Den e ultimo añanan, a mira e topico di naturalesa surgi constantemente den noticia of red social. Ta parce cu Aruba ta yegando un punto transformativo, unda hopi hende den comunidad ta birando mas consciente tocante e impacto cu nos naturalesa ta enfrenta debi na sobredesaroyo. Asina mes, tin un buraco cu ta existi den conocemento, y Aruba Birdlife Conservation (ABC) tin tempo ta haciendo un yamado pa amplia educacion riba naturalesa, incluyendo cu e implementacion di un curiculo nacional.
Bon Dia Aruba a sinta cu Sr. Greg Peterson di e organisacion no-gubernamental pa papia mas tocante e propuesta aki di ABC y pakico esaki por trece cambionan grandi den bienestar di Pais Aruba.
Peterson ta señala cu e balor di naturalesa ta hopi abao, splicando cu en general Aruba no ta balora su naturalesa manera debe ser. “Wak cuanto nan a destrui,” el a declara referiendo na desaroyo di hotelnan grandi y luhoso riba nos isla.
Un motibo pa e mentalidad aki ta principalmente conecta cu educacion—of mas bien un falta den educacion adecua tocante nos naturalesa. Peterson a splica cu hopi hende awendia no tin conocemento di nos parha, mata y diferente otro especie cu ta habita nos isla pa centenares aña. Esaki ta specialmente berdad pa hobennan Rubiano. Peterson a enfatisa e filosofia di e organisacion, cual ta pa protege naturalesa pa e futuro generacion. “Do it for the children”—manera e NGO semper ta bisa den su publicacionnan riba Facebook.
Y loke ta importante pa hobennan ta educacion. ABC y otro organisacionnan ambiental riba e isla ya ta haciendo nan parti pa amplia conscientisacion y educacion, principalmente via publicacionnan online, curso of otro tipo di proyecto pa pone atencion riba naturalesa.
Por ehempel, ABC recien a inicia e proyecto di “Shoco Boulevard” cu hotelnan, unda tambe a duna curso na empleadonan tocante e shoco y con pa protege nan. Peterson a splica cu ABC a duna un curso na casi 1,000 empleado, ken despues a keda cu e rol di “Shoco Ambassadors”, compartiendo conocemento di e shoco na turistanan.
Sinembargo, e parti di educacion den scolnan ta hopi complica, Peterson a bisa.
E activista ta conta cu den pasado e organisacion a tene combersacionnan cu director di Directie Onderwijs y aunke e tabata mustra prometedor, nan a enfrenta varios reto pa por cumpli cu nan mision, entre otro persuadi directivanan di scol na Aruba cu tin nan mesun regla y manera di opera.
Peterson ta enfatisa cu hopi instancia riba nos isla simplemente no ta interesa pa protege y promove nos naturalesa. Pa loke ta specialmente companianan, e activista a splica cu nan ta enfoca mas riba ganashi y mucho menos riba bienestar di pueblo y Aruba su medio ambiente. P’esey e NGO ta haci yamado pa un liderazgo grandi cu por surpasa e limitenan causa pa instancianan desinteresa.
E organisacion ambiental a acerca recien minister Gerlien Croes pa propone un curiculo nacional di naturalesa, pero a pesar di un recepcion positivo y aparentemente prometedor, te ainda e organisacion no por a haya “feedback” di e ministerio.
Peterson ta subraya cu no por asumi cu e falta di reaccion ta necesariamente debi na un desinteres, pero el a conta cu pa loke ta maneho di politico den asuntonan ambiental, “Aruba tin mala suerte cu esey.”
Aunke ABC a ser funda na 2011, e organisacionnan tabatin dies aña caba ta bogando pa Aruba su naturalesa. Como un NGO, e organisacion a aborda hopi caso di abuso riba nos medio ambiente, hibando mas cu 40 caso dilanti corte. Peterson ta subraya cu pa e aña aki, e organisacion tin 5 pa 6 caso cu mester atende ainda dilanti hues.
Pues e organisacion frecuentemente ta enfrenta “weerstand” di varios entidad den nan meta pa amplia proteccion adecua di naturalesa, sea ta companianan cu kier probecha di e sector turistico riba nos isla, of tambe gobernantenan cu ta keda rechasa legislacionnan pa trece cambio significante.
Peterson a conta cu por ehempel, pa haci e shoco simbolo nacional di Aruba tabata basta dificil pa via cu tabatin varios figura cu a bringa contra esaki. A splica cu esaki ta pasobra si duna e shoco un status legal di especie protegi, e lo hacie mas dificil pa companianan desaroya riba tereno unda tin neishi. “Nan ta prefera mat’e,” el a bisa.
Y aunke cu awor e shoco ta oficialmente un parha protegi, ainda tin caso cu ta surgi di desaroyadornan activamente destruyendo habitat di e parha indigena di Aruba. Y esaki ta pasando sin consecuencia pa e desaroyadornan. Y pa urgi accion di gobierno tambe ta mustra dificil, pasobra semper tin un persona cu lo beneficia di e desaroyo, manera Peterson a subraya.
Y segun Peterson, e problema ta persisti te dia di awe. Manera el a conta, ora a forma gobierno nobo, e formador a tene reunion cu varios stakeholder pero nunca a acerca ABC ni otro organisacionnan ambiental. “Mi a haya e mal noticia cu ‘no tabatin tempo’”, e activista ta conta. A pesar di a sinta cu varios consehero mas despues pa trece nan puntonan dilanti, te dia di awe e organisacion no a haya chance pa sinta cu minister di Ambiente y Naturalesa Mike Eman.
Di otro banda, comunidad en general ta falta e educacion necesario pa por exigi mas for di nos gobernantenan. Pa e motibo aki, e curiculo por ta un stap den bon direccion pa asina fortalece hende su conocemento y tambe conexion cu naturalesa.
Pa Sr. Peterson, e ta importante pa hobennan, specialmente muchanan chikito, tin un conocemento adkiri di nos naturalesa.
Pa e curiculo, el a menciona cu mester mira kico tur por implementa den enseñanza: Ki topico lo cubri y con detaya e topiconan aki mester ta, entre otro. Peterson ta expresa su deseo pa e curiculo aki ta duradero, y pues ta ser duna durante henter e carera educacional di e mucha.
Y pa esaki tin interes. Peterson a conta cu varios aña pasa el a haya oportunidad di desaroya material di parhanan pa muchanan siña. Segun e, na comienso, e studiantenan no tabatin casi ningun idea kico e nombernan di parhanan local ta. Despues cu Peterson a bolbe un tempo despues, a nota cu e muchanan a gara e material hopi lihe.
Pues e tin tur confiansa cu esaki ta algo cu por implementa den enseñanza na Aruba. “Pa mi, educacion ta hopi hopi importante,” el a splica.
Peterson ta subraya cu hobennan lo semper hunga un rol den trece cambio. Manera el a nota, awendia e ta ripara cu hobennan ta mas skerpi, mas critico y ta mas dispuesto pa para pa nan derecho y protege e bienestar di Aruba y su pueblo.
“Locual nos mester [ta] mas y mas hende hoben activa y expresa nan sentimentonan di manera profesional,” el a declara, referiendo na e forsa cu hobennan tin pa trece cambio. Y esaki ta cuminsa cu educacion.



