Durante un conferencia di prensa ayera tardi, minister di Salubridad, Asunto Social, Cuido di Adulto Mayor y Maneho di Adiccion, Mervin Wyatt-Ras (AVP) hunto cu representantenan di Huisartsen Vereniging Aruba (HAVA) y Asociacion di Specialistanan Hospital Aruba (ASHA) a introduci oficialmente protocolnan di coordinacion di cuido medico entre dokternan di cas y specialistanan.
E protocolnan aki, cu ya ta na uso, ta regula e proceso di referencia di pashent for di dokter di cas pa specialista y e regreso di e pashent back na cuido di prome liña despues.
Segun minister Wyatt-Ras a splica, e protocolnan ta representa un paso importante den mehora calidad, eficiencia y transparencia di cuido medico na Aruba. E proceso a ser desaroya for di centro di e sector medico mes, caminda dokternan di cas y specialistanan a traha hunto pa defini manera uniforma pa referencia, comunicacion y continuidad di cuido. E meta principal ta pa facilita e caminda di e pashent den sistema di cuido di salud y pa haci e proceso mas agil y claro.
E implementacion di e protocolnan ta ser considera un desaroyo esencial pa e pashent, pasobra e ta crea un caminda mas directo y menos complica pa yega na cuido specialisa ora esaki ta necesario. A traves di e protocolnan, ta keda claramente defini na ki momento un pashent por keda den cuido di dokter di cas y na ki momento mester ser referi pa un otro nivel di cuido. Esaki ta yuda evita retraso innecesario y ta sigura cu pashentnan ta ser manda na e lugar corecto di cuido.
E mandatario a subraya cu, aunke den pasado semper tabatin bon cooperacion entre dokternan di cas y specialistanan, no tur profesional tabata traha riba mesun manera. E falta di standarisacion a resulta den algun ocasion den diferencia di procedemento y claridad. Cu introduccion di e protocolnan, el a indica, ta crea mas transparencia y uniformidad den sistema, cu ta beneficia tanto e pashent como e profesional di salud.
Actualmente tin siete protocol di referencia cu ta cubri siete diferente specialisacion medico. E protocolnan aki ta e prome fase di un proceso mas amplio di modernisacion di e sistema di cuido. Nan a ser desaroya y aproba den consenso completo cu dokternan di cas y specialistanan, teniendo cuenta cu experiencia, practica y necesidadnan real di e sector. E meta final ta pa logra un cuido medico di calidad halto, cu ta eficiente y alabes pagabel.
E protocolnan ta tambe cubri normanan di calidad cu ta necesario pa mantene un nivel halto di cuido medico. Den practica, esaki ta nifica cu ora un pashent yega na un dokter di cas y despues di evaluacion resulta cu cuido mas specialisa ta necesario, e referencia por tuma luga di un manera rapido y structura. E fluho di informacion entre profesionalnan di salud ta ser garantisa, pa asina evita perdida di informacion importante.
Dr. Joaquin van Trigt di HAVA a recorda cu dia 6 di juli 2023 a ser firma un convenio entre HAVA y ASHA cu e obhetivo pa intensifica colaboracion entre dokternan di cas y specialistanan. E convenio aki a forma e base pa desaroyo di e siete protocolnan den diferente area di specialisacion. Awe, cu e protocolnan ya ta oficialmente disponibel online, e sector medico ta drenta den un fase nobo di cooperacion y coordinacion.
El a splica cu e protocolnan ta basa riba e structura di cuido di salud di Aruba, caminda e prome liña di cuido ta den man di dokter di cas y e di dos liña ta den man di specialistanan. E prome liña ta accesibel y habri pa tur pashent, mientras cu cuido specialisa ta rekeri un verwijsbrief. E protocolnan aki ta reforsa e rol central di dokter di cas como coordinador di cuido di e pashent.
El a sigui splica cu dentro di e afspraaknan defini, ta claramente stipula kico ta cuido basico cu normalmente ta keda den dominio di dokter di cas y te unda e diagnostico y tratamento por ser maneha na e nivel ey. Ora un situacion bira mas compleho, ora un dokter di cas ta ripara cu e meta di tratamento no ta ser alcansa, of ora tin necesidad di conocemento mas specialisa, e ora e referencia ta ser inicia den acuerdo cu e pashent.
E siete dominio cu actualmente tin protocolnan ta urologia, pulmonologia, nefrologia, cardiologia, ortopedia, oftalmologia y medicina interno. Pa cada un di e specialisacionnan aki, ta existi afspraaknan cla tocante ki tipo di caso mester ser referi y ki tipo di informacion medico mester ser inclui na momento di transferi e pashent pa specialista. Esaki ta permiti cu specialista por prepara nan mes mihor pa e prome consulta.
Dr. Van Trigt a remarca cu e rol di specialista den e protocolnan ta claramente defini. Specialista mester continua cu e tratamento caminda cuido di dokter di cas a para y alabes mester mantene comunicacion cu e dokter di cas. E intercambio di informacion ta esencial pa continuidad di cuido y pa e momento cu e pashent por ser manda back pa prome liña. E protocolnan ta indica tambe na ki momento cuido specialisa por ser finalisa.
El a enfatisa cu un di e rason principal pa introduccion di e protocolnan ta reduccion di lista di espera cerca specialistanan. Pa evita cu specialistanan ta ser sobrecarga cu caso cu por ser trata na prome liña, e protocolnan ta dividi responsabilidadnan. Asina, cuido specialisa ta ser reserva pa caso cu realmente lo beneficia di esaki, mientras cu cuido basico y siguimento ta ser haci door di dokter di cas.
E division claro di tarea entre prome y dos liña di cuido ta contribui na un sistema mas eficiente. Unabes cu un pashent ta stabilisa despues di cuido specialisa, e pashent ta ser referi back pa su dokter di cas cu indicacionnan claro pa siguimento y tratamento continuo. Esaki ta crea mas espacio pa specialistanan pa atende otro pashent cu necesidad urgente.
HAVA y ASHA a indica cu evaluacion regular ta parti di e proceso. Periodicamente lo evalua con e protocolnan ta funciona den practica y si tin necesidad pa revisa of adapta nan. Experiencia di dia pa dia den sistema di cuido lo ser usa como base pa mehora continuo di e colaboracion.
Ademas di e siete protocolnan actual, Dr. Bert Rodenburt di ASHA a splica, nan ta trahando riba desaroyo di otro protocolnan pa otro condicion y specialisacion medico. Diferente grupo di trabou ta ocupa cu e proceso aki, cu e expectativa cu durante e resto di e aña y den aña siguiente mas protocolnan lo ser publica. El a indica cu cada aña lo evalua si e manera di traha ta logra mehora di cuido y beneficio pa e pashent.
Dr. Rodenburt a enfatisa cu, aunke tin un necesidad continuo di mas personal den cuido di salud, e protocolnan ta tambe un instrumento pa traha mas eficiente cu e recurso cu ta disponibel. A traves di mehora coordinacion, comunicacion y division di responsabilidad, sistema di cuido por funciona mas eficazmente.
Cu introduccion di e protocolnan di coordinacion, Aruba ta haci un paso concreto pa un sistema di cuido medico mas moderno, transparente y centra riba e pashent. E colaboracion estrecho entre dokternan di cas, specialistanan y gobierno ta forma e base pa cuido di calidad halto, cu ta accesibel y sostenible pa futuro.


