Den e edicion aki di nos column semanal tocante nos Papiamento nos ta trata e tema di e diferencia entre idioma papia y idioma skirbi. Esaki no ta algo special di nos pueblo; tur parti di mundo ta posible haya diferencia entre loke ta papia y ta skirbi den idioma oficial. Den e idiomanan cu mas nos ta maneha banda di nos Papiamento nos por haya suficiente ehemplo, cu nos lo trata despues, pero promer cu tur cos e ehemplonan di nos mes.

Un palabra cu regularmente den conversacion ta casi disparce ta e palabra ‘no’. Den cierto caso e ta keda reduci na e ‘n’ mes. Como ehemplo e frase siguiente: “Min’ta bay awoki paso min’tin pura!” Pronuncia asina poco hende lo tin problema pa comprende, pero preferiblemente no mester skirbi esaki asina. Tin basta palabra corta den e frase aki. Pa cuminza nos ta gara e ‘Mi’ hunto cu e ‘no’, algo cu bo por scucha cien biaha pa dia. E ‘awoki’ por parce un palabra di origen indigena o di origen Africano, pero e no ta. E ta den forma skirbi: ‘awor aki’. E ‘paso’ ta e abreviacion di ‘pasobra’ cu nos ta mira skirbi frecuentemente asina mes (paso), cu no ta corecto pasobra e ta causa confusion cu otro significado di e palabra ey. ‘Min’tin’ ta den forma skirbi ‘Mi no tin’. Practicamente den tur frase unda nos ta usa e palabra ‘no’ combina cu un verbo nos ta usa e forma abrevia aki: Min’tin, min’por, min’sa, etc. E mesun custumber ta trece otro variante cune, por ehemplo ora ta trata di otro persona (plural), manera ‘nos’ y ‘boso’, ta drenta e ‘un’ reemplazando e ultimo ‘o’ di e boso y den caso di e ‘nos’ e ta keda añadi sin kita nada: “Bos’un ta bay mas anto?” Y den caso di e ‘nos’: “Nosun ta bay mas.” Relaciona cu e ‘boso’ nos tin tambe e forma abrevia di e ‘bosonan’ cu ta bira ‘bos’nan’.

Den e ehemplonan duna te awor no ta surgi problema pa skirbi nan, aunke den comunicacion oficial no ta aplica esaki. Pero nos tin tambe e caso di e palabra ‘di’ cu hopi biaha ta keda abrevia te solamente e ‘i’. Ehemplo: “E ta manera cayman na bok’i riu.” Normalmente nos lo skirbi ‘boca’ pero den e caso aki usa un ‘c’ lo causa confusion den lesamento. Otro ehemplo: “El a gasta tur su placa cu dient’i oro.”

Un caso special ta e forma abrevia di e verbo ‘kier’. Nos ta custumbra usa e forma ‘ke’ den conversacion: “Bon’ke bay mas anto?” Den nos Vocabulario oficial ‘ke’ ta aparece como forma abrevia di ‘kier’ pero den un texto oficial no ta usa e forma aki. Esaki ta un diferencia clave cu e Papiamentu di Corsou (y Bonaire), unda e forma mas cortico aki (ke) ta e forma oficial. E ‘kier’ ta algo tipico di Aruba.

No semper e forma oficial completo di palabra ta esun cu ta keda. Nos tin palabra cu a keda como nomber oficial pasobra e nomber a ser usa pa por ehemplo un mata; un caso asina ta e mata ‘palisia’ cu originalmente tabata ‘palo di siya’. Cu e mata finalmente a haya e nomber abrevia tabata logico pasobra el a nace den e tradicion oral di e idioma. E material di e mata tabata sirbi pa traha siya principalmente pa burico, den e temponan aya e medio di transporte di e hendenan cu ingreso mas humilde, cu mas tanto no tabata dispone di siya di cuero.

Manera menciona anteriormente, e otro idiomanan cu nos ta maneha tambe conoce e fenomeno. Por ehemplo, na Spaño tin e custumber di corta un verbo (participio pasado) te na ‘ao’ enves di ‘ado’ na final di e palabra; por ehemplo ‘melao de caña’. Tambe: “Eso me tiene precupao.” Hasta tin uno cu a penetra den nos Papiamento: ‘cayao’ (callado, callao). Ta usa esaki mas tanto pa indica cu un persona a keda ‘keto keto’. Tambe e variante: “El a keda boca cayao.”