Den e ultimo dos siman Bon Dia Aruba a publica dos piesa di opinion skirbi pa Sr. Aaron Bislip, ken ultimamente ta aumentando conscientisacion riba e verkavelingsplan di e bario nobo destina pa Burubundu. Den su articulonan—y recientemente den un presentacion duna durante fin di siman—el a elabora tocante e diferente buraco cu ta existi den e plan y e consecuencia cu e desaroyo nobo aki lo tin pa Pos Chikito. Alabes, el a propone un solucion visual pa cu vivienda den e tereno concerni.
Recien ministerio di Vivienda a anuncia e proyecto di Burubundu Residence, unda a menciona cu lo desaroya 850 pa 1000 cas nobo den e bario na Pos Chikito. Memey di un scarsedad pa vivienda, e anuncio aki a ser ricibi cu man habri pa un parti di comunidad. Na mesun momento, critica tambe a surgi cu e desaroyo aki lo resulta den rosamento di mas mondi; algo cu a conduci na cansancio den comunidad, cual aña tras aña tin cu mira su naturalesa kita for di dje pa beneficia desaroyadornan.
Ta pa e motibo aki e proyecto a bira un topico controversial, subrayando e liña fini entre cumpli cu demanda pa vivienda y preserva e tiki naturalesa cu nos tin ainda.
Sr. Aaron Bislip—defensor pa preservacion ambiental na Aruba y miembro di directiva di CONPA—tambe a duna su critica riba e proyecto, tumando iniciativa pa haci su mesun investigacion y clarifica na pueblo di kico e verkavelingsplan di Burubundu ta consisti. Den dos articulo skirbi pa su persona publica cu Bon Dia Aruba, el a duna un splicacion tocante e buraconan cu ta existi den e plan di desaroyo cu ta disponible pa publico. Diasabra cu a pasa, el a tene un presentacion pa medionan di comunicacion den cual el a profundisa riba e topico, alabes presentando su propuesta visual pa e proyecto.
Aaron tin un background den ingenieria y ta forma parti di e directiva nobo di CONPA, un organisacion cu ta haci investigacion y tin e mision pa conscientisa pueblo tocante diferente topico, incluyendo nan derechonan. CONPA, cual tin hopi aña den existencia pero cu recien a bira activo atrobe, ta liderando hunto cu Aaron e iniciativa di conscientisacion tocante e proyecto residencial na Burubundu.
Bislip ta reconoce cu scarsedad di tereno riba Aruba, y ta enfatisando cu otorgamento di tereno ta “un tentacion” pa comunidad di Aruba, y gobierno ta sinti e presion di e demanda. Na otro banda, el a splica claramente cu pa ora ta otorga tereno, gobierno mester informa explicitamente ki tereno esakinan ta encera. Den otro palabra, gobierno mester tin un plan cla y robusto pa otorga tereno na ciudadanonan, pero ta parce cu e plan anuncia ta falta claridad.
Falta di detaye den verkavelingsplan
Tanto den su articulonan y den su presentacion, Bislip ta enfatisa cu tin algun detaye cu ta falta den documento y diseño di e residencia. Pa prome,e ta punta na e hecho cu e diseño no tin autor, cual ta algo cu no ta un practica comun. Bislip ta splica cu un arkitecto ta carga un cierto responsabilidad y cu e ta pon’e nomber riba su diseño “pa bon y pa malo.” El a nota cu e proyecto no ta menciona explicitamente ken lo ta encarga di dje. Aunke el a referi na rumornan circulando den comunidad cu e proyecto ta cay bao di FCCA, e ta clarifica cu e instancia gubernamental no ta menciona den documento. Manera Bislip ta conta den su presentacion, FCCA tampoco tin mucho informacion tocante e proyecto. Y esaki ta crea riesgo, pasobra e ta crea oportunidad pa stranheronan bin desaroya riba e tereno, cual a ser promovi principalmente como destina pa localnan. Ta pa e motibo aki cu Bislip ta enfatisa cu FCCA tin un rol clave den desaroyo di vivienda.
Contradiccion y riesgonan indefini
Bislip a mustra den su presentacion e grandura di e area proponi pa desaroyo, cual ta tuma un parti significante di e isla. A splica cu e plan ta propone 9 perceel grandi, 145 mediano y 80 chikito. A calcula cu e terenonan grandi por ta aproximadamente 240 m2 di grandura. 768 vivienda lo ta apartamento. E plan tambe ta mustra 30 caretera smal y sin mencion di un rioolsysteem den e bario. E zona lo ser parti den 9 seccion—di A pa I—y cada seccion lo ta un fase riba su mesun.
Mirando e detayenan menciona den e documento y diseño, Bislip a nota algun inconsistencia y riesgo cu no a ser defini den documento di e plan.
E hecho cu cada seccion di e bario ta un fase riba su mes ta sugeri cu e proyecto lo mira desaroyo constante, cual por resulta den decadas di construccion. Bislip ta enfatisa cu e ora e proyecto no lo trece alivio inmediato pa residentenan. Tambe a menciona e contradiccion di e grandura di apartamentonan, unda e documento ta bisa claramente cu esaki por ser cambia na cualkier momento durante ehecucion. Por ehempel, Bislip ta splica cu un desaroyador por pidi pa tres perceel en bes di e standard uno. E riesgo di esaki ta cu e perceel por keda sin ser desaroya. Pues e falta di definicion pa apartamentonan den e proyecto por crea oportunidad pa abuso.
Tambe a menciona cu futuro residentenan lo mester carga tur e riesgo di e desaroyo. Esaki ta specialmente problematico ora ta mira e diferencia den haltura di tera den e area. Segun Bislip ta splica, e area tin varios capa di haltura, cual residentenan lo mester maneha nan mes. Esaki por resulta den deterioro prematura di casnan, si por ehempel un residente haya tereno cu diferencia di 4 meter di haltura.
Coleccion di awasero den e bario nobo tambe no ta claramente defini. Manera a menciona, e plan ta propone 30 caretera smal, cual ta un gran pida di oppervlakte unda awasero lo flush bay abao en bes di ser absorba den e tera. Ademas e hanchura chikito di e careteranan lo resulta den problema cu parkeo den e residencia.
Pa loke ta e riesgo riba nos naturalesa, Bislip a mustra den su presentacion e contradiccion den e plan proponi. Banda di rekeri rosamento extenso pa crea cas, a enfatisa cu e plan ta propone pa crea un parke di naturalesa den unda awor tin construccion caba. Esaki ta un concepto contradictorio.
Tambe a mustra con e diseño di e residencia ta viola leynan di ROPV. Manera por a mira den e mapa, algun residencia lo ser construi den e ‘overgangsgebied’ cu ta separa natuurgebied y landelijkgebied. Riba dje a propone pa construi vivienda riba casnan cu ya ta existi den e bario. Segun Bislip ta conta, ningun residente actual den e bario tabata consciente di e proyecto aki of di e consecuencianan cu e lo tin pa nan.
Naturalesa den e area tambe por cay victima di mal maneho di awa sushi. Segun Bislip a nota, e plan no ta inclui un direccion cla pa un sistema di riool, cual ta sumamente vital den e tipo di desaroyo aki. E riesgo pa esaki ta cu awa sushi lo por ser benta den saliña na Spaanslagoen.
Trafico tambe lo ta un problema grandi pa Pos Chikito, specialmente durante ‘rush hour.’ Esnan cu ta biba den bisindario y pariba di brug a relata na Bislip cu na Pos Chikito, Savaneta y Cura Cabay cada un bo mester warda 15 minuut caba. Mas hende na Burubundu ta nifica mas tempo wardando pa trafico move.
Solucion proponi
Den su presentacion, Sra. Aaron Bislip a duna su propuesta visual pa un plan mas defini y cu menos impacto riba naturalesa y riesgo pa futuro residentenan di Burubundu.
A base di con e area ta awo, e ta propone pa desaroyo riba plateau di Burubundu unda vivienda no lo cay victima di diferencia den haltura. Tambe ta propone construi den un zona denso pa asina preserva lo mas hopi naturalesa posible. En bes di 30 caretera smal, Bislip ta propone un solo caminda central 20 meter hancho cu lo facilita vehiculonan di residentenan. E caretera grandi aki tambe lo duna espacio pa instala un sistema di rioolering cu ta core di punta di sero bay abao y kisas te hasta conect’e cu e bario di Pos Chikito.
Tambe e ta propone pa tuma medida pa trafico. Segun e ta splica, bo no por bay conecta un bario nobo na careteranan cu ya ta enfrenta presion. E ta propone pa desaroya un parkeerplaats banda di Green Corridor unda localnan por disfruta di e mondi, sin conecta e residencia na dje.
Den su visualisacion, el a agrega modelonan fisico di vivienda cu por ser desaroya den e zonanan denso, sin limita espacio y visibilidad pa residentenan. Bislip ta splica cu den su modelo, e cantidad di vivienda por yega te 1050, mas cu loke e plan original ta propone.
Bislip ta pone enfasis atrobe riba e oportunidad pa FCCA mes desaroya e proyecto aki. Segun e ta bisa, si ta traha den ‘high density’ unda lo tin menos riesgo pa residentenan, costo di desaroyo lo ta menos y pues vivienda por ta mas accesible pa residentenan.



