E siman aki Bon Dia Aruba a toca e topico di Burubundu un bes mas, dunando actualisacion tocante e discusionnan andando entre gobierno y defensornan principal Fundacion Conpa (Consenshi di Pueblo di Aruba) entorno e proyecto. Algun luna pasa a reporta cu e fundacion a entrega un zienswijze cu ta subraya varios contradiccion den e planificacion di e proyecto aki. Pero no ta CONPA so a expresa nan preocupacion. Aruba Conservation Foundation (ACF) tambe a vocifera nan obhecion riba e desaroyo di Burubundu Residence. Bon Dia Aruba recien a obtene e zienswijze aki, fecha 26 di juni 2026.
Den acuerdo cu su mandato pa maneha areanan terestre y marino protegi di Aruba, ACF a entrega su opinion formal na Premier y Minister di Naturalesa Mike Eman y Minister di Infrastructura Rene “Baba” Herdé. E organisacion a enfatisa su derecho pa interveni den cualkier modificacion di teritorial cu ta presenta menasa na nan esfuerso di conservacion di naturalesa, argumentando cu sistemanan ecologico ta intercontect y interdependiente di otro. Di e manera aki, desaroyo pafo di areanan protegi por tin influencia riba areanan natural protegi bao ley.
ACF a pone atencion riba posibel dañonan cu e proyecto aki por trece pa e sistema ecologico situa hopi cerca di ambos area di desaroyo, specialmente e ‘wetlands’ di Spaans Lagoen cual ta globalmente protegi bay Convencion di Ramsar (sitio 198 y 2528, respectivamente).
Pa loke ta Burubundu Residence, e NGO a menciona su proximidad na e reserva natural di Spaans Lagoen como un punto di preocupacion, argumentando cu e ta net riba frontera cu e wetland. Segun ACF, e desaroyo “agresivo y di densidad halto” planea pa Burubundu lo causa disrupcion pa naturalesa. Citando Articulo 22 subseccion g di Bouw- en Woningverordening ACF ta argumenta cu disrupcion den e area di Burubundu ta base suficiente pa rechasa peticion di desaroyo.
Banda di su balor natural, Burubundu ta cay bao areanan designa como Woongebied met waarden bao ley di ROPv. Areanan di Aruba cu e designacion aki ta permiti desaroyo di vivienda solamente si e ta den balans cu proteccion di e paisahe, ambiente natural, herencia cultural y otro aspectonan cultural di e area. Pues e ta un area cu ta carga hopi balor. Pa e motibo aki, desaroyadornan no por considera e area aki liber pa construi riba nan djis pasobra e clasifica como residencial, manera ACF mes a argumenta den su zienswijze. ACF ta agrega cu e marco di zonificacion aki tambe ta bisa cu e clusternan residencial ta interconecta cu elementonan di Aruba su structural ecologico principal, esta tur aspecto natural riba e isla cual hunto ta forma un sistema henter.
Riesgo pa naturalesa
Aruba Conservation Foundation den su zienswijze a adverti di e peliger cu e dos proyecto aki ta presenta pa e sistemanan ecologico den bisindario. Segun e organisacion, e scala, densidad y posicionamento di e proyectonan aki lo afecta rednan hidrologico y biologico.
Pa prome, ACF ta papia di daño den tera debi na contaminacion di awa di drenahe causa pa un uzo urbano di e areanan menciona. Construccion civil y mantencion structural por crea riesgo cu awa contamina por drenta den tera rond di e areanan natural protegi. Uzo residencial a largo plazo tambe por causa esaki, por ehempel via uzo di substancianan kimico den hogarnan of hasta e sistema di drenahe residencial. Segun ACF ta splica, e liberacion di awa contamina ta viola Aruba su obligacion den Convencion di Ramsar pa mantene integridad ecologico di e area y “uzo consciente” di wetlands reconoci.
Un otro riesgo ta erosion di tera y sedimentacion. Segun e organisacion ambiental ta splica, clariamento sistematico di e superficie di tera via rosamento, por ehempel, por reduci con hopi e tera por absorba awa. Durante eventonan di yobida, e areanan afecta por mira erosion significante y tera los por core directamente den cuerponan acuatico. E santo cu ta core cu e awa bay den rooinan por drenta lama tambe, cual por causa neblina di awa y a lo largo afecta sistemanan di coral.
Un otro riesgo ta contaminacion di zonido, aire y luz. Den e zienswijze ta adverti cu construccion di vivienda di densidad halto ta aumenta presencia humano y trafico. E zonido, luz y contaminacion di aire adicional na Burubundu lo por stroba bida salvahe rond Spaans Lagoen y posiblemente obliga nan pa bandona e area. A lo largo, reduccion den bida salvahe den e wetland lo por trece daño na e cuerpo acuatico mes.
Ademas, desaroyo residencial riba scala grandi por invita especienan invasivo den e area, segun ACF ta argumenta. Esakinan ta inclui bestianan manera raton, cacho y pushi los. Segun ACF ta adverti, e especienan aki lo por drenta den e reserva natural, treciendo disrupcion na biodiversidad nativo y por hasta afecta poblacionnan di especie local.
ACF ta pidi clarificacion di gobierno
Mirando e peliger cu e proyecto di Burubundu Residence, Aruba Conservation Foundation a puntra pa un clarificacion formal di gobierno, ademas di accion inmediato for di ministerio y departamentonan concerni riba algun punto cu a trece dilanti.
E prome ta relaciona cu aanlegvergunning. ACF a puntra e ministernan si desaroyadornan a haya aanlegvergunning necesario pa rosamento, excavacion y trahamento di caminda bao regulacionnan di Woongebied met waarden. Segun e organisacion ta splica, rosamento sin permiso ta constitui un violacion directo di ley.
ACF tambe ta puntrando si a haci evaluacion extensivo riba impacto ambiental y si Directie Natuur en Milieu (DNM) tin esakinan. Construccion cerca di sitionan cu ta cay bao Ramsar ta rekeri un evaluacion aproba. Ademas, e NGO kier clarificacion si a impone un exencion bao Natuurbeschermingsverordening pa e rosamento y disturbio causa na flora y fauna di e area.
Un otro punto importante pa ACF ta con e proyecto di vivienda lo cuadra cu e maneho di “Build with Nature”. E organisacion ta puntra si desaroyadornan a demostra con nan plan lo engrandece biodiversidad local, sostene retencion di awa natural of contribui na resilencia climatico riba henter e isla. A adverti cu priorisa desaroyo riba integracion di ecosistema ta bay en contra di e maneho di desaroyo sostenibel presenta pa gobierno di Aruba.
ACF ta conseha gobierno pa emiti ordennan pa stop cu cualkier trabao cu ta tumando luga dentro di e buffer zone di 30 pa 50 meter di areanan natural te ora cu tin evaluacion adecua di DNM, e fundacion a bisa den un comunicado publica e luna aki. Segun e organisacion, 30 pa 50 meter ta necesario pa protege calidad di awa di e reserva natural na Spaans Lagoen.
Den su comunicado, Aruba Conservation Foundation ta enfatisa cu nan zienswijze ta un invitacion na gobierno pa drenta den dialogo tocante con por balansa proteccion di naturalesa y cumpli cu demanda di vivienda y desaroyo comercial. ACF su carta pa gobierno ta forma parti di un yamado colectivo na gobierno pa atende transparentemente cu e desaroyo di Burubundu, cual den ultimo lunanan a stimula debate tocante kico Aruba mester priorisa: proteccion di naturalesa of cumpli cu demanda creciente?



