Den e dianan turbulento aki riba tereno internacional, cu atencion special pa maneho di gobierno Mericano cu ta concentra riba sigura nan acceso na petroleo pa e proximo decadanan, te awor atencion a bay mas tanto na e (im)posibilidadnan di explota e reservanan di petroleo Venezolano. Den esaki tumando na cuenta tambe e situacion mundial di disponibilidad y acceso na e recursonan natural aki. Pero e discusion no tabata tanto riba un punto cu nos por considera di gran interes general. Esey ta e cambio di rumbo cu e actual gobierno Mericano a tuma encuanto cambio di clima y e acuerdonan internacional pa combati calentamento di nos planeta, a base di e negacion cu e fenomeno tin algo di haci cu actividad humano y cu por lo tanto no por – y no kier – haci nada al respecto tampoco.
Den e promer aña di gobierno di Trump a keda bon cla kico e consecuencianan pa maneho na e pais ey mes ta. A cancela gran cantidad di proyecto di energia di biento y solar y a termina subsidionan pa auto electrico, loke tabatin consecuencia tambe pa industria Mericano di auto. Tin cu a cancela nan proyecto pa auto electrico, otro ta considera traslada nan produccion pa otro pais cu si ta mantene un maneho pro energia renovable, manera Canada. Gobierno di Trump ta scoge strategicamente pa sigui apoya desaroyo economico y industrial a base di uso di petroleo y otro combustible fosil y cu esaki ta bay den direccion contrario cu esun di mayoria di otro pais. Ta tempran ainda pa conclui ki impacto esaki lo tin riba economia mundial, pero en todo caso no ta mira un reaccion di parti di por ehemplo Union Europeo y Canada, cu ta keda mantene nan maneho den direccion di minimaliza uso di combustible fosil. Nos lo bisa ‘minimaliza’ pasobra ta obvio cu pa hopi tempo combustible fosil ta keda un realidad. Na Canada por ehemplo esaki ta significa gana placa cu e tipo di recurso aki, pa Europa cu e dependencia di petroleo y gas no ta algo cu por elimina completamente y por lo tanto pa varios decada lo ta parti di e menu di recurso di energia. Mirando e situacion politico por anticipa cu Europa ta bay cancela loke ta keda ainda di suministro di gas natural for di Rusia, na fabor di Merca desde e guera na Ucrania, pero mirando e hostilidad contra Europa di gobierno Mericano ta probable cu Canada lo bay suministra Europa cu gas y tambe petroleo. Den e situacion pa loke ta maneho di produccion di energia, no tin cambio y tanto auto electrico y produccion na cas di energia solar ta keda prioridad. Loke ta e acuerdonan na nivel mundial pa logra combati e consecuencianan di aumento di temperatura, no tin claridad ainda con ta sigui si e economia principal no ta participa mas. Importante ta kico e otro paisnan grandi ta haci, principalmente paisnan manera China, India y Brasil cu hunto tin alrededor di 3 biyon habitante. Di cualkier manera e strategia di gobierno Mericano actualmente ta pa pone enfasis grandi riba dominio maximo di Merca riba tereno di petroleo y gas, ademas cu e busqueda di diferente tipo di mineral valioso pa industria tambe lo percura pa intento di domina politica y economicamente mas pais riba nos continente, pa sigura nan acceso na e recursonan aki.
Y kico Aruba ta haci?
Na varios ocasion nos a trata caba e situacion di stagnacion den e strategia rumbo pa energia renovable, propaga pa tur partido politico pero cu no tabatin tanto resultado concreto den ultimo añanan. Nos no ta bay ripiti tur loke a conduci na e actual situacion, practicamente di paralizacion, salvo algo cu en general a haci falta y probablemente lo keda asina tambe. E paisnan cu a logra produccion considerable di energia electrico di e propio ciudadano, a tuma lugar a traves di inversion grandi di gobierno den programa di subsidio. Nos no ta mira nos gobierno(nan) subi e caminda ey. E pregunta anto ta keto bay, kico sí ta bay haci? Si no ta habri posibilidad pa e ciudadano, tampoco e ciudadano empresario, haci algo nan mes pa combati efecto di cambio di clima, kico nos lo mira di banda gubernamental? Nos lo keda mira e presion di exterior pa convence nos bay den cierto direccion. Di banda Mericano lo tin e presion pa mantene uso di combustible fosil pasobra nan lo bende nos esey. Di otro banda, lo tin presion pa den cuadro di Reino, y di Union Europeo, hiba un politica cu ta faborece un desaroyo den direccion di energia renovable, pa cumpli cu e acuerdonan cu nos mes a ratifica.
Un di e respuestanan cu nos a haya – den conversacion priva – ta cu nos mester djis warda te dia nos tin nos propio petroleo y e ora nos ta ‘set’ pa proximo 100 aña, sin preocupa mucho cu e tema di cambio di clima, cu di tur manera ta ‘fuera di nos alcance’. Esaki ta parce nos un eror y un ilusion, den e sentido cu si descubri petroleo mes den nos teritorio, lo dura sigur 10 aña pa mira algo di beneficio pa nos pais. Ademas, combati efecto di calentamento, cu ta tambe nivel di lama cu lo subi, ta trece gasto grandi, loke ta hustifica un suministro di energia mas barata posible. Costo averahe mundial di energia di biento ta actualmente $3,4 cent y energia solar $ 4,3 cent pa kWh. Compara esey cu loke awe bo ta paga na Aruba pa kWh…



