Gobierno actual ta considera un acuerdo cu e otro islanan Hulandes, en todo caso Bonaire y Corsou, pa coordina esfuerzo riba tereno di procesamento di desperdicio. Como lugar di actividad ta contemplando e tereno di refineria na San Nicolas, cu en berdad por alberga varios actividad economico. Nos ta tuma nota di e plan aki, pero ta spera cu no ta considera esaki solamente pa falta di otro alternativa viable. Nos a mira hopi propuesta di actividad economico den e añanan despues cu e refineria a cera, di cual ningun a keda concretiza. Cautela ta necesario anto. Tambe ta importante analiza tur pro y principalmente tur contra, pa despues no mester hiba discusion inutil, cu mester a hiba desde inicio caba. Pesey ta importante reconsidera e experiencianan negativo di pasado, specificamente riba e tereno di desperdicio.
Un di e motibonan pa concentra tal actividad na un di e islanan ta logicamente e escala mayor di e empresa, cu por percura pa un rendimento cu no ta garantiza riba cada isla pa nan mes. Esey por ta e caso y sigur pa material di reciclahe, cu por re-usa o exporta, esey por significa un solucion. Pa tur claridad, lo ta trata aki di material selecta caba pa reciclahe, cu ta bay pa e proceso final na Aruba.
Un asunto completamente diferente ta e procesamento di desperdicio di cual mester deshaci por ehemplo mediante incineracion o gasificacion. Nos no ta na altura si esey tambe ta parti di e plan, pero por si acaso, ta bon pa tuma na cuenta nos propio experiencia te awor cu e tema aki. Pa esey nos ta bolbe na e discusion cu a tuma lugar mas di 7 aña pasa, tempo cu gobierno tabatin plan pa ‘resolve’ nos problema di desperdicio cu un proyecto grandi di incineracion, cu no a continua, mas tanto pasobra no por a convence suficiente hende di e aspectonan positivo cu mester a compensa pa esunnan negativo. Ta resumi aki loke e tempo ey tabata consideracion serio di e consecuencianan di un tal proyecto, por ehemplo encuanto su tamaño. Ki capacidad minimo un incinerador asina lo tin, pa por ta sigur cu e volumen di desperdicio produci na Aruba ta suficiente pa garantiza un bon operacion? Tin caso conoci di proyecto di kima desperdicio, unda a surgi e peligro di demasiado capacidad di incineracion, y mester a busca desperdicio di otro teritorio pa mantene e proceso andando. Esaki ta importante especialmente ora ta trata di un proceso di suministra energia electrico, cu ta requeri cierto continuidad. Den otro pais hopi mas grandi cu esun di nos a surgi problema di acumula suficiente desperdicio pa tene e proceso andando. Den caso di un isla o algun di mes tamaño, e problema aki tambe por presenta.
Tambe den mesun tempo nos a experimenta e fracaso di un proceso di gasificacion, cu lo mester a entrega gas usable na nos planta di awa y electricidad. Finalmente e no continuacion di incineracion ni gasificacion a conduci na e ‘solucion’ di dera desperdicio den empaque special. Esaki no a yuda preveni e molester di holor, cu e consecuencia cu nos a haya otro sitio mas di contaminacion ambiental y cu di ningun manera ta cualifica pa e criterio, di moda actualmente, di ‘sostenibilidad’. Cu e problema di e sero na Parkietenbos sin solucion, ta obvio cu no por sigui pospone un solucion definitivo. Den e sentido aki ta di comprende cu gobierno ta sigui explora posibilidad di solucion, y pa nos e tarea di haci e preguntanan al caso.
Separacion di desperdicio
Den transurso di e añanan mas reciente nos por a mira un inicio di procesamento di cierto desperdicio, specificamente di material cu por recicla. Sin embargo, nos no ta avanza suficientemente cu esaki, pasobra te ainda falta e separacion di desperdicio na cas/lugar di trabao. Den ultimo añanan nos no a mira ningun iniciativa den e direccion aki. Esey por ta causa pa e falta continuo di un maneho general di desperdicio. Si no tin maneho completo ta dificil pa evalua si un sistema di separacion di desperdicio na cas ta loke nos mester. En todo caso por constata cu na diferente otro pais e separacion di desperdicio na cas por funciona, hunto cu e prohibicion estricto di inclui cierto material toxico y dañino den e desperdicio cu ta acepta. Tur e fasenan di e proceso mester ta conoci y atendi, inclusive e control necesario, algo den cual nos pais tradicionalmente no ta sobresali. Ta di spera cu esaki no ta bira otro intento di impone un proceso unico cu ta abarca tur desperdicio, cu ademas lo mata tur e proyectonan di reciclahe individual, cu a costa varios ciudadano hopi esfuerzo y recurso pa desaroya.
Ta importante tambe bolbe mustra riba e posibilidad di exportacion di e desperdicio cu ta resta despues di separacion di tur cos reciclable, pa un incinerador den exterior. Na 2019 esaki tambe tabata parti di e debate, incluyendo e argumento cu esaki no ta disminui nos responsabilidad di tira material toxico den aire, ora kima esaki na otro pais.
Pa conclui, algo tocante e tereno di refineria. Nos no tin vista ainda riba loke finalmente lo bin riba e tereno extenso aki, pero ta importante mantene compatibilidad di actividad. Si por ehemplo ta considera hiba parti di turismo crucero pa San Nicolas, mester tene cuidao cu otro actividad cu por causa molester di holor o huma, pa turista pero na promer lugar pa e propio ciudadano. E experiencia ey no mester bolbe na San Nicolas…



