Den e edicion aki di nos column tocante nos idioma nos ta atende un tema interesante: e forma di skirbi riba internet. Esaki ta parce nos un desafio, mirando cu ta trata di un tendencia internacional, unda regla di skirbi corectamente no ta un compromiso cu ta preocupa hopi hende. Esaki ta e caso den e idiomanan cu nos ta domina y ta sigui o usa den comunicacion digital. Remarcable ta e facilidad cu cual hende ta pone regla di skirbi un banda, por ehemplo lagando un banda tur o mayoria di acento, cu regla di un idioma ta exigi. Esaki naturalmente no ta conta pa nos Papiamento, esun di Aruba, pasobra un di e reglanan fundamental ta e ausencia di tur acento. Ta comico pa mira riba medionan social con gradualmente mas hende di habla hispana ta cuminza skirbi algo cu tin hopi semehanza cu nos Papiamento, lagando un banda e acentonan. Den hopi caso e unico diferencia ta cu e palabra na Spaño tin su acento y na Papiamento no. Ehemplo: ‘preocupacion’ na Papiamento, na Spaño corecto ta: ‘preocupación’. Por saca e conclusion cu Spaño ta moviendo den direccion di nos idioma? Absolutamente cu no, ‘asina bon’ nos no ta… Ademas hopi usuario riba internet ta haci gran esfuerzo pa skirbi nan idioma corectamente, incluyendo tur e acentonan cu ta costa hopi mas tempo pa skirbi. Pero tin ora nos ta topa cu eror frecuente. Un eror asina nos ta topa ultimamente cu regularidad unda ta usa, envez di e verbo ‘haber’ den e tercer persona singular: ‘ha’, ta usa ‘a’ loke pa cualkier conocedor ta algo sumamente iritante o comico, depende den ki humor nan ta. Un ehemplo: “El no a podido probar su caso.” Mester bisa cu nos impresion ta cu e eror aki ta mas tanto di hende di Spaña y no di America Latina.
Pero pa bolbe na nos idioma; nos no lo tin problema di acento, pero si nos ta mira un variedad enorme den forma di skirbi, cu ta duna nos un impresion completo di e cambionan den nos idioma, cu a tuma lugar a traves di tempo. Tambe e diferencianan cu ta surgi a base di experiencia personal cu cierto idioma cu ta influencia bo manera di skirbi. Esaki mas tanto por ta Spaño, Hulandes o Ingles.
E pregunta cu por surgi ta: nos mester ta preocupa pa e tendencia aki, di no kibra cabez mucho cu e forma di skirbi? Aki tin varios asunto pa tuma na cuenta. Uno ta e tendencia señala di menos enfasis riba skirbi corectamente riba internet. Esaki ta probablemente causa pa e rapidez cu un persona ta desea, sigur si ta trata di skirbi riba un smartphone. Aki e preocupacion mayor di e persona ta cu na otro banda ta comprende loke e kier bisa y eror ortografico no ta hunga un papel importante. Di tur manera no ta trata di un documento oficial, unda ta importante skirbi bo idioma corectamente, pasobra un carta mal skirbi ta crea e impresion cu esun cu a skirbie no tin tanto educacion, loke den cierto caso por ta decisivo pa e resultado cu bo ta desea di logra. Un aspecto di preocupacion pa nos si ta cu nos tin un idioma cu apenas pa algun decada ta dispone di un vocabulario oficial y cu Papiamento presente den educacion tambe, mientras awor nos ta topa cu e tendencia global aki di pone menos atencion na e forma di skirbi. E punto importante ta keda cu nos no tin control riba e desaroyo aki y mester conta cu otro arma pa logra skirbimento corecto. Por ehemplo, cu prensa en general mester presta mas atencion na skirbimento corecto, suponiendo cu cada periodista mester tin tempo pa revisa loke e ta produci. Cu e lector ta reacciona skirbiendo den pura algo cu no ta expresa calidad, ‘so be it’. Segun cu Papiamento na scol desaroya mas, nos lo mira mehoracion. E bentahanan di hopi mas comunicacion digital internacional na diferente idioma ta mas un regalo cu un estorbo.



