Dialuna mainta a drenta informe cerca Korps Politie Aruba (KPA) tocante un atraco na un tienda di joyeria envolviendo dos sospechoso, cu uno arma segun autoridadnan ta reporta. Aunke no a reporta ningun tiramento, un atraco arma den pleno dia no ta algo comun na Aruba. Ora ta considera e casonan impactante cu surgi e aña aki envolviendo tiramentonan (mortal), ta cla cu e asunto di arma ilegal na Aruba ta birando cada bes mas relevante. Pero kico ta e situacion actual di arma ilegal riba nos isla? Esaki ta kico datonan por bisa nos.

Den ultimo tempo e asunto di arma ilegal a genera debate fuerte, specialmente considerando e peligro cu esaki ta presentando pa nos hubentud. Desde 2022, cifranan tocante posesion di arma di candela a fluctua, unda a mira un ‘peak’ den 2022. Den 2023 e cifra a cay drasticamente (pa 78), a keda relativamente mescos den 2024 (79) pero a aumenta atrobe den 2025 (86). Di e manera aki, 2025 ta particularmente interesante pa analisa.

Den un entrevista cu otro medio di comunicacion na januari, Alto Comisario a provee cifranan di KPA relaciona cu tiramento, enfatisando un caida di 57% den 2025 compara cu 2024 (for di 21 pa 9 den 2025). Ademas, ladronicia envolviendo arma di candela a cay for di 17 den 2024 pa 12 caso den 2025. Na mesun momento, rapport anual di OM pa 2025 ta mustra cu e cantidad di caso registra pa posesion ilegal di arma di candela a subi di 79 na 2024 pa 86 na 2025 (aumento di 9%). Ademas, durante e aña, ekipo forensico di KPA a confisca 38 arma di candela—un aumento for di 31 den 2024. Posesion di arma a bolbe riba lista di top 10 crimennan comun riba e isla, sintando na number 9. E paradox aki ta particularmente resaltante; tin menos caso di tiramento pero mas caso di posesion y confiscacion di arma. Kico esaki ta bisa tocante e panorama di arma ilegal na Aruba?

Importante pa nota ta e diferencia den cual KPA y OM ta calcula cifra riba posesion di arma. E rapport di OM ta splica cu cifranan registra ta basa riba cantidad di sospechosonan/casonan registra envolviendo posesion di arma y no necesariamente e cantidad di armanan confisca.

E diferencia den registracion aki por punta na dos scenario cu por ta relevante den calculacion. Por ehempel, ta posibel cu un solo arma por ta conecta cu varios sospechoso, pero tambe ta posibel cu un sospechoso por a keda aresta cu varios arma. Ademas, mas confiscacion por nifica mas arma, pero tambe e por nifica strategia di deteccion mas efectivo.

E rapport di OM no ta splica explicitamente ki scenario ta aplicabel pa cada caso, pero aumento den registro ta punta na mas deteccion compara cu 2024. Pues ta posibel cu en berdad tin mas arma, of kisas cuerpo policial ta detectando nan mas frecuente? Si esey ta e caso, na kico e aumento den deteccion por ta atribui?

Un posibel factor por ta un sentimento di preocupacion di autoridadnan tocante e tendencia di armanan ilegal riba e isla. Den su rapport di 2022, OM a registra 131 caso di posesion di arma. Compara cu e 81 casonan registra na 2021, e aumento aki a sorprende autoridadnan y a pon’e nan bati alarma tocante e aumento di posesion di arma di candela riba e isla—specialmente entre hobennan—yamando e un “gevaarlijke wending” (desaroyo peligroso).

Ademas di registra tanto caso di posesion di arma, e instancia hudicial a raporta cu tabatin un cantidad creciente di incidentenan envolviendo armanan di candela. Na momento cu a publica e rapport, autoridadnan tabatin conocemento di 18 incidente di tiramento, incluyendo esnan cu no a ser reporta den medionan di comunicacion.

Debi na esaki, a bisa cu lo intensifica nan esfuerso pa atende cu e problema. E rapport a indica cu tanto OM y KPA a tuma varios iniciativa pa aborda e situacion, incluyendo un anuncio cu lo intensifica nan lucha contra arma ilegal. Ademas a conduci mas investigacion riba casonan di tiramento; a tuma nota special di aumento di arma entre hobennan y a anuncia un campaña pa entrega arma boluntariamente te cu december 2022, instalando container na warda di polis Oranjestad y San Nicolas. Na juli 2022, OM y KPA a anuncia cu a confisca 17 arma di candela ademas di 6 arma di aire (air gun).

Pa 2023, a mira un caida den registracion di posesion di arma cerca OM—for di 131 pa 78. Sinembargo, rapport anual di e aña aki no ta bisa cu esaki tabata exclusivamente conecta cu iniciativanan tuma na 2022. Loke si ta notabel den añanan 2023 y 2024 specialmente tabata un enfasis riba un otro ruta di aplicacion di control: trafico di droga.

Den 2023, OM a raporta cu KPA a confisca 31 arma di candela, unda un parti a ser atribui na operacionnan conduci pa unidad di narcotica di KPA. Den su rapport di 2023, OM ta bisa cu den e operacionnan aki, arma di candela tabata entre e articulonan confisca pa autoridadnan, aunke no a specifica cuanto. Na 2024, e cifra di confiscacion a keda mescos, y a specifica cu operacionnan di unidad di narcotica a confisca 8 arma di candela e aña ey. Casonan di posesion a aumenta cu apenas 1 compara cu 2023.

Aunke ta parce cu 2023 y 2024 a mira mas confiscacion di arma di candela, mester clarifica cu e rapport anual di 2022 no ta bisa e totalidad di armanan di candela confisca e aña ey.

Pa 2025, e situacion di arma di candela a causa preocupacion atrobe y OM a splica con esaki ta presenta un menasa directo na comunidad di Aruba. Compara cu 2023 y 2024, tono y lenguahe tabata mas fuerte, señalando cu autoridadnan tabata particularmente alarma pa un crecemento nobo despues di dos aña relativamente stabiel. E biaha aki, e instancia hudicial a subraya cu mester integra un strategia combinando aplicacion, prevencion y deteccion mas trempan.

Pa esaki, OM a identifica e rol cu partnernan tin den e strategia aki, mencionando con cooperacion cu diferente scol, centronan di cuido/bario, Reclassering y cuerpo policial ta critica pa identifica hobennan na riesgo di posesion di arma y preveni nan involucracion den organisacionnan criminal riba e isla.

Pues pa 2025, e respuesta di autoridadnan a amplia for di solamente operacionnan di confiscacion pa intervencion trempan, specialmente entre hobennan.

Y e esfuerso di autoridadnan a sigui den 2026. Na maart di e aña aki, KPA a anuncia un otro campaña nacional pa entrega arma. Siguiendo e strategia di amnistia den campañanan anterior, e proyecto aki tabata un iniciativa temporal unda personanan por entrega nan arma y keda anonimo. Tambe nan lo por a scapa persecucion. E campaña aki a core for di maart te mei 2026—despues di ser extendi na april.

Den total, apenas 3 arma a ser entrega boluntariamente, ademas di 359 ronda di municion.

Sinembargo, na momento cu a anuncia e campaña, a enfatisa cu e iniciativa lo mira dos fase di implementacion: e prome fase a duna amnistia y e dos di fase ta inclui persecucion activo despues cu e bentana di entrega anonimo a cera. Cu e slogan “entreg’e of nos ta bin busk’e”, KPA a mustra un strategia hibrido di prevencion y persecucion.

Den e periodo di 1 di december 2025 pa 29 di mei 2026, KPA a aresta 49 sospechoso den investigacionnan di arma di candela. Banda di esey, a confisca 13 arma ilegal. OM a reporta cu nuebe persona ya a ser condena pa posesion di arma, y ainda tin mas wardando nan huicio.

Pues desde 2022, rapportnan no a mustra solamente cuanto caso di posesion a keda registra y cuanto arma a ser confisca, pero kisas mas importante a mustra con OM y KPA a reconoce un cambio alarmante y a tuma y cambia medida basa riba resultadonan. Na mesun momento no por conclui ainda cu medidanan di autoridadnan a resulta directamente den menos tiramento y mas arma confisca, ya cu OM no a raporta esaki explicitamente. Ta keda pa mira si cifranan di 2026 lo por pinta un cuadro mas cla tocante e situacion di arma na Aruba.