E presencia na Aruba di e delegacionnan parlamentario di e otro teritorionan den Reino a duna algun punto positivo cu normalmente nos no ta haya pa mira. Un di nan ta e presentacion di directora di Direccion Asunto Adulto Mayor a duna durante e deliberacionnan di IPKO. Un exposicion hopi mas completo di loke nos a mira te awor, pa esey nos aprecio. Di otro banda, esaki ta e tipo di informacion cu henter comunidad mester haya. No pa tuma nota y no haci nada cune; e tema di enbehecimento di nos poblacion ta bay tin un cantidad di consecuencia grandi pa nos, tambe financiero, y te awor nos ta haya de vez en cuando un advertencia di cierto banda, pero no ta mira ainda un maneho general y coherente ta surgi for di seno gubernamental. Ta di spera cu awor si por cuminza mira esey. Pero, ta importante reconoce cu loke ta presenta awe como problema, tabata previsible den pasado caba.

Un promer aspecto ta e gastonan relaciona cu e cuido aki. Aki nos por mira un cierto contradiccion financiero ta surgi. Di un banda nos tin un grupo creciente di ciudadano no naci na Aruba, cu durante e periodo unda nan tabata traha ainda, ya tabatin problema pa tene cabez riba awa, pero ora nan stop di traha e problemanan financiero ta bira mas serio, nan AOV parcial no ta yega ni pa cubri un parti minimo di un lugar den un cas di anciano priva. Aki ta surgi un asunto clave di maneho: si gobierno ta opta pa mantene e modelo di cuido actual, unda mas o menos mitar di e capacidad ta den fundacion subsidia y e otro parti den institucion di iniciativa priva, no ta asina dificil pa mira un problema grandi, cu gobierno so por resolve: un creciente necesidad di capacidad di cama, mientras un parti creciente lo no tin acceso na cuido priva, pasobra nan no tin e medionan pa financia esaki. Es mas, ni tempo nan tabata traha nan salario no tabata yega na casi Afl. 3.000 pa nan por cubri e costo di nan cupo. Esaki ta un asunto cu nos tin años ta discuti, unda tabata previsible cu algun dia nos lo a haya consecuencia di e importacion masivo di labor, cu a bin pa keda. E pregunta, den e discusionnan di 30 aña pasa tabata, si tabatin alternativa pa evita esaki. E contesta tabata cu si, pero ta requeri un sistema rotativo, unda en principio un trahador stranhero despues di un tempo stipula mester bandona nos pais y mester trece otro persona pa haci e trabao, si – ainda – no tin forza laboral disponible pa tuma e cupo. E tempo aya e scucha tur tipo di argumento, bon y malo. Por ehemplo, cu ta un peso empresarial grandi pa cada vez emplea hende cu pa un gran parti ta haya nan training ‘on the job’ y despues di algun aña mester ripiti esaki. No cu mester ta full di acuerdo cu e opinion aki, pero e tabatin un base den realidad. Otro tabata e casi acusacion cu bo mester ta inhumano ‘pa kier saca hende for di Aruba despues cu nan a yuda desaroya nos isla’. Sin embargo, esaki tabata e manera con, despues di caida di empleo den industria petrolero den añanan 50 y 60 di siglo pasa,a percura pa salida di miles di famia for di nos isla, di hopi mucha tambe cu a nace aki pero cu mester a bay cu nan mayornan pa nan pais di origen. No tabatin critica cu nos tabata ‘inhumano’… Pero enfin, mundo a cambia y dentro di Reino tambe a suaviza ley di nacionalidad, treciendo e estadia obligatorio te na cinco aña. Y a base di e argumentonan bon y malo aki a tuma e decision cu ‘nos no ta mal hende’ y tur hende mester tin e oportunidad pa keda aki.E tempo aya caba a adverti pa loke ta sucediendo awor. Pero, esaki ta significa cu nos ta limita nos mes na un ‘told you so’ y laga e asunto te ey? No, nos ta di opinion cu mester actua segun e compromiso di tanto aña pasa y esey ta implica cu como comunidad nos ta acepta e compromiso di garantiza tur hende un bida digno, den un ambiente apropia, te dia nan bandona e mundo aki. Cualkier comunidad cu ta respeta su mes,mester actua asina.

E consecuencia di e opcion adopta tanto aña pasa ta aparece awor y ta encera cu nos mester paga, pa henter e sector… Y no solamente e parti di asistencia subsidia caba, sino tambe e parti priva. Sino haci esaki, e cuido priva no ta bira accesible nunca, hustamente pa e grupo cu tin mas mester di esaki. Tambe e apoyo na e parti di cuido cu ta tuma lugar den famia, cu no por ta encarga cu henter e cuido pasobra gran parti di esnan mas hoben den un famia ta traha y mas tanto den full-time job.Lo ta logico si pa aki aplica un sistema di contribucion segun ingreso financiero. Por ultimo, no por keda sin contempla e realidad cu nos comunidad pronto oficialmente tin miles di persona mas cu ainda ta migrante indocumenta, cu por contribui cu e gastonan menciona di cuido di anciano, emplea pa empresa serio cu ta paga nan obligacionnan comoo empresario. Menos mal, cierto di nos lo bisa, pero… nos a scucha caba si e porta di entrada na nos pais ta keda hancho habri, pa nos haya repiticion di pasado?