Y aki, Aruba ta enfrenta un escogencia crucial.
Pa añas, e pregunta central tabata simpel: Con Aruba por atrae mas turista?
Awendia, un pregunta mas importante ta lantando. Con hopi turismo Aruba por sostene mientras ta preserva su medio ambiente, mantene su infrastructura, protege su calidad di bida y sigura resiliencia economico a largo plaso?
Esakinan no ta pregunta anti-turismo, sino pro-Aruba.
E contesta ta bay determina si futuro generacionnan ta hereda un isla cu ta keda prospero, habitable y ambientalmente saludable, of uno cu ta descubri demasiado laat cu crecemento sin limite no ta igual cu desaroyo.
Turismo a construi e Aruba moderno. E reto awo ta sigura cu turismo ta sigui sostene futuro di Aruba sin consumi e fundeshinan riba cual e futuro aki ta depende.


