Awe un otro aña escolar a cuminsa pa e casi 22.000 studiante di educacion preparatorio, primario y secundario. 2027-2028 ta marca un capitulo nobo pa e studiantenan aki, cu ta cuminsa nan prome dia di scol yen di emocion. Pa algun, sinembargo, ta parce cu nan chance pa (re)inicia nan aña escolar ta bao menasa: Algun scol a manda nota na mayornan cu si no ta paga aircogeld y schoolgeld, nan yiu no por cuminsa scol awe.
E informacion aki a yega na mesa di Bon Dia Aruba ora via Whatsapp nos a ricibi un flyer di Colegio Santa Teresita unda ta duna recordatorio na mayornan pa completa nan pago prome cu nan yiu drenta scol. Den e recordatorio a bisa cu mayornan mester entrega comprobante di pago prome cu dia 20 di augustus pa por registra e pago corectamente. Si pa cualkier motibo mayornan no cumpli cu esaki, nan yiu no por cuminsa scol.
Segun a compronde for di informacion den e flyer, mayornan a ser recorda caba na mei y july 2026 cu nan mester paga e sumanan rekeri pa asina nan yiu(nan) por ser inclui den sistema di scol. Cu e recordatorio aki, e scol kier percura pa “cuminsa aña escolar di un manera bon.” E flyer aki no a ser publica riba red social di e scol. A compronde cu e recordatorio aki a bin directamente for di docentenan via mensahe di Whatsapp na mayornan.
Ta parce cu algun mayor ta preocupa cu e mensahe aki, specialmente ora ta bisa cu “lamentablemente e yiu no por cuminsa scol dia 20 di augustus” si mayornan no a paga schoolgeld ni aircogeld, e scol no a haya comprobante. Mirando cu na Aruba nos tin e ley di Leerplicht, rechaso di un mucha pa via di incumplimento cu pago no ta contradeci e principionan stipula den e ordenansa?
Ley di Leerplicht
Segun Departamento di Enseñansa (DEA), leerplicht ta un obligacion cu ta sigura cu tur mucha bibando na Aruba ta haya educacion. E Leerplichtverordening a bin na vigor dia 1 di december 2012 y ta conecta na e principio cu muchanan di derecho na educacion. E ley ta pone responsabilidad ambos riba mayornan cu gobierno: mayornan mester percura cu nan yiunan ta inscribi y ta bay scol, mientras cu gobierno tin e responsabilidad pa protege e mucha su derecho pa haya educacion.
Bureau Leerplicht ta e organismo cu ta controla cumplimento. Scolnan rond Aruba ta reporta inscripcion y ausencia no autorisa na e organisacion, mientras cu agentenan por interveni ora muchanan ta keda sin bay scol.
E sistema di leerplicht ta conecta specificamente na inscripcion y asistencia di un mucha na scol, y no ta stipula explicitamente kico ta pasa si un mayor no (por) paga schoolgeld na tempo. Pues e pregunta ta bira: Scolnan tin derecho pa nenga muchanan si no a haci pago?
Corte di Apelacion: Scolnan por exigi pago
Na 2016 mayornan a entama un caso contra SKOA den cual a desafia un aumento den tarifa di (re)inscripcion na scol. E tempo ey, SKOA a exigi un pago inicial di 175 florin—100 florin mas cu e aña escolar anterior. Mayornan cu a desafia e aumento aki na corte a argumenta cu gobierno mester ta responsabel di paga pa gastonan di educacion y cu SKOA no por ser permiti di cobra tarifa adicional cerca mayornan. Inicialmente, Corte di Prome Instancia a dicta na fabor di e mayornan y a prohibi SKOA di impone tarifanan extra.
Sinembargo, e instancia educacional a hiba e caso na Corte di Apelacion, unda hues ultimamente a dicta na fabor di SKOA. Corte a haya cu Aruba no tabatin base legal cu ta rekeri gobierno cubri 100% di e gastonan di sector di educacion priva. Consecuentemente, SKOA tabatin derecho di cobra schoolgeld pa cubri gastonan cu no tabata haya subsidio di gobierno.
Durante tratamento di e caso aki, hues tambe a considera si e pagonan exigi no stroba accesibilidad na educacion. El a conclui e tempo aya cu e suma stipula pa SKOA no tabata asina halto cu e ta preveni acceso na educacion. Cu esaki, corte a punta specificamente na e disponibilidad di haci areglo di pago cu e instancia, ademas di e posibilidad pa famianan busca asistencia social di gobierno.
Pa loke ta e suma di aircogeld, corte a acepta cu SKOA por establece e cantidad cu mayornan mester paga tur aña. Di otro banda, e conclusion di hues cu educacion lo keda accesibel tambe a tuma na cuenta e hecho cu pago di aircogeld ta separa for di condicionnan pa (re)inscripcion.
Esaki ta particularmente relevante pa e situacion cu nos ta mirando awor cu Colegio Santa Teresita. E flyer ta bisa cu ambos schoolgeld y aircogeld mester ta paga pa asina un mucha por cuminsa scol awe. Aunke e veredicto di 2016 ta sostene SKOA su derecho pa cobra mayornan, e no ta duna un contesta riba e pregunta si scolnan por nenga un mucha di asisti scol—particularmente si no tin pago di aircogeld.
Bon Dia Aruba a purba tuma contacto cu SKOA na momento cu e informacion a yega na nos mesa pa puntra si en berdad un scol por nenga un mucha di drenta klas si su mayornan no a cumpli cu pago ainda. Sinembargo, no por a haya contacto cu e instancia inmediatamente.
No cumpli cu pago di schoolgeld por tin diferente motibo. Na 2023, SKOA a introduci un otro aumento di schoolgeld—e biaha aki na 275 florin pa cada studiante den scol basico, ademas di 150 florin pa aircogeld. Pues tur aña, mayornan lo mester paga 425 florin pa cada un di nan yiu. Un famia averahe cu dos of tres yiu ta mira casi 1.500 florin den pago di schoolgeld so, sin conta boekengeld of e costo pa materialnan manera tas, schrift y uniform.
Ta un hecho cu costo di bida a subi dramaticamente den e ultimo añanan, siendo cu salarionan a keda relativamente stabil. E presion creciente riba un famia na Aruba ta causa cu pagonan por keda atrasa, a pesar cu mayornan ta sigui pusha pa nan yiunan no keda atras.
Na mesun momento cu e flyer a yega na nos mesa, un persona (no conecta cu Colegio Santa Teresita) a conta nos reportero con dificil e ta p’e pa paga pa scol pa su dos yiunan. Manera e ta conta, pa e aña aki e no por a cumpli completamente cu e prome pago di scol. A pesar di semper a cumpli cu areglo di pago cu e scol concerni, awor e ta haya email cu si no paga e prome suma completamente, SKOA no por procesa e pago. Den su contesta, e persona aki a apela pa e haya mas tempo pa asina por paga loke mester, citando con aumento di costo di bida ta haci cumplimento poco dificil.
E situacion aki ta enfatisa e presion financiero cu hopi famia na Aruba ta enfrentando. Sinembargo, pa varios, momentonan dificil den bida no ta haya simpatia ora ta trata di pago. Y esaki ta causa un preocupacion den relacion cu un mucha su educacion. Si mayornan no por paga (suficientemente), e lo perde su chance di cuminsa nan educacion adecuadamente?
Pa loke ta e caso di Santa Teresita, no ta sigur kico e scol kiermen cu “e yiu no por cuminsa scol”. E mucha lo ser nenga di participa den e programa di orientacion na scol? Lo e por drenta klas mes? Pa algun, awe nan lo haya sa.



