Un rapport nobo tocante loke ta yama ‘carrying-capacity’ comisiona pa Corsou di parti di e directiva di turismo y Ministerio di Desaroyo Economico, a pone cifra riba algo cu residentenan di Aruba tin tempo pa argumenta: kico ta pasa ora cu un isla chikito su sector di turismo ta keda crece despues cu su tamaño a surpasa e sistema cu tin cu sosten’e.
E estudio di Corsou ta nobo. E patronchi cu e ta describi no ta. Manera media local tambe a reporta den nan cobertura di e rapport, investigador Arjen Alberts a documenta e mesun mecanismo aki pa Aruba na 2020, den su tesis na Universidad di Amsterdam tocante dicon Aruba y Sint Maarten su turismo a keda crece te surpasa e punto na cual e economia di nan isla por confortablemente absorbe. Ora bo lesa e dos rapportnan aki hunto, ambos ta señala na un solo realidad dificil pa Aruba: sa unda e limite ta no ta mesun cos cu tin e disposicion pa stop na e limite.
Un modelo cu Aruba a opera caba
Alberts a pone Aruba su desaroyo dentro di loke investigadornan di turismo ta yama Tourism Area Life Cycle – ta descubri un destino, inversion y crecemento rapido ta sigui y eventualmente e destino ta madura y na e punto aki, mas crecemento ta bira mas dificil pa sostene sin disminucion al menos cu algo cambia. Islanan chikito ta enfrenta un version particular di e problema aki, pues tereno, lama, caya, vivienda y utilidad tur ta fisicamente limita, mientras cu crecemento economico di e model construi rond di turismo no ta diseña pa stop su mes.
Su investigacion a haya cu Aruba y Sint Maarten no a descubri nan limite despues di crusa nan. Gobiernonan y sociedad civil a señala e riesgonan prome cu a yega e limitenan aki – a haci estudio, a skirbi plannan, e debate a sucede. Sinembargo e model economico bao esaki nunca a mira cambio substancial.
Alberts ta yama esaki su descubrimento central” reconoce e limite di un economia di turismo madura no ta automaticamente resulta den un decision di baha e volumen di crecemento, hasta ora cu crecemento ta stop di produci ganashi significante den ingreso averahe of productividad.
E buraco aki – conoci como knowing and acting (sa y actua) – ta exactamente e posicion cu e estudio nobo ta bisa Corsou ta aden actualmente. E rapport ta nota cu varios di e problemanan cu e ta señala no ta desconoci pa gobierno di Corsou: politica di turismo cu ya caba ta existi, un proyecto di maneho di awa sushi tin financiamento y investigacion pa procesa desperdicio ta na caminda. Loke e estudio ta agrega, e ta bisa, ta un solo imagen midi di con urgente, interconecta y tiki ehecucion e contestanan aki ta.
Parti di Alberts su splicacion pa dicon para ta asina dificil ta den e mercado di labor. Aruba su boom di turismo na 1990 a agrega alrededor di 12.700 trabao, sinembargo e investigacion a haya cu solamente un parti chikito di esaki a bay pa personanan naci na Aruba – mayoria tabata yena pa inmigrantenan nobo – mientras cu trahadornan local a bay rolnan di nivel mas halto manera maneho. Pa aña 2000, alrededor di 60% di residente di Aruba naci den paisnan den desaroyo tabata traha na hotel, restaurant, mercado, reparacion of construccion, hasta mientras trahadornan naci na Aruba cada biaha tabata sali for di e categorianan aki.
Esaki ta crea loke Alberts ta describi como un piramid cu ta traha pa casi tur hende involucra si e keda crece: yegada nobo ta mehora nan situacion relativo na di unda nan ta bini, residente di termino largo ta bay un nivel as ariba, negoshinan ta beneficia for di un economia mas grandi y entrada di gobierno ta aumenta. E triki ta cu e piramid mester keda expande pa e areglo aki mantene.
E ta yama esaki e “mandatory growth paradox.” Un hotel nobo ta crea trabao; si no tin suficiente trahador local pa yena nan, migracion di labor nobo ta sigui; e trahadornan aki tin mester di vivienda, transport, awa, electricidad y cuido di salud; e poblacion di residente ta crece banda di e economia di turismo; y e poblacion mas grandi aki y economia despues ta genera presion renoba pa mas crecemento pa sosten’e. Alberts ta cita tambe investigacion anterior specifico pa Aruba cu ta describi esaki como e “pumping effect” – cada hotel nobo ta causa un ola fresco di inmigracion cu ta pusha e isla mas cerca di su capacidad.
E estudio di Corsou ta describi e mesun mecanica tumando luga aki: e sector di turismo su dependencia riba labor di exterior lo aumenta pa motibo cu e cadena di labor local no ta riba e mesun velocidad cu desaroyo di hotel, cu efectonan riba necesidad pa vivienda y presion riba servicionan publico. E ta recomenda pa un strategia di forsa laboral di turismo nacional – mas training y empleo local, menos dependencia riba labor for di pafo di e isla – banda di un plan explicito pa atende e presion riba vivienda cu e crecemento ta crea.
Ambos fuente ta señala na un problema di gobernacion tras di esun economico. Aproba un hotel nobo ta produci beneficio visibel y inmediato: contractnan di construccion, trabao y eventualmente gasto di turista. E costo – congestion di trafico, presion riba sistema di awa, electricidad, lama yen – construi di manera mas gradual. Un auto mas no ta pega tur cos. 100 cas nobo no ta kibra e red di energia inmediatamente. Un hotel mas no ta yega un lama. Pero efectonan cumulativo eventualmente ta acumula y den un fase trempan di crecemento gobierno por facilita desaroyo relativamente mas facil; den un economia di turismo madura, plan di espacio, politica di labor, proteccion ambiental y servicionan publico tur mester coordina na mesun momento – algo cu Alberts a haya cu gobiernonan tin dificultad structural pa haci.
E estudio di Corsou ta yega diagnosis institucional identico: turismo ta sinta bao un ministerio, infrastructura bao otro, ambiente y naturalesa bao un tercer y ta argumenta cu turismo no por ta maneha mas como un solo sector economico pero mester ta goberna como un sistema nacional. E solucion proponi ta un marco di monitoreo di e ‘carrying-capacity’ – cu indicador evalua anualmente den relacion cu un linea base, y presenta den un dashboard cu ta supervisa pa un comite estableci cu ta reporta directamente na gabinete, pa asina evidencia di stress traduci den decisionnan responsable na luga di otro rapport warda.
E estudio di Corsou ta pone Aruba directamente den su propio data, no como un comparacion. E ta cita Aruba como e ehempel di un caso cu ta representa sobreturismo, cu 21.4 bishitante pa cada residente – hopi mas ariba cu Corsou su cifra na 2024 di 9.85, cual e estudio ta considera cada casi dobel di e punto sostenibel di 5. Tambe e ta nota cu a tuma Aruba 24 aña pa mira crecemento den yegada overnight for di 800.000 na 1.4 miyon; Corsou ta na caminda pa yega un nivel comparabel den un fraccion di e tempo ey, mirando menos tempo pa construi e infrastructura necesario pa absorb’e.
E comparacion aki ta corta di ambos banda pa Aruba su propio reportahe. E ta confirma, den un estudio metodologico explicito independiente, loke tin hopi tempo bisa localmente: Aruba su intensidad di turismo no ta solamente halto den standard regional, e ta e punto di referencia cu otro islanan ta usa pa midi.
Y ta sugeri cu e presionnan specifico cu e investigadornan di Corsou ta cuantifica – e crecemento den oferta di acomodacion mas lihe cu infrastructura, e dependencia creciente di labor stranhero, e gasto di e bishitantenan cu ta leak for di economia local a traves di empresanan di propiedad stranhero y bienes importa, y lama cu rifnan absorbando e costo fisico di uso excesivo – no ta hipotetico pa Aruba.
Nan ta condicionnan cu cual, segun e investigacion di Alberts ta sugeri, Aruba ya caba tabata lidiando cune, sin conta cu un sistema integral y coordina di evaluacion na nivel sistematico manera esun cu Corsou a caba di traha pa su mes.
Pa Aruba, ken segun e comparacion di e investigadornan di Corsou ya a avansa mas den direccion di un scenario di sobreturismo cu Corsou, e pregunta relevante no ta si e mesun advertencia ta aplica. Alberts su investigacion ta sugeri cu a trece e advertencia aki dilanti varios aña atras. E pregunta ta si aki ta existi un sistema integral y coordina di evaluacion na nivel sistematico y un structura di gobernacion diseña pa actua den funcion di su resultadonan prome cu e proximo ciclo hotelero consolida e patronchinan actual, of si te ainda ta necesario crea esaki.


