Aruba is sterk afhankelijk van toerisme, de sector die banen creëert, geld in de economie brengt en duizenden bedrijven en gezinnen ondersteunt. Maar de afgelopen jaren is een andere discussie steeds belangrijker geworden: hoeveel toerisme kan Aruba eigenlijk aan?

Aruba spreekt al jaren over de overgang van het simpelweg aantrekken van meer bezoekers naar een focus op kwaliteit. Meer recent is het concept ‘High Value-Low Impact’ onderdeel geworden van de discussie over toerisme: het idee om bezoekers aan te trekken die meer bijdragen aan Aruba, terwijl tegelijkertijd wordt geprobeerd de druk die toerisme op het eiland uitoefent te verminderen.

Maar achter deze strategie schuilt een belangrijke vraag: wie controleert hoeveel bezoekers naar Aruba komen?

Bon Dia Aruba onderzocht onlangs de schijnbare tegenstelling tussen Aruba’s doel om zich op kwaliteit in plaats van kwantiteit te richten en de aanhoudende groei van het aantal bezoekers. Dat onderzoek riep meer vragen op dan het beantwoordde. Daarom heeft onze redacteur een nieuwe serie voorbereid: ‘Wie controleert het toerisme op Aruba?’

Elke week publiceert Aruba Vandaag een nieuw hoofdstuk waarin een ander onderdeel van het toeristische systeem op Aruba wordt onderzocht. Het doel is niet om één persoon of organisatie verantwoordelijk te stellen voor ‘overtoerisme’. Het gaat er juist om te begrijpen wie welk onderdeel controleert van een sector die vrijwel iedereen die op Aruba woont raakt.

En de eerste ontdekking is misschien wel de belangrijkste: A.T.A. kan Aruba op de markt brengen, maar heeft niet alles wat met toerisme te maken heeft onder controle.

A.T.A. doet de marketing, maar controleert de toegangspoorten niet

Tijdens een ontmoeting met de pers afgelopen maandag deelden CEO van A.T.A. Ronella Croes en het team informatie over de toerismestrategie. In een daaropvolgend gesprek met onze redacteur benadrukten vertegenwoordigers van A.T.A. een belangrijk onderscheid.

Wanneer mensen ‘toerisme’ horen, denken ze onmiddellijk aan A.T.A. Zijn er te veel toeristen, dan krijgt A.T.A. de schuld. Gedragen toeristen zich ongewenst, dan wordt naar A.T.A. gekeken. Verschijnt er weer een nieuw hotel, dan wordt opnieuw aan A.T.A. gedacht. Mensen stellen ‘toerisme’ automatisch gelijk aan A.T.A.

Maar veel van deze zaken vallen buiten de controle van A.T.A.

A.T.A. is verantwoordelijk voor de marketing van Aruba als bestemming en kan invloed uitoefenen op het type bezoeker dat Aruba probeert aan te trekken. De organisatie kan bepalen hoe en waar het eiland wordt gepromoot. Maar A.T.A. exploiteert de luchthaven of haven van Aruba niet en bepaalt niet hoeveel bezoekers per vliegtuig of schip aankomen.

Tijdens de presentatie van A.T.A. viel bovendien iets bijzonder interessants op: Aruba is zo’n populaire en gewilde bestemming geworden dat mensen voor Aruba kunnen blijven kiezen, zelfs wanneer A.T.A. niet actief marketing voert om bezoekers uit een bepaalde markt aan te trekken.

Met andere woorden: marketing kan de vraag beïnvloeden, maar het stoppen of verminderen van marketing betekent niet dat de vraag verdwijnt.

Dus als A.T.A. de toegangspoorten van Aruba niet controleert, wie doet dat dan wel?

Achter de vliegtuigen

Wat de luchtvaart betreft, speelt Aruba Airport Authority (AAA) een belangrijke rol. AAA doet aanzienlijk meer dan alleen een luchthaven beheren waar vliegtuigen aankomen. Uit eigen publicaties blijkt dat het ontwikkelen van Aruba’s luchtverbindingen een actief onderdeel van de strategie vormt.

In 2025 ontving de luchthaven van Aruba 25 luchtvaartmaatschappijen met 45 non-stoproutes die Aruba met meer dan 30 bestemmingen verbonden. Toen AAA dat jaar een stijging van het passagiersverkeer rapporteerde, verwees Aviation Business Development Executive Jo-Anne Arends naar luchtvaartpartners die hun routes en netwerken van en naar Aruba strategisch uitbreidden. AAA verklaarde dat de eigen focus onder meer ligt op ‘duurzame groei door strategische routeontwikkeling en investeringen in infrastructuur’.

AAA heeft zelfs de voormalige afdeling Air Service Development gereorganiseerd tot een afdeling Business Development, met meer nadruk op relaties met luchtvaartmaatschappijen en marketing. Bij de aankondiging van deze verandering omschreef AAA deze als in lijn met de groeistrategie.

Dit betekent dat AAA niet alleen reageert op vraag die door anderen wordt gegenereerd. Het ontwikkelen van verbindingen en samenwerken met luchtvaartmaatschappijen behoren tot de eigen activiteiten.

En de groei van het aantal passagiers gaat door.

Volgens het jaarverslag van AAA over 2025 reisden gedurende het jaar meer dan 3,4 miljoen passagiers via de luchthaven van Aruba. Het verslag beschrijft de voortdurende groei van luchtverbindingen en samenwerkingen met luchtvaartmaatschappijen en noemt de stijging van het passagiersvolume als een van de operationele uitdagingen waarmee de luchthaven wordt geconfronteerd.

Het volledige jaarverslag gaat nog verder. Volgens AAA blijft de groei van het aantal passagiers de prognoses overtreffen, waardoor de infrastructuur onder druk komt te staan. Tegelijkertijd wordt uitbreiding van de capaciteit noodzakelijk geacht om toekomstige groei van het verkeer te kunnen ondersteunen.

Dit vormt een deel van de achtergrond van Gateway 2030, de grootschalige uitbreiding en modernisering van de luchthaven van Aruba. Fase 1 is inmiddels geopend, terwijl Fase 1B en de voorbereidingen voor Fase 2 de uitbreiding van de capaciteit op langere termijn ondersteunen.

Dit betekent niet automatisch dat AAA onbeperkte groei nastreeft. Een luchthaven moet behalve toeristen ook inwoners, zakenreizigers en vrachtverkeer bedienen. Extra capaciteit kan bovendien de veiligheid, efficiëntie en passagierservaring verbeteren. AAA spreekt zelf herhaaldelijk over ‘duurzame groei’, duurzaamheid en verantwoordelijke bedrijfsvoering.

Achter de cruiseschepen

Op zee bestaat een vergelijkbare situatie. Aruba Ports Authority (APA) beheert de havens van Aruba, waaronder de cruisefaciliteiten in Oranjestad. En net als AAA wacht APA niet simpelweg af welk verkeer zich aandient.

De ontwikkeling van het cruisetoerisme behoort tot de activiteiten van de haven. APA publiceert momenteel zelfs een Cruise Marketing Incentive and Passenger Tariff Program 2025 als onderdeel van de tarieven.

En het cruiseverkeer groeit.

Volgens cijfers van APA ontving Aruba in 2024 in totaal 347 cruiseaanlopen met 897.273 passagiers. In 2025 steeg dit naar 376 aanlopen en 970.803 passagiers. Dat betekent dat Aruba in één jaar ongeveer 73.500 extra cruisepassagiers ontving, een stijging van ongeveer 8 procent.

Ook de cijfers over een langere periode zijn veelzeggend. In 2015 ontving Aruba 607.019 cruisetoeristen. In 2019, vóór de pandemie, was dit aantal gestegen tot 832.001. De 970.803 passagiers die in 2025 werden geregistreerd, vertegenwoordigen daarmee een nieuw niveau ten opzichte van de jaren vóór de pandemie.

Dit betekent niet dat APA alleen bepaalt hoeveel cruisetoeristen Aruba ontvangt. Cruisemaatschappijen nemen hun eigen commerciële beslissingen, de vraag verandert, overheidsbeleid speelt een rol en ook andere organisaties zijn betrokken.

Drie organisaties, verschillende vormen van controle

Dit laat zien hoe complex het toeristische systeem van Aruba is. A.T.A. kan de vraag beïnvloeden door Aruba te promoten en te bepalen welk type bezoeker het eiland wil aantrekken. AAA werkt samen met luchtvaartmaatschappijen en ontwikkelt de luchtverbindingen en luchthavencapaciteit waar miljoenen passagiers gebruik van maken. APA beheert de havens en is betrokken bij de ontwikkeling en promotie van het cruisetoerisme. De drie rollen zijn met elkaar verbonden, maar zijn niet hetzelfde.

En dat leidt tot een belangrijke vraag nu Aruba richting ‘High Value-Low Impact’-toerisme beweegt: wie zorgt ervoor dat de verschillende onderdelen dezelfde kant op bewegen?

Als Aruba bijvoorbeeld besluit dat het doel niet is om het aantal bezoekers voortdurend te laten groeien, wat betekent dat dan voor de ontwikkeling van luchtverbindingen? Verandert dit de manier waarop extra vluchtfrequenties van luchtvaartmaatschappijen worden beoordeeld? Wat betekent het voor het cruisetoerisme?

Moet succes deels gemeten blijven worden aan de hand van de groei van het aantal passagiers, of moet Aruba meten hoeveel economische waarde iedere bezoeker oplevert in verhouding tot de druk die deze bezoeker op het eiland legt?

En nog belangrijker: hoeveel bezoekers vindt Aruba genoeg?

Wie controleert de aantallen?

Het eenvoudige antwoord is dat geen enkele organisatie zelfstandig controleert hoeveel bezoekers Aruba ontvangt.

A.T.A. speelt een rol, AAA een andere en APA weer een andere. Luchtvaartmaatschappijen en cruisemaatschappijen nemen hun eigen commerciële beslissingen. De overheid bepaalt beleid en regelgeving.

De volgende vraag is dan hoe de organisaties die verschillende onderdelen van het systeem controleren, onderling worden gecoördineerd.

Als Aruba wil dat ‘High Value-Low Impact’ meer wordt dan een aantrekkelijke slogan, moet er uiteindelijk een gedeeld begrip bestaan van wat ‘high value’ betekent, wat ‘low impact’ betekent en hoeveel groei binnen die doelstelling past.

En controle over hoeveel mensen Aruba binnenkomen is slechts het begin. Want zodra het vliegtuig is geland en de cruisepassagiers van boord zijn gegaan, wordt de volgende vraag: waar gaan al die bezoekers naartoe?

Volgende week onderzoekt Aruba Vandaag in Deel II van de serie ‘Wie controleert het toerisme op Aruba?’ hotels, timeshares, appartementencomplexen, vakantiewoningen en nieuwe ontwikkelingen – en bekijken we wie controleert hoeveel bezoekers Aruba kan huisvesten.