E suma di 26 miyon cu SABA ta ricibi como subsidio pa percura pa un cuido di calidad pa adultonan mayor no ta suficiente. Realidad financiero di Aruba ta algo cu Direccion Asuntonan Adulto Mayor, Directie Ouderenzorg Aruba ta tene bon na cuenta. Ta p’esey mes kier amplia e sistema pa stimula pa adultonan por keda mas tempo posibel na nan mesun cas, cerca nan mesun hendenan y aki ta unda lo por bin un sistema di subsidio pa facilita esaki.

Director di e direccion. Desiree Helder a bisa esaki durante e sesion di pregunta organisa pa Parlamentarionan di Reino kendenan tabata na Aruba pa IPKO. E Parlamentarionan a haci diferente pregunta riba e presentacion di e status di cuido pa adulto mayor na Aruba.

Helder a bisa cu e maneho di Gobierno ta dirigi pa stimula ‘mantelzorg,’ esta cu famianan of amigonan ta percura pa cuido mas tanto cu por, pero cu sosten di ayudo publico den infrastructura. Entre otro, ta pensa riba un mecanismo unda por trece adaptacion fisico na cas pa facilita e trabou, pero tambe crea mas facilidad den bario, cera di esnan cu mester di cuido, pa evita cu hendenan grandi ta cay den isolacion. “Tin como 30 grupo pa adultonan mayor na Aruba, cu ta percura pa actividadnan. Hopi ta adultonan mayor mes cu ta organisa e gruponan aki, sea ta actividad social y fisico. Pero mester di actividadnan pa otronan cu mester di atencion. No tin centronan asina sin mas. Na e momentonan aki, esnan cu por paga pa bay un centro asina, unda ta hiba nan mainta y ta busca nan atardi.” Helder a bisa cu ehempel ta uno cu Gobierno mes a habri recientemente na Piedra Plat unda personanan cu limitacion por reuni a base diario, te cu 5or di atardi. Nan mester paga un suma limita, cu ta cubri cuminda y bebida. E intencion ta pa habri mas di e centronan pa pasadia den diferente bario, preferiblemente cerca di unda nan ta biba pa asina facilita e transporte. Di e forma aki por percura pa centronan unda adultonan mayor por ta den un ambiente sigur. “No ta solamente cuestion di medicalisa, tin un maneho estableci pa e Minister anterior y Profesor Anne Mei-The unda ta enfoca riba bon cuido y e socialisacion, cu ta dirigi na bienestar y tin goso, cu ta elementonan importante pa salud mental. Sinembargo e ta esencial pa yega na un bon formula pa asina anda mas eficiente cu e medionan disponible. Asina ta pensa riba traha cu voluntarionan, incluso organisacionnan di hoben.”

Tambe lo mester bin reorganisacion den e oferta di cuido. Na e momento mayoria cuido specialisa ta concentra na e casnan cu ta cay bou SABA. “No ta e forma mas eficiente pa anda cu personal specialisa, kendenan en realidad mester ta unda tin situacionnan compleho.” Segun Helder kier haci miho uso di e personal cu tin aworaki y tambe cu e medionan cu tin aworaki.

Prevencion

Tambe ta trahando cu Direccion di Salud Publico pa evita cu e problema di adulto mayor bira un crisis, pasobra los di e isolacion social, tambe hopi ta confronta cu problema di salud. Ta hendenan cu debi na e estilo di bida, of no ta bira hopi bieu of ta bira bieu cu hopi problema, sea ta presion halto, diabetes, cu por produci stroke y ta produci mobilidad limita. “Nos mester evita cu hendenan cu ta bira grandi ta lucha cu un situacion di bida compleho. P’esey mester cuminza cu medidanan preventivo, pa percura cu hendenan ta biba mas saludabel pasobra un bida salud ora ta jong ta nifica un miho salud ora ta adulto mayor. Pero, nos mester percura tambe cu esnan cu ya ta malo, pa nan bira mas malo. Nos no kier pa un persona cu presion halto sufri un derame, of un hende cu diabetes, pa falta di regulacion, mester confronta un amputacion of pio ainda, bira dependiente di dialyse.”

Pues ta cuestion di traha riba prevencion na tur nivel. Ta bisa esaki pa hopi tempo caba, pero awor ta mira e resultadonan di un bida no saludabel. Helder a bisa cu no ta solamente traha riba prevencion pero mas bien conscientisacion, pasobra“nos a ripara na Aruba, hende ta relativamente pasivo. No ta prepara nan mes pa bira bieu y no ta consciente di e medionan financiero cu mester, ni ta percura pa testament por ehempel, percura pa apunta un hende como curator. Tin biaha mester tin un hende di confianza pa por tuma tareanan y cargonan ora cu e individuo mes no por, y no ta nipensariba e red social. “Hopi hende ta biba pa biba, no tin ni contacto cu bisiña, pero locual nos a ripara cu un persona por cuminza planea for di trempan kico tin na sosten, por ehempel amigo of hasta si e cas ta adecuado.

E Director ta urgi pa hendenan ta mas consciente riba kico mester haci pa ora nan bira adulto mayor y no depende unicamente kico Gobierno por haci. “E lunanan aki nos lo dedica atencion riba e tema con por bira grandi financieramente responsabel,” Helder a bisa.

Tabatin hopi interes di e Parlamentarionan riba e tema y Desiree Helder a pidi e Parlamentarionan Hulandes pa ayudo particular, esta pa yuda Aruba cu experticio riba e tereno aki, incluso riba trayectorianan educativo pa haya mas persona capacita pa traha den e sector aki.

“Traha eficiente cu placa, cu ta limita na Aruba, teniendo na cuenta e aspectonan cultural di Aruba cu kizas ta rekeri acercamentonan cu ta traha miho den e sociedad aki. Esey ta e obhetivo. “Na Aruba nos ta mas pega cu famianan y esey por yuda cu ta crea un structura unda ta brinda ayudo na hendenan grandi. Si nos por traha hunto pa sostene otro riba por ehempel e problematica di demencia, esey lo ta algo positivo.”