Fin di maart, parlamentario Jennifer Arends-Reyes a entrega un serie di pregunta na minister di Educacion, Gerlien Croes, riba ehecucion di e Landsverordening Kinderopvang. Den su comunicado manda na prensa, e parlamentario ta buscando claridad riba con gobierno ta implementando e ley aki. Aunke e preguntanan di parlamentario Arends-Reyes ta refleha e trabao monitoreo cu ta anticipa di parlamento, e tambe ta señala algo preocupante: Ta existi un buraco entre introduccion y aplicacion di e ley di crèche.

E preguntanan di parlamentario Arends-Reyes no ta coincidente, como cu den e ultimo luna tabatin atencion renoba riba seguridad di mucha na scol. Por a corda e caso lamentabel di Alexander Flores fin di februari, unda a haya e mucha inconsciente den auto cera. Informe di e caso aki a bisa cu e criatura e keda den e vehiculo pa cinco ora largo. Aunke Alexander ta recuperando rapidamente na Colombia, e caso aki a causa gran preocupacion tocante negligencia por crea un menasa serio pa seguridad di nos muchanan.

E preguntanan entrega na minister Croes ta toca varios aspecto den e proceso di ehecucion di ley, unda Arends-Reyes a puntra entre otro ki paso concreto a tuma desde cu a introduci e ley, con ta sigura cu empleadonan di crèche ta adecua pa e trabao y con ta conduci evaluacion di e centronan. Tambe a toca e parti social di cuido infantil y medidanan di seguridad na e centronan aki. E serie di pregunta aki a resalta debi na loke e ta bisa nos tocante kico gobierno ta y no ta haciendo, y kico tur parlamento mes sa.

Ta parce cu te ainda, casi dies aña despues cu a introduci e ley di crèche na 2017, incertidumbre ta keda reina hasta den parlamento. Detayenan crucial y cu lo por ser considera como standard den ehecucion di ley ainda no ta conoci. Esaki ta revela un buraco den aplicacion di ley na Aruba—un tendencia cu den e ultimo tempo ta causando frustracion den comunidad di Aruba.

Hermentnan t’ey, pero aplicacion falta

E Landsverordening Kinderopvang teoreticamente ta basta robusto, specialmente den e poder cu e ta duna autoridadnan pa controla maneho dentro di e centronan aki.

Rekisito riba licencia ta un punto importante den e ley, cual ta prohibi centro di cuido infantil di opera sin permiso di gobierno. E minister encarga por nenga of revoca licencia di un centro si e no cumpli cu standardnan stipula den e ley. Ademas, tur centro mester ta registra pa asina autoridadnan por tin bista riba nan maneho.

Otro punto fuerte di e ley ta e poder di inspeccion. Teoreticamente, inspectornan ta autorisa pa drenta e centronan, evalua registro, entrevista empleadonan y investiga e condicion dentro di e centro. Sinembargo, aki tambe ta existi un buraco.

Parlamentario Arends-Reyes mes a trece e punto aki dilanti, puntrando con ta conduci inspeccion di e crèchenan aki, cu ki frecuencia y cua instancia lo mester ta encarga di esaki. Aunke e ley ta stipula cu e tarea aki lo ser asigna na oficialnan apunta, no a specifica di cual instancia e oficial aki lo por ta.

Tampoco ta stipula den e ley con frecuente e inspeccion mester tuma luga. Desde cu a introduci e ley na 2017, a tuma luga apenas 1 inspeccion bao mandato di ex-minister Glenbert Croes, cual e tempo ey tabatin e cartera di Asunto Social.

Pa loke ta protocolnan di seguridad den e centronan aki, e ley no ta obliga e centronan aki pa tin protocol estableci ora ta trata casonan di abuso of violencia contra e mucha dentro of pafo di e centro.

Na augustus 2021, a publica un ‘nulmeting’ riba e tema di ley di crèche, unda a evalua personal, seguridad, pedagogico, salud y higiena na 96 centro cu a acorda pa participa den e evaluacion. A descubri entre otro cu tur centro di cuido infantil, cu excepcion di un, tin procedura na nan luga pa actua mesora si algo pasa, pero e proceduranan aki no ta documento. Notablemente, apenas 1 centro so tabatin protocol di seguridad skirbi.

Pa loke ta aplicacion, e ley ta provee un sistema di sancion gradual. Autoridadnan por duna aanwijzing formal, por impone castigo financia via boet of dwangsom y, den casonan severo, por revoca licencia di un centro. Den casonan unda tin un peligro inmediato pa muchanan, e minister por emiti un orden rekeriendo centronan pa tuma accion inmediato pa asina preveni daño prome cu e situacion escala.

Violacionnan serio por resulta den castigonan criminal, incluyendo boetnan enorme y hasta encarcelacion.

Pero en general e landsverordening ta trata seguridad di mucha dentro di centronan di cuido infantil como un asunto pa reporta pero no un problema di maneho di seguridad.

Aunke centronan ta obliga di reporta caso di abuso na instancianan gubernamental, e ley no ta specifica cu centronan mester ta transparente cu mayornan den incidentenan cu ta pasa den e centro, no ta obliga empleadonan pa tin entrenamento pa reconoce abuso, no ta duna sancion dedica pa casonan di negligencia y no tin un framework stipula pa incidentenan cu ta ripiti.

Ademas, Arends-Reyes mes a señala cu aparentemente no ta stipula rekisito minimo di educacion, formacion y certificacion pa empleadonan.

Pues a pesar di tin puntonan fuerte, e ley ta keda debil den algun aspecto, specialmente pa loke ta standardnan cla pa aplicacion. Frecuencia di inspeccion, rekisito di transparencia y cualificacion ta keda puntonan importante cu ta falta den e ley. Aunke gobierno tin metodonan legal pa actua decisivamente, e efectividad di e sistema ta depende riba con consistente y proactivo ta eherce e podernan aki den realidad.