Ultimamente tabatin hopi publicidad alrededor di e plan gubernamental pa turismo. Nos no ta bay ripiti tur esaki pero ta concentra riba posible consecuencia nos dilanti. E barco por bay pega si nos no ta cambia rumbo; esey ta e mensahe cla y raspa di organizacionnan manera Ahata y Camara di Comercio. Gobierno lo ignora e señalnan serio aki y ta sigui riba e rumbo diseña pa nan mes caba. Pero tin un otro manera cu e barco por bay pega, o manera nan ta bisa na Hulandes: “de wal zal het schip keren.” Pero e cay cu ta para e barco aki no ta den nos man mes; e tin tur cos di haci cu e situacion internacional cu por conduci na un caida serio di economia mundial, di cual nos lo sinti e efectonan tambe, sin por defende nos mes.
Aunke regularmente nos ta haya noticia cu ta mustra riba posible tendencia negativo riba tereno internacional, desaroyo den e ultimo simannan ta birando realmente preocupante. Di un banda ta trata di e problemanan cu guera ta causando na diferente parti di mundo, afectando suministro di producto esencial pa mercado global. E factor principal den esaki ta naturalmente e fluho di petroleo cu ta keda interumpi y ademas sin vista riba un solucion pronto. E problema principal ta cu e pais cu a cuminza e guera, Estadonan Uni, ta den un contradiccion cu nan no por resolve. Di un banda no tin opcion pa dicidi e guera na nan fabor, tampoco cu un invasion na Iran cu lo requeri cienmiles di militar Mericano, loke ta imposible sin un reclutacion di gran parti di e personal cu ehercito Mericano actualmente no tin. Esaki ta parce un opcion politico imposible, hasta pa un presidente sin rumbo ni timon manera Donald Trump. Di otro banda no ta un opcion tampoco pa djis termina e accion di guera y bay cas. E conflictonan clave na Medio Oriente, e obstaculo Irani na e Estrecho di Hormuz y e bloqueo cu e Houthinan ta ocasiona na entrada di Lama Coralo keda y perhudica tur e paisnan cu costa na Golfo di Persia cu ta produci un parti importante di crudo y producto petrolero, cu keto bay no por sali. E actual escasez di diesel ta producto di e situacion aki y no ta causa tanto pa e exportacion di diesel Ruso, cu no por sali pa via di e accionnan di guera di Ucrania, cu a logra reduci produccion di producto refina Ruso cu sigur 40% caba. Mientras actualmente e crisis di suministro di diesel ta haya mas atencion, tin tambe e menaza di escasez di otro tipo di combustible, manera jet fuel, cu por tin consecuencia severo pa turismo den nos region. Desde varios luna caba tin pais den nos region cu ta buscando cooperacion, entre otro Bahamas, Cuba, Jamaica, y Barbados, pa por garantiza suficiente combustible pa mantene trasporte aereo pa nan pais. E motibo pa anticipa un situacion empeora ta cu reservanan di crudo na practicamente tur pais a keda reduci na un minimo caba, y continuacion di e situacion actual sin duda lo conduci na prijs di petroleo hopi mas halto mundialmente.
E problema mayor na e momento aki ta e situacion na Merca, unda tanto e situacion economico como politico por hiba e pais den un mal direccion, cu consecuencia pa nos economia tambe. Dentro di algun siman tin eleccion cu posible resultado cu mayoria den Congreso por cambia na fabor di partidoDemocrata. Esaki no lo trece tranquilidad, al contrario, por anticipa cu gobierno di Trump lo radicaliza y bay goberna cu decreto ehecutivo, ignorando tanto Congreso como veredicto di corte, loke lo hiba e pais mas den direccion di un regimen autocratico. Cu esaki no ta djis speculacion por deduci di e actitud di e aliadonan Europeo y Canada, cu mas y mas ta buscando nan propio caminda. E reciente sancionnan cu Trump a impone riba personal di Corte Penal Internacional, estableci na Den Haag, ta ehemplo di e situacion conflictivo entre e partnernan den NATO. E problema economico cu por surgi na Merca ta un recesion, cu por tin varios causa. E dos factornan cu ta exclui for di e asina yama ‘core inflation’ta net e dosnan cu ta birando permanente: inflacion pa via di prijs di petroleo y prijs di alimento. Ademas interes di bono (bonds) ta subiendo, bao influencia di e megadebe gubernamental, causando interes mas halto pa tur otro tipo di prestamo. Mercado di accion ta mustra solido ainda, pero esey tabao influencia di mercado di AI cu ta den rementa, mientras tur otro sector ta den bahada. Tambe e medidanan di impone extra tarifa di importacion riba tanto pais ta aumentando nivel di prijs pa tur producto importa, añadiendo na inflacion.
Kico por ta consecuencia pa Aruba? Un situacion economico malo na Merca den curso di 2027 por resulta den menos biahe pa exterior, principalmente di e segmento di menos ingreso.No necesariamente esaki lo significa un caida total di turismo di Merca, pero e efecto lo ta menos bishitante, ocupacion mas abao y menos ingreso pa gobierno. Un consecuencia no planifica lo ta cu esaki lo limita e sobreturismo actual, cu eliminacion di e turista di menos ingreso; un ‘bendicion scondi’? Si esaki no tuma lugar, anto e sobreturismo continua ta barco cu ta pega, e Aruba menos atractivo, riba internet ya por mira e comentarionan negativo. Esaki lo core cu e turista cu cartera gordo tambe… Gobierno a scoge caba pa e barco bay pega, di cualkier manera…



