Recientemente riba rednan social, a cuminsa circula un video unda un operador di tour na Aruba a tuma accion contra e piedranan balansa riba otro door di tira esakinan abao.

E video a haya reaccion mixto, y den descripcion di e publicacion e operador mes a menciona e reaccion di e personanan disgusta cu esaki. Sinembargo tambe tabatin tanto local como turista na fabor di esaki, principalmente pa motibo di e impacto negativo cu balansa piedra riba otro tin riba nos ecosistema y naturalesa.

Pa compronde e motibo tras e rechaso den aumento contra e practica di pone piedra riba otro, mester compronde e impacto profundo y negativo tras di esaki. E acto yama Rock Stacking, tin miles di aña den practica, y inicialmente tabata pa guia hende riba un hike of biaheronan den region cu hopi montaña, ademas di pa ritual, deramento y memorialnan. Sinembargo, e moda moderno ta bastante diferente. Awe, e popularidad di rock stacking tin menos di haci cu utilidad y tradicion y mas di haci cu rednan social. Un artista Mericano basa na Colorado, Michael Grab, a nota cu e moda realmente a cuminsa haya popularidad na 2014 y 2015, prome cu el a explota y converti den un forma di arte internacional.

E motibo tras su participacion tin un gran variedad di motibo su tras, bayendo for di algo solamente practico of un tradicion di temponan aya, na un actividad pa su ‘bunitesa’, pero pa varios, e ta tocante larga atras un marca, crea “arte” of simplemente disfruta di e proceso di balansa piedra riba otro. Ultimo temponan, esnan cu ta participa den esaki – principalmente na Aruba – ta haci esaki pa laga un prueba di nan presencia atras of simplemente pa publica riba rednan social.

Aunke e por mustra como algo inofensivo, tras di esaki tin varios problema y un impacto negativo. Un di e problemanan aki ta e hecho cu varios especie di animal ta sconde bao di piedra pa por biba, reproduci of scapa di nan depredador. Si bo move e piedra, posiblemente bo ta destruyendo un cas. Si bo pone algun riba otro, posiblemente bo a expone e presa na e casador. Sea cu bo ta haciendo esaki den mondi of banda di lama of den desierto, esaki por destrui henter un colonia y den e pio caso, menasa un especie cu ya caba ta den peligro di extincion.

Tin microrganismo y especienan chikito manera bichi of algun colebra cu ta biba den e tera bao di varios piedra cu ta entre e faboritonan pa rock stacking. E piedranan aki ta garantisa pa e humedad bao di esaki por keda trapa y asina e ecosistema por sustenta su mes. Ora cu bo kita e piedra, solo ta yega e tera y por seca e humedad, matando tur ser bibo cu tabata rekeri di e ambiente humedo.

Ademas di esaki, cada piedra ta yen di bida – tur cos for di planta acuatico te na microrganismo ta pega na e piedranan aki. Specialmente ora ta trata di piedranan cerca di lama, nan ta crea habitat pa algun di e bestianan cu ta biba den lama. Buraco den e piedra por wanta e webo, sosteniendo esaki te ora cu yega momento pa e bestia sali. Un experto a splica esaki, bisando cu kita piedra for di un sitio fragil ta esencialmente e ekivalente na kita bloki for di otro hende su cas mientras tambe bo ta horta tur cos for di nan frigidaire.

Tambe tin e problema di erosion y daño na tera pa motibo cu un piedra ta wanta e tera na su luga, cerando e superficie y yudando pa efectivamente deshaci di e awa den exceso y te hasta por genera bida nobo. Ora cu e piedranan aki ta kita for di nan sitio, e tera tambe ta los, y ta aumenta e tasa di erosion di manera significante den e sitio ey.

E erosion aki por causa sedimentacion den curpanan di awa cercano, creando un impacto negativo riba habitat acuatico y calidad di awa.

E piedranan cerca di costa ta forma parti di un ecosistema natural y tin un funcion importante den proteccion di costa for di erosion y e forsa di ocean. Ora hende kita of cuminsa balansa piedra, esaki ta afecta e stabilidad di e costa, ta aumenta e riesgo di erosion y ta causa daño na ecosistemanan, y esaki, segun South African National Parks, ta algo cu tin un relevancia particular pa un isla manera Aruba, specialmente considerando cu mayoria – si no tur – e rock stacking na Aruba ta tuma luga na sitionan cu ta cerca di e costa.

Banda di tur e impacto negativo cientifico y ambiental cu rock stacking ta trece, tambe tin e costo cultural y den ‘bunitesa’. Esaki ta pa motibo cu e bista di e piedranan riba otro aki ta kita for di loke ta natural y ta crea un recordatorio humano cu e sitio aki ta frecuenta pa otro sernan humano. Den caso di Aruba, den mayoria caso e ta un recordatorio di tur e turistanan cu ta bishita y interferi cu e naturalesa di nos isla, y aunke e por brinda e sentimento, hopi biaha nos ta bishita e areanan aki specificamente pa sali di e rutina, di unda nos ta rondona pa otronan y haya un momento di trankilidad y soledad; pero danki na rock stacking, na luga di esaki bo ta topa cu e recordatorio cu nos isla ta comparti cu bishitantenan cu a interferi cu nos naturalesa.

E problema ta sinta den un falta di educacion di nos bishitantenan tocante e manera adecua di comporta na y interactua cu nos isla. E ta un realidad cu no por nenga cu turismo ta keda un di e pilarnan mas importante y central pa Aruba; sinembargo e sobrevivencia, proteccion y conservacion di e isla ta mesun y te hasta mas importante, pa dia di mañan por tin un isla tanto pa e local como e bishitante.