Durante un conferencia di prensa ayera mainta minister di Husticia, Energia, Transporte Publico y Integracion, Arthur Dowers (AVP), a duna un actualisacion riba e proyecto “Hunto pa Progreso”, trayecto di flexibilisacion den maneho di admision pa indocumentadonan na Aruba.

Desde juli di aña pasa, Gobierno di Aruba a cuminsa cu implementacion di e proyecto di Hunto pa Progreso, un iniciativa cu tabatin como meta principal crea un solucion structural pa e situacion di persona cu tabata residi y traha na Aruba di forma indocumenta pa hopi aña. E proyecto tabata dirigi tanto na persona cu ya tabatin un dunador di trabao, como tambe na esnan cu no tabatin, ofreciendo un oportunidad pa registra, regularisa nan situacion y drenta den un proceso legal cu por conduci na un permiso di residencia y trabao.

Segun minister Dowers a splica, den e fase inicial, gobierno a calcula cu mas o menos cinco mil persona lo registra den e sistema di Hunto pa Progreso, y despues di e prome analisis a sali na cla cu a yega y surpasa e cantidad aki. Actualmente, informacion ta mustra cu mas cu cinco mil registro a ser procesa, y segun e mandatario, ta necesario pa haci un analisis mas profundo pa determina cu claridad cuanto di e registro ta permiso regular y cuanto ta permiso den marco di Hunto pa Progreso.

El a sigui splica cu un aspecto cu a ser observa durante implementacion di e proyecto ta cu desde momento cu e proceso a cuminsa, hopi mas persona a presenta peticion pa registra empleadonan. Den hopi di e casonan aki, e proceso di registro a implica pago di tasa y otro contribucionnan, loke a genera un impacto financiero mas grandi cu loke originalmente a ser proyecta.

Inicialmente, e evaluacion financiero di e proyecto tabata indica cu e lo por genera rond di Afl. 10 miyon pa caha di gobierno. Sin embargo, minister Dowers a señala, e prome calculonan actualisa ta mustra cu e proyecto a trece alrededor di Afl. 19 miyon den ingreso adicional, principalmente a traves di belasting, tasanan di permiso y contribucionnan relaciona cu registro den otro sistema oficial.

“Esaki den cierto sentido ta un bon noticia, pasobra hopi di e hendenan cu tabata na pais Aruba pa hopi tempo di forma ilegal, no tabata duna ningun contribucion – aunke talbes nan mes tabata kier bira legal, no tabata duna ningun contribucion directo na e caha di gobierno. Kiermen aki toch a ricibi un suma cu aworaki lo mester bay transmiti su mes tambe ora cu e persona ser registra den tur otro sistema, mas placa di entrada di primanan tambe lo por drenta pais Aruba,” el a remarca.

E proyecto tambe ta aborda un situacion cu, segun minister Dowers a indica, cu tempo a bay for di man, caminda e norma cu persona cu kier traha na Aruba mester a solicita y warda su permiso fuera di e pais, a ser elimina den practica. El a splica cu e realidad tabata cu hopi hende tabata permanece indocumenta na Aruba y cu e sistema anterior no tabata ser aplica consistentemente. Gobierno a indica cu ta esencial pa restaura e orden legal y pa bolbe na e principio cu persona cu kier biba y traha na Aruba mester sigui e procedemento regular.

“Ta hopi importante pa un hende cu kier ta na pais Aruba, cu kier permanece na Aruba di un forma legal, haci su peticion, cana e caminda cu ta regular pa cana y warda un decision,” el a agrega.

Segun evaluacion di Gobierno, un di e causanan cu a contribui na e situacion anterior tabata limitacion den funcionamento di algun organisacion y e presion cu dunadornan di trabao tabata enfrenta. Den varios caso, dunadornan no tabata dispuesto pa warda decision di permiso, pasobra nan operacion no por a funciona sin personal. Sinembargo, den marco di e proyecto Hunto pa Progreso, minister Dowers a indica cu gobierno a observa un mehoracion den calidad di servicio y procesonan di autorisacion, specialmente na DIMAS, loke a resulta den un aumento di eficiencia y reduccion di tempo di procesamento di permiso.

El a splica cu actualmente ta realisando analisis mas profundo pa identifica maneranan adicional pa optimisa e servicio cu DIMAS ta duna, cu meta pa procesa permisonan mas lihe y cu mas transparencia. Gobierno ta spera cu e mehoranan aki lo contribui na un sistema mas confiable, loke a su turno lo stimula cumplimento di ley pa dunador di trabao y empleado.

Den marco di e proyecto, e mandatario a enfatisa cu ora un peticion ta ser haci pa un persona traha na Aruba, e persona mester warda decision for di pais. E regla aki ta ser presenta como un paso necesario pa preveni ripiticion di e problema cu iregularidad cu a caracterisa e pasado.

Hunto pa Progreso tambe a inclui un medida special pa persona cu a permanece indocumenta na e pais pa aña largo. Inicialmente e personanan aki a haya oportunidad pa bandona Aruba te cu fin di december sin enfrenta impedimento pa bolbe. E dispensa aki tabata aplica automaticamente y a permiti e persona bolbe Aruba pa vakantie of pa solicita un permiso y reingresa legalmente.

Debi na situacion regional y internacional, incluyendo desaroyo den paisnan manera Venezuela, gobierno a considera necesario pa adapta e periodo di dispensa. Como resultado, e periodo cu un persona por bandona Aruba cu dispensa automatico a ser prolonga te cu fin di januari.

Te cu dia 31 di januari, personanan cu ta bandona e pais boluntariamente ta haya automaticamente un dispensa sin necesidad di solicita autorisacion adicional. Gobierno a subraya cu incluso persona cu no a haci uso di ningun di e oportunidadnan ofreci den Hunto pa Progreso, ainda tin opcion pa sali boluntariamente y regularisa nan situacion. E salida boluntario ta ser presenta como un alternativa pa elimina ilegalidad y mantene posibilidad pa por regresa Aruba sea cu vakantie of a traves di un permiso formal.

Minister Dowers a splica cu e proyecto Hunto pa Progreso tabata consisti di dos trayecto principal. E trayecto mas grandi ta consisti di e grupo di persona cu tabatin un dunador di trabao cu tabata dispuesto pa firma y sponsor e proceso. E grupo aki ta representa e parti mas grandi di e solicitantenan y ta conecta directamente cu demanda di mercado laboral.

E segundo trayecto ta inclui e grupo di persona cu no tabatin dunador di trabao na momento di registro. Actualmente, ta calcula cu mas o menos 1400 persona ta forma parti di e categoria aki. Nan a solicita y a haya un permiso di residencia temporal pa un aña sin dunador di trabao.

Durante e periodo di un aña aki, e persona cu no tin dunador ta ser compaña den colaboracion cu Departamento di Labor (DPL), cu e meta pa yuda nan identifica un dunador di trabao y transiciona na un permiso regular prome cu e permiso temporal vence.

Gobierno ta mira e structura di e dos trayecto aki como un manera ekilibra pa trata un problema compleho, combinando necesidad economico, cumplimento di ley y consideracion social. E evaluacion continuo di data y resultado lo determina e tipo di ahustenan adicional cu ta necesario pa fortalece e sistema y preveni situacionnan similar den futuro.

Cu participacion cu a pasa expectativa y ingreso financiero cu a supera proyeccion inicial, e proyecto di Hunto pa Progreso ta marca un cambio importante den manera cu Aruba ta maneha migracion laboral y regularisacion di status. Gobierno ta continua monitorea e proceso cu intencion pa usa e experiencia aki como base pa politica mas sostenible y funcional den futuro.