Den e edicion aki nos ta duna atencion na algun publicacion cu a yega na nos man a traves di tempo, cu ta trata diferente aspecto di nos Papiamento.

Un interesante publicacion cientifico bastante reciente ta esun den cual a analiza e raiznan comparti entre Papiamento y e idioma crioyo di Cabo Verde y di Guine Bissau. E titulo di e obra di Bart Jacobs, di Universidad Ludwig-Maximilian na München, Alemania, ta: Papiamentu: a diachronic analysis of its core morphology. Publicacion di 2008.

E estudio a ser haci den cuadro di e debate cu ta continua ainda entre e linguistanan cu ta, sea apoya e tesis cu Papiamento a surgi di e conexion cu Cabo Verde y Guine Bissau, o ta pensa cu Papiamento tin raiz Spaño, y lo a surgi den e comunicacion den nos region a base di e idioma aki. Den e estudio aki e autor ta trece hopi elemento dilanti, di cual e gran mayoria ta mustra den direccion di un origen comparti di e Criol di Guine y Cabo Verde y Papiamento, manera esaki a tuma lugar na inicio di e explotacion di Corsou como centro regional di comercio di catibo, despues cu e Hulandesnan a tuma e isla for di Spaña na 1634. Nos no ta participe den e debate entre linguista aki, pero nos ta haya importante pa pone estudio cientifico tocante nos idioma na disposicion mas amplio posible. Tambe e obra ta contene hopi detaye interesante, fuera di e debate menciona. Conocimento nunca ta haci daño, ta nos lema.

Manera bisa anteriormente, e estudio aki ta trata e lazonan linguistico entre Papiamento/Papiamentu (abrev. PA), di e islanan ABC y e rama yama ‘Upper Guinea’ di e idiomanan criol a base di Portugues (abrev. UGPC), manera papia na Santiago, un di e islanan di e archipelago di Cabo Verde, na Guine Bissau y na Casamance; e ultimo aki ta e region cu ta mayormente den sur di Senegal, pero parti ta cay na otro banda di frontera, den norte di Guine Bissau. E obhetivo di e estudio ta pa atende e tesis cu e idiomanan menciona tin un origen comun, a traves di un analisis ‘diacronico’. Esaki, ora ta trata di analisis linguistico, ta referi na e forma con idioma ta cambia a traves di tempo. Esaki contrario na analisis ‘sincronico’ cu ta referi na e analisis na un cierto momento, cambio cu ta tuma lugar simultaneamente anto. Tambe e obhetivo ta pa compara cierto aspecto di nan morfologia (forma y structura) clave.

Otro publicacion interesante ta di Tara Sanchez, cu na 2002 a publica un estudio, incluyendo investigacion na e islanan, cu e titulo:”The interacting infuences of Spanish and English on the creole Papiamentu.” University of Pennsylvania Working Papers in Linguistics: Vol. 8 : Iss. 3 , Article 18. Available at: https://repository.upenn.edu/pwpl/vol8/iss3/18.

Un di e aspectonan interesante di e analisis aki ta e topico di e ‘gerundio’ Spaño, cu na cierto momento a penetra tambe den Papiamento, y hasta den cierto caso a haya aplicacion den verbo cu no ta di origen Spaño o Portugues, sino por ehemplo di origen Hulandes. E topico algun aña pasa a haya un capitulo reciente aki mes, tempo cu a surgi henter un debate tocante e uso di gerundio den caso di verbo di origen Hulandes o Ingles. E debate tabata alrededor di e verbo ‘wak’ (Hulandes: ‘waken’) cu a haya su forma di gerundio: ‘wakiendo’ den habla popular di principalmente hende hoben. El a bira tur un polemica, cu gran mayoria rechazando esaki como Papiamento incorecto.

Nos ta conclui e edicion aki cu mencion di e obra absolutamente clave pa cualkier persona cu ta desea di studia origen di Papiamento. Ta trata di e tesis di doctorado di Efraim Frank Martinus: “The Kiss of a Slave” – Papiamentu’s West-African Connections; 1996. Esaki a bira un obra standard pa esnan cu ta desea explora e origen Africano di nos Papiamento, cu tabata bay mas leu cu solamente e comparacion cu Cabo Verde/Guine Bissau, y ta contempla estudio comparativo di varios otro idioma di continente Africano, cu relacion cu e trafico di sclavitud na Corsou y nos region.

Martinus a significa hopi den desaroyo di nos idioma den su version di Corsou/Bonaire, entre otro tambe den desaroyo di enseñanza na Papiamento. El a fayece na 2015, pero su obra cientifico a keda, banda di su obranan literario.