Un victoria aplastante pa partido Democrata y un igual derota pa presidente Trump y su partido Republicano tabatin henter mundo den suspenso. E consecuencianan di e resultado electoral aki, cu un mayoria fuerte Democratico den ambos camara di Congreso, sigur lo significa influencia riba e limite di operacion di gobierno di Trump. Pero mester tuma na cuenta cu e poder ehecutivo grandi cu cualkier presidente Mericano tin por haci cu Trump lo purba continua su maneho, cu a resulta den un desastre pa su pais, cu e resultado electoral aki como consecuencia.

Talvez en general tabata anticipa un derota electoral, pero no di e magnitud cu a resulta finalmente. E señalnan cu un reaccion di e electorado lo a bin tabat’ey y nan tabata simplemente demasiado: un guera di tarifa di importacion cu practicamente henter mundo, specialmente cu e paisnan aliado di Merca, cu e ciudadano mester a paga den aumento di prijs. Mientras tanto den casi dos aña no a mira nada di e ‘re-industrializacion’ cu lo mester a tuma lugar, a consecuencia di e supuesto atraccion di produccion na e pais mes pa cual e impuestonan lo a crea un base.

Despues a bin e guera cu Iran, mientras Trump a haci e promesa cu e ta para tur ‘guera interminable’ manera otronan a hiba. Tambe su promesa di persecucion y deportacion di migrante a bira realidad, loke principalmente a afecta e comunidad Latino, di cual un parti a apoya Trump na 2024, den e creencia cu lo ta e ‘otro Latinonan’ e lo expulsa. Loke nan a haya tabata e excesonan di persecucion y deportacion cu ICE tabata haci den nan comunidad, loke a termina pa gran parti nan lealtad na Trump.

E guera cu Iran a resulta den un limitacion mundial di disponibilidad di crudo y producto petrolero, cu te awor a keda e interogante grandi pa resolve. Esaki a bira e dolor di cabez mayor pa economia Mericano tambe, causando inflacion den practicamente tur sector economico. Y mientras e pais a keda confronta cu e consecuencianan desastroso di su maneho, e nepotismo y corupcion descarado di Trump, su famia y grupo intimo tabata tuma lugar abierta y publicamente pa henter mundo mira.

Mirando tur esaki, no ta nada straño cu a bin un reaccion electoral. Pero, e comentarionan den medionan afilia na partido Democrata, cu lo por ‘normaliza’ e pais den e proximo dos añanan, ta realistico? Tin hopi argumento cu ta mustra den otro direccion. Por ehemplo, pasobra e ‘fenomeno Trump’ no ta algo isola, sino basa riba un fundamento di conservatismo ultrafanatico, cu raiz den e pensamento di e parti di e poblacion di raza blanco, cu ta nan ta e berdadero herederonan di e republica, cu a celebra 250 aña di existencia e aña aki. Si acaso Trump acepta cu na 2028 su reinado ta termina, loke no ta garantiza ainda, no lo bin un fin na e descontento bao di e grupo na cual e ta pertenece y cu lo keda un problema pa varios decada ainda. Un bon indicacion di e posible desaroyo negativo aki por mira den e actitud di e aliadonan Europeo y Canada, pero tambe otro manera Australia, Hapon y Sur Corea. Tur ta realiza bon cla cu hasta un gobierno Democrata na 2028 no ta un garantia pa bolbe na e situacion ‘normal’ di dos aña pasa. Esaki tin su banda positivo, pasobra Europa y Canada sigur a cuminza construi un cooperacion firme, sin envolve Estadonan Uni, den entre otro defensa, telecomunicacion y propio sistema digital, incluyendo un propio maneho pa Inteligencia Artificial (AI), pa no keda depende di e gigantenan digital Mericano. Igualmente tin desaroyo den asunto monetario tambe, creando sistemanan di pago internacional, cu no ta depende di Mastercard y Visa. E sistema di pago digital Europeo, Wero, ta operando caba dentro di e paisnan Europeo, pero lo mester bay opera globalmente.

Tur e desaroyonan aki no ta significa cu no tin relacion economico cu Merca mas, pero e tradicion di check promer cu Washington pa wak si nan ta aproba, no t’ey mas. Por ta cu algun dia tanto Canada como Union Europeo por gradici Trump pa su actitud agresivo y hasta grosero, cu a haci nan realiza cu mundo mester ta organiza di otro forma.

Sin embargo, loke ta importante awor mes ta e pregunta kico Trump ta bay haci, tanto internamente como na nivel internacional. E problema principal ta keda e conflicto cu Iran, cu di ningun manera por resolve cu mas agresion militar, a menos cu inicia un invasion di cienmiles di militar, cu Merca no tin. Ta casi imposible pa resolve e asunto sin cu gobierno di Trump accede por lo menos na cierto exigencia di Iran, pa por logra liber acceso pa trafico maritimo na Hormuz. E bon noticia ta cu Trump lo tin awor, banda di presion internacional, tambe presion den Congreso pa termina e guera na mesa di negociacion. Pero tur esey no ta garantia, pasobra Trump ainda tin gobierno ehecutivo den su man. Legislacion di banda Democrata por bay termina den guera eterno di veto presidencial, mientras Trump ta intensifica su gobierno via decreto ehecutivo. E situacion aki por tin riesgo grandi pa partido Democrata: nan por pasa ley den Congreso cu por keda bloquea pa Trump, y si finalmente nan no por efectivamente resolve e problemanan principal cu e electorado ta mira: inflacion, principalmente den alimento y combustible, escasez di vivienda, seguro medico pagable, nan tambe por ta den problema electoral na 2028. Gobierno y Congreso ta condena na negocia un salida conhunto…