E tema di salario minimo y ‘bestaansminimum’ ta keda haya atencion y pa bon motibo. E ta mustra nos riba un problema cu mester solucion, pero aki alternativa ‘facil’ no ta disponible. Di varios banda a mustra caba riba e problema di un medida pa elimina e diferencia entre nan, tambe si haci esaki den fase. Un di e preguntanan, o sugerencia, cu a surgi ta si gobierno por considera duna compensacion na e empresanan cu mester carga e peso financiero di tal medida. Esaki por zona masha razonable, pero no ta algo consehable.

Pa cuminza, esaki lo ta contradictorio na e filosofia di e ley di salario minimo, unda un conclusion importante pa un medida di aumento di salario ta cu economia a avanza di tal forma cu e por carga e medida. Esaki naturalmente en general, pasobra semper lo tin empresa cu ta den un posicion di competencia dificil y cu lo sinti esaki como un golpi duro. Bisa awor cu e medida ta posible si gobierno yuda carga e peso ta implica anto cu nos economia no por carga e peso?

Un poco contradictorio, pero ban analiza si ta berdad si economia por carga e ‘golpi’ aki of no. Aki mester tuma na cuenta cu a adapta salario minimo caba entrante 1 di januari 2026, unda a introduci tambe e salario minimo pa ora, otro bataya cu a tarda mas di 30 aña innecesariamente. Di cuanto espacio economico nos ta papiando anto ainda? Nos no ta bay specula encuanto esaki; nos lo warda pa e instancianan yama pa haci esey, caba nan trabao.

Pa bolbe na e tema di papel di gobierno den carga – parti – di un medida asina; nos no ta kere cu esaki mester ta un opcion y sigur no na un momento di expansion grandi di economia, unda por tin empresa den problema, pero tambe un mayoria cu ta coriendo surf riba e ola economico actual. Pa duna un impresion general: entre fin di 2022 y fin di 2025 nos GDP a aumenta cu Afl. 1846 miyon. Un aumento di 30,9% den 3 aña (Cifra BCA). Esaki a resulta den un GDP/capita cu a bay di Afl. 55.550 te Afl. 71.200. Claro cu no ta tur hende a mira e mesun progreso aki den nan salario, pero ta duna esaki solamente como impresion general. Sugeri anto cu den e condicionnan aki, di avance economico casi sin precedente, cu ta ‘gobierno lo mester carga e cos aki’ no ta parce un argumento di peso.

Pero tin un motibo mas pa ta critico cu e tipo di subsidio aki. Ora ta necesario pa gobierno interveni na fabor di cierto grupo den problema, cu ta dificil o hasta imposible di resolve di otro manera, esaki preferiblemente mester ta algo limita y temporal. Si no limita e tipo di intervencion aki, gobierno a base continuo ta asumi responsabilidad pa asunto cu mester resolve di otro manera. Nos tin ehemplo di esaki den nos comunidad caba, manera e siguiente.

Desde hopi aña nos conoce e fenomeno di ‘reparatietoeslag’. Kico realmente e ta? Un medida pa transmiti ingreso pa un grupo, pa cual aparentemente bo (ta kere di) no tin un mihor solucion. Y si ta pa un tempo cortico te ora logra un alternativa, por comprende esey. Pero e asunto a bira algo cronico y duradero caba, convirtiendo su mes den un ‘derecho’ di cual gobierno dificilmente por scapa. E pregunta ta anto: mester sigui busca otro solucion, o ta considera esaki como ‘caso perdi’, cu consecuencia cu el a bira un fondo fiho riba presupuesto, cu ademas lo ta suheto na adaptacion pa inflacion. O ta necesario pa tira bon vista riba e fuentenan normal cu mester ta suficiente pa financia e meta pa cual nan ta institui. Por ehemplo, no sigui cu e reparatietoeslag pa pensionado (AOV), sino incorpora esaki den e ingresonan ‘normal’ di e fondo. Anto, mester aumenta prima di AOV pa trahador y dunador di trabao? Awor ainda no mester aumenta prima. Pa 2024 por ehemplo, e fondo tabatin un surplus di AOV/AWW di alrededor di Afl. 62 miyon.

E reparatietoeslag a costa gobierno Afl. 46 miyon. E cifranan pa 2025 lo ta duna un imagen similar. Pues por a paga henter e ‘gesto politico’ aki di e fondo mes, te resta. Lo ironico, y ilogico, di henter e asunto ta cu awor tin henter e mahadera tocante surplus di AOV (y AZV) cu gobierno mester haya pa paga debe publico…

Pero e storia no a caba ey. Den e mesun Dialogo Social di 2010/2011 tambe a acorda introduci un segundo fondo di seguro di pension, pa sector priva, pasobra tabata considera cu a lo largo e AOV so no lo tabata suficiente pa sostene un persona (o pareha) pensiona. Nunca mas a aparece un silaba for di gobierno, principalmente e ministro(nan) di finanzas, tocante con e asunto ta anda, con bon, o malo, e cumplimento di trahador y en particular dunador di trabao ta… E dos companianan di seguro no tin un papel supervisor; nan ta atende e companianan cu acudi cerca nan pa un contrato di seguro pa nan empleadonan.

Por ta cu gobierno aki ta cubri fayo otro caminda, innecesariamente? O talvez nan mes ta haya esaki ta bon, pasobra e tabata y ta keda un gesto politico, cu awor ningun gobierno ta tribi mishi cune, pasobra el a bira ‘derecho inalienable’? Falta pa e bay den Constitucion anto…

Ta pesey, subsidia asunto cu economia por carga, ta mal idea cu lo persigui nos pa hopi aña den futuro.