Invasieve insecten in plantencontainer leggen gebrek aan controle op import bloot

Een tarantula op Aruba? Dat was de informatie die de ronde deed nadat een container met planten voor hotel Secrets in Seroe Colorado op het eiland was aangekomen. De container zou invasieve insecten hebben bevat die met de planten waren meegekomen, waarna geruime tijd is geprobeerd deze te bestrijden.

Het betreft informatie die grotendeels buiten de publiciteit is gebleven en waarover de autoriteiten nauwelijks informatie hebben verstrekt. Sterker nog, de Directie Natuur en Milieu (DNM) was hierover niet officieel geïnformeerd en ook de Directie Landbouw, Veeteelt en Visserij (DLVV) kon slechts beperkt informatie geven.

Volgens DNM had de dienst via informele weg vernomen dat er grote spinnen uit de container met geïmporteerde planten kwamen toen de deuren werden geopend. Of het daadwerkelijk om tarantula’s ging, kon niet worden bevestigd. Evenmin is bekend welke maatregelen precies zijn genomen om de insecten te bestrijden. “Wat wij hebben gehoord, is dat er enkele monsters zijn genomen. Verder reikte de informatie niet,” aldus DNM.

Bon Dia Aruba nam ook contact op met de Aruba Conservation Foundation (ACF), die eveneens niet officieel was geïnformeerd over de mogelijke komst van invasieve insecten via de plantencontainer. Juist deze organisatie, die zich bezighoudt met natuurbehoud op Aruba, volgt de ontwikkelingen met grote belangstelling.

Conservatiedirecteur Natasha Silva vertelde aan Bon Dia Aruba dat invasieve soorten voor ACF een ernstig probleem vormen. Volgens haar komen deze niet alleen via plantencontainers het eiland binnen, maar ook door de invoer van exotische dieren.

“Ik maak mij eigenlijk niet zo’n zorgen over een tarantula. Zelfs als die uit een container zou ontsnappen, is de kans klein dat hij op Aruba kan overleven. Andere insectensoorten zijn veel zorgwekkender. De import van tropische planten brengt nu eenmaal het risico met zich mee dat invasieve insecten worden ingevoerd. Die kunnen zich zelfs in de zakken met aarde bevinden waarin de planten worden vervoerd. De beste manier om de invoer van invasieve soorten te voorkomen, is door planten lokaal te kweken in plaats van ze te importeren.”

Silva benadrukt wel dat een tarantula volgens haar geen langdurige bedreiging vormt voor Aruba, terwijl andere spinnen- en insectensoorten dat wel kunnen zijn.

Zowel ACF als DLVV wijzen erop dat de import van planten momenteel onvoldoende is gereguleerd. De Veterinaire Dienst werkt bij de invoer van dieren volgens de internationale CITES-overeenkomst, maar voor de invoer van planten bestaat geen vergelijkbaar en duidelijk wettelijk kader.

DLVV heeft inmiddels een wetsvoorstel opgesteld dat momenteel bij de Directie Wetgeving ligt om dit probleem aan te pakken. Volgens de toelichting laat de ontwikkeling van Aruba zien dat economische groei hand in hand is gegaan met de invoer van invasieve soorten, waaronder insecten die schadelijk zijn voor de vegetatie.

Aruba verschilt hierin van Curaçao en Bonaire doordat het eiland een veel droger klimaat kent en geen oceaanklimaat heeft. Het semi-aride klimaat, met lange droge periodes die bovendien worden versterkt door klimaatverandering, heeft grote gevolgen voor de inheemse vegetatie. De biodiversiteit op het land is relatief beperkt en de invoer van runderen en geiten vanaf de zeventiende eeuw heeft de natuurlijke regeneratie van de vegetatie ernstig aangetast. Ook de afhankelijkheid van landbouw en de aloë-industrie tot het begin van de twintigste eeuw heeft de kwaliteit van de bodem negatief beïnvloed, met gevolgen voor de plantengroei.

De endemische vlinder behoort volgens DLVV tot de slachtoffers van deze veranderingen. Door de groei van het toerisme nam de behoefte aan landschapsverfraaiing toe en werden steeds meer planten geïmporteerd. Uit onderzoeken blijkt dat de invoer van palmbomen en andere grote bomen voor de aankleding van hotels verschillende invasieve soorten naar Aruba heeft gebracht.

Al in 1998 werd vastgesteld dat diverse plagen die verbonden waren aan geïmporteerde vegetatie gevolgen hadden voor Aruba. Het ging daarbij om plagen die in andere landen al aanzienlijke economische schade hadden veroorzaakt.

Volgens de analyse van DLVV heeft het droge klimaat van Aruba en de geïsoleerde ligging, omringd door zee, er lange tijd voor gezorgd dat veel invasieve soorten zich hier niet blijvend konden vestigen. Door de toenemende ontwikkeling van infrastructuur, hotels en woningbouw is echter steeds minder natuurgebied overgebleven. Het gebrek aan milieuregelgeving, gecombineerd met deze ontwikkelingen, heeft ertoe bijgedragen dat verschillende invasieve soorten zich inmiddels wel op Aruba hebben gevestigd, waaronder de Giant African Land Snail, de Agave Weevil en de Red Palm Mite.

DLVV wijst erop dat vroegtijdig ingrijpen wordt bemoeilijkt doordat er onvoldoende communicatie bestaat tussen de ABC-eilanden over deze problematiek. Daarnaast ontbreekt vaak officiële bevestiging van de aanwezigheid van bepaalde soorten, omdat er geen erkend laboratorium beschikbaar is om de plagen vast te stellen. Ondertussen blijft de aantasting van de lokale vegetatie voortduren.

DLVV werd in 1979 opgericht om toezicht te houden op de primaire sector. Een fytosanitair beleid – gericht op maatregelen en controles om te voorkomen dat planten en plantaardige producten zoals groenten, fruit, bloemen, zaden en bomen besmet raken met ziekten en plagen – behoort echter niet tot de officiële taken van de dienst.

Ook de inspectie van plantaardige producten bij binnenkomst aan de grens, het opsporen van nieuwe plagen en het bestrijden daarvan maken formeel geen deel uit van de verantwoordelijkheden van DLVV.

Al in 2009 werd de verantwoordelijke minister gewezen op deze problematiek, naar aanleiding van de dreiging van de Red Palm Weevil. Reeds in 1981 werd een eerste poging gedaan om een fytosanitair systeem op te zetten. Met ondersteuning van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) werd destijds een plan ontwikkeld voor een quarantainevoorziening voor planten. Dat plan werd uiteindelijk echter nooit uitgevoerd.

Sindsdien wordt geprobeerd om een fytosanitaire wet voor Aruba in te voeren.

Juist door het ontbreken van een dergelijke wet hebben de bevoegde instanties momenteel geen volledig zicht op wat het eiland binnenkomt, bijvoorbeeld wanneer containers met planten worden geïmporteerd voor hotelprojecten.

Bon Dia Aruba wacht nog op aanvullende informatie van de Directie Volksgezondheid over deze kwestie. In een volgende editie zal de krant nader ingaan op het wetsvoorstel voor de invoering van een fytosanitair beleid, dat moet voorkomen dat potentieel gevaarlijke soorten – waaronder spinnen of andere invasieve organismen – een bedreiging vormen voor het milieu van Aruba.