No a tarda pa nos haya un reaccion politico local despues di e sucesonan na Venezuela, cu a causa un berdadero avalancha di informacion y opinion den medionan internacional. E partido opositor social democrata a pidi reunion den parlamento pa debati encuanto posible oportunidad economico pa Aruba, awor cu e sancionnan di gobierno Mericano contra petroleo Venezolano lo desaparece. En berdad ta importante analiza esaki.
Nos ta aplaudi pa tene tal debate, no pa e caso specifico aki so, sino como principio cu ningun gobierno mester sconde tras di tactica di retraso di presidente di parlamento, pa asunto importante pa e pais no tuma lugar. Sin embargo, mester haci esaki cu e hechonan riba mesa, manera nan ta conoci caba, y no a base di puro deseo politico momentaneo. Kico ta e hechonan anto, tumando como punto di salida un vision mas amplio cu solamente e sucesonan actual?
Pa cuminza, ta bon pa separa e perspectivanan di e negoshi di refineria di esun di almacena crudo y otro producto petrolero. Den e ultimo caso aki, un cierto demanda pa capacidad di almacenahe por presenta, pero un pregunta clave ta pa cuanto tempo esaki ta. Den e caso concreto actual tin un ‘bottleneck’ di crudo Venezolano, parcialmente riba tera loke ta bloquea e capacidad di almacena pa por continua produccion. Tambe tin un cierto cantidad riba lama, almacena riba tanker. Ambos ta parti di e acuerdo entre gobierno Mericano y Venezolano pa pone esaki na benta. Den eliminacion di e stancamento aki por tin mester di almacenahe temporal den e region mes. Mester ta mas cu claro cu esaki ta otro situacion cu esun cu lo surgi unavez tin un proceso continuo di salida di crudo for di e puertonan principal petrolero di Venezuela. Con e demanda ey lo ta en todo caso, di esey no tin claridad ainda. Pues si a largo plazo tin suficiente demanda pa hustifica e inversionnan di mantenimiento considerable cu lo mester haci den e instalacionnan, ta un pregunta habri ainda.
Awor e asunto di e refineria. Despues di casi 14 aña sin opera lo ta logico pa considera e facilidad como perdi. Como ehemplo por sirbi e refineria Hovensa na St Croix, cu a cera na e mesun aña 2012 cu esun na Aruba. Algun aña pasa a inverti mas di US$ 2 biyon den renobacion parcial, pa despues surgi un serie di problema serio di operacion, obligando e institucion supervisor ambiental Mericano EPA pa tuma paso cerando e instalacion. Na inicio di 2026 ainda no por opera y EPA hasta ta exigi un permiso special adicional pa “prevencion di deterioro significante” (PSD), loke ta bisa bastante di e actual situacion, a pesar di e partinan renoba. Esaki ta indicacion di e situacion cu nos por topa aki tambe.Probablemente traha full un refineria nobo lo ta mas barata, pero ken ta trahando refineria ainda? Na Merca mes e ultimo refineria mayor construi a tuma lugar na 1978; practicamente tur aumento di capacidad despues a tuma lugar dentro di e refinerianan existente. E caso di Venezuela: Pdvsa tin 6 refineria, di cual esun mas grandi ta e compleho di Cardon/Amuay, cu mas di 900.000 bari pa dia di capacidad di procesamento. Tur refineria Venezolano tin problema grave di mantencion/renobacion, pero caso dado lo ta logico cu, den eventual acuerdo cu Merca, lo duna atencion prioritariona rehabilitacion di e propio capacidad y no na refineria den exterior.
Fuera di esey, tin un cierto realidad cu pa sigur cincuenta aña ta impedi un reactivacion di operacion petrolero na Aruba. Esey ta cu den nos region no tin un mercado mas pa e refinerianan riba e islanan pa producto manera gasolin, diesel y jet fuel. Tur pais mayor den nos region tin nan propio capacidad pa suministra e productonan ey pa nan mercado interno. Ademas transportedi producto petrolero ta tuma lugar den tanker di menor tamaño y no ta economico riba distancia largo. Pesey awendia ta mira refinacion tumando lugar cerca di e fuente o cerca di e mercado. No ta pornada cu tur e refinerianan grandi na e islanan (Aruba, Corsou, St Croix y Trinidad & Tobago) a cera porta, cu practicamente ningun perspectiva di reapertura. Pa via di e realidad aki nos ta di opinion cu gobierno actual a tuma e decision corecto di descarta un futuro pa e refineria y ta en busca di otro alternativa pa e tereno.
Finalmente, e perspectiva di un futuro petrolero a base di produccion riba lama den nos awanan teritorial. Si acaso esey bira realidad, lo surgi e pregunta si por conserva e instalacionnan pa warda riba un posible reactivacion. Esaki no ta parce nos un ruta viable pa varios motibo. Uno, e exploracion ni a cuminza ainda, te pa yega na e momento di eventual descubrimento di yacimento explotable. Dos, un eventual inversion lo mester tene cuenta cu mercado di petroleo, rumbo pa aña 2050. Aunke e gobierno Mericano actual ta deshaciendo di proyecto di energia renovable, e resto di mundo pa gran parti si ta sigui den e direccion di menos demanda di petroleo. Tres, si acaso tin perspectiva, construi un refineria na Aruba no lo tin prioridad, pasobra traslado directo di e crudo pa e mercado di benta ta mas logico y mas economico. Pakico crea un stacion intermedio na un pais sin capacidad di mercadea un parti sustancial localmente mes? Ademas, nos lo gana suficiente cu e ‘royalties’ envolvi, sin refineria… Ta di spera cu gobierno ta duna parlamento e respet debido cu e debate, pero contando e realidad ‘crudo’.



