Un rapport nobo di Centrale Bank van Aruba (CBA) ta revela cu estafa y fraude di pago digital ta keda relativamente poco comun riba e isla, pero un grupo chikito di residente, particularmente ciudadanonan di edad avansa, ta confronta menasanan ripiti. E resultadonan ta subraya e conscientisacion creciente bao di consumidornan mientras cu ta mustra tambe riba areanan caminda custumbernan di seguridad digital mas fuerte y sistemanan di reembolso mas lihe ta necesario.
E rapport, titula “Scams & Fraud in Digital Payments in Aruba 2024,” a keda publica ayera y ta basa riba un encuesta nacional conduci pa CBA den colaboracion cu stakeholdernan di Foro di Pago Nacional. E investigacion a examina e experiencianan di habitantenan di Aruba cu estafa y fraude di pago digital durante un periodo di 12 luna, cu e meta pa identifica patronchi, gruponan di riesgo, y e metodonan mas comun cu estafadornan ta usa.
Segun e rapport, mayoria di e residentenan no a topa cu estafa relaciona cu pagonan digital. E encuesta ta mustra cu 87.9% di e encuestadonan no a informa di e tipo di incidentenan ey den e aña anterior, mientras cu 12.1% a bisa cu nan a experiencia algun forma di estafa of fraude cu ta encera pagonan. Aunke e cantidad total di casonan ta keda relativamente abao, e resultadonan ta sugeri cu cierto individuonan por ta mas vulnerabel pa intentonan ripiti di estafadornan.
Entre esnan cu a informa di a ser ataca, e mayoria a experiencia estafa solamente un biaha. Casi 70% di e victimanan a bisa cu e incidente a sucede un solo biaha durante aña. Sinembargo, e encuesta tambe a haya cu algun residente a enfrenta intentonan ripiti. Alrededor di 24.5% a topa cu estafa dos of tres biaha, mientras cu 5.7% a informa di intentonan di estafa mas cu tres biaha den e mesun periodo. E incidentenan ripiti aki ta indica cu estafadornan por enfoca riba individuonan cu nan ta percibi como blanconan facil.
Edad ta parce di hunga un rol significante den vulnerabilidad pa estafa. Mientras cu hende di tur grupo di edad a informa di a topa cu intentonan di fraude, residentenan di edad mas avansa tabata ser afecta mas frecuentemente. Individuonan di edad 45 aña pa 54 aña, y esnan riba 65 aña a mustra tasanan mas halto di victimisacion compara cu gruponan mas hoben. E rapport ta subraya ciudadanonan di edad avansa como e grupo mas vulnerabel, particularmente ora ta trata di estafanan ripiti.
Investigadornan ta bisa cu e tendencia aki ta enfatisa e necesidad pa educacion dirigi y programanan di sosten pa residentenan di edad avansa. Campañanan di conscientisacion aumenta y training di alfabetisacion digital por yuda hende grandi reconoce mensahenan sospechoso y proteha nan mes di intentonan di fraude.
E rapport tambe a analisa e metodonan cu estafadornan ta usa pa haya placa of informacion di pago. Credit card tabata e metodo di pago mas comun envolvi den casonan di fraude, cu ta conta pa 49.2% di incidentenan. Debit cards a sigui na 38.2%. Otro canalnan di pago tabata envolvi menos frecuentemente pero toch tabata trece riesgonan, incluyendo transferencianan bancario na 5.8%, cartera digital na 3.4 %, y cryptomoneda na 3.4%.
E resultadonan aki ta sugeri cu estafadornan hopi biaha ta dirigi nan mes riba e metodonan di pago mas usa. Como cu credit y debit cards ta ser usa comunmente pa transaccionnan diario, nan ta presenta mas oportunidad pa intentonan di fraude.
Pa loke ta impacto financiero, e rapport a constata cu mayoria estafa na Aruba ta encera sumanan relativamente chikito di placa. Alrededor di 38.2 % di e casonan raporta a resulta den perdidanan di entre cero y 100 florin. Otro 29.4% a encera perdidanan entre 101 y 500 florin. Sinembargo, e rapport ta señala cu perdidanan financiero mas significante ta sucede ainda. Casi un tercera parti di e incidentenan a encera sumanan cu ta surpasa 500 florin, incluyendo algun caso cu perdida di mas di mil florin.
Hasta ora e sumanan ta chikito, e impacto emocional y psicologico riba victimanan por ta considerabel. Fraude por crea ansiedad y erosiona confiansa den sistemanan di pago digital, particularmente bao di esnan cu ta menos conoci cu tecnologia.
Ora victimanan descubri actividad fraudulento, hopi ta tuma pasonan pa recupera nan placa. E encuesta a haya cu 83 % di e victimanan a tuma contacto cu nan banco of dunador di servicio di pago pa pidi reembolso despues di a experiencia fraude. Sinembargo, 17 % di e victimanan no a informa e incidente, loke ta sugeri cu algun hende talbes no ta na altura di e importancia di informa estafa of por sinti nan mes insigur tocante e proceso.
E rapport ta mustra resultadonan mixto ora ta trata di recupera fondonan perdi. Mas o menos 59.3% di e victimanan a ricibi reembolso completo pa e placa cu nan a perde. Otro 10.6% a ser parcialmente reembolsa. Sinembargo, 30.1% di e victimanan no a recupera ningun di nan fondonan perdi. E buraconan aki ta subraya e necesidad pa mecanismonan di proteccion di consumidor mas fuerte y politicanan di reembolso mas consistente.
E tempo necesario pa ricibi reembolso tambe ta varia hopi. Algun victima por a recupera nan fondonan lihe. Di acuerdo cu e encuesta, 19.5% a ricibi reembolso dentro di menos cu un siman, y mayoria di e casonan aki tabata encera pago completo. Sinembargo, hopi victima mester a warda mucho mas largo. Casi 38.3% a informa di a warda mas cu un luna prome cu ricibi compensacion. Otronan a warda entre un pa cuater siman.
E retrasonan aki por afecta confiansa publico den institutonan financiero y sistemanan di pago digital. Tempo di contesta mas lihe y proceduranan mas cla por yuda mehora confiansa bao di consumidornan.
A pesar di e retonan aki, e rapport ta subraya señalnan alentador di conscientisacion creciente bao di habitantenan di Aruba. Mas cu 72 % di e encuestadonan a bisa cu nan ta consciente di e riesgonan asocia cu estafa y fraude di pago digital. E nivel di conscientisacion aki ta provee un fundeshi fuerte pa mehora proteccion di consumidor y encurasha comportacion financiero mas sigur.
Sinembargo, e restante 27.3% di e encuestadonan a bisa cu nan no tabata na altura di e riesgonan aki. Segun CBA, e grupo aki ta keda particularmente vulnerabel pa estafa y mester ser concientisa pa medio di campañanan y programanan educativo.
Hopi habitante ya ta tumando pasonan pa proteha nan mes. E encuesta ta mustra cu evita email y linknan sospechoso ta e medida preventivo mas comun, adopta pa alrededor di 26.3% di e encuestadonan. Otronan ta proteha nan mes door di evita yamadanan for di numbernan desconoci of door di controla regularmente nan statement di banco pa transaccionnan inusual.
Na mesun momento, algun practica basico di seguridad digital ta keda subusa. Solamente un parti chikito di e encuestadonan a informa di ta actualisa nan contraseña regularmente of ta usa autenticacion di dos factor, tur dos ta ser recomenda ampliamente como maneranan efectivo pa proteha cuentanan online. E rapport ta sugeri cu promove e medidanan di seguridad simpel aki por reduci e riesgo di fraude significantemente.
E estudio tambe a analisa e canalnan di comunicacion cu estafadornan ta usa mas comunmente. Mientras cu mayoria di e encuestadonan a informa cu nunca nan a ricibi mensahenan di estafa, esnan cu a ser dirigi a bisa cu e intentonan hopi biaha tabata bini a traves di email y mensahenan di rednan social. E canalnan digital aki ta permiti estafadornan yega na cantidadnan grandi di hende lihe y anonimo.
Pa motibo di e tendencia aki, expertonan ta bisa cu consumidornan mester keda cauteloso ora di contesta mensahenan inespera of peticionnan pa informacion financiero online.
E rapport ta conclui cu aunke estafa y fraude digital na Aruba ta keda relativamente limita, e riesgonan ta real y por aumenta segun cu pagonan digital ta ser mas ampliamente usa. Colaboracion continuo entre banco, dunadornan di servicio di pago, reguladornan y publico lo ta esencial pa mantene confiansa den e sistema financiero di e isla.
CBA ta encurasha institutonan financiero pa fortalece programanan di educacion di consumidor y duna servicio di sosten na victimanan di fraude. Proveedornan di servicio di pago tambe ta ser urgi pa implementa sistemanan di seguridad fuerte, incluyendo autenticacion multi-factor y monitoreo continuo di transaccionnan.
Ademas, e rapport ta boga pa campañanan di conscientisacion nacional pa yuda residentenan reconoce estafa y proteha nan mes online. Door di mehora e custumbernan di seguridad digital y aumenta e cooperacion entre stakeholdernan, Aruba por sigui expande su sistemanan di pago digital mientras ta mantene e consumidornan sigur.
Finalmente, e rapport ta enfatisa cu estafa nunca por ser elimina completamente, pero medidanan proactivo, educacion y sistemanan di seguridad fuerte por reduci r riesgonan significantemente y proteha esnan mas vulnerabel den comunidad.



