Di tur banda tin bon noticia tocante rumbo di nos desaroyo economico. Nos Producto Interno Bruto ta aumentando aña tras aña, y nos ta emplea hopi mas hende cu un par di aña pasa. Sin embargo, tin tendencia pa tene na cuenta tambe. Por ehemplo, cu nos tin un reduccion natural di e forza laboral local. Por conclui cu nos mester importa mas hende anto, pero nos mester puntra tambe si no ta posible mehora productividad laboral. Con ta para cu esey? Por ta cu nos por limita e integracion di forza laboral externo mediante modernizacion di proceso administrativo y productivo den tur sector economico?
Nos tin un gran parti di e cuarenta aña di gobierno autonomo ta lidia cu un problema grandi di importacion di labor y e proceso ey den e proximo añanan lo no bira menos complica tampoco. Esey no ta debi solamente na e expansion di nos base economico, den turismo, despues den e demas secornan, sino tambe na e desaroyo demografico dentro di nos propio poblacion. Nos a yega di trata e tema aki anteriormente, pero e biaha aki ta bay mas profundamente den e tema di demanda laboral cu nos lo mester cubri cu importacion di trahador. Aki por distingui dos diferente parti den e demanda creciente di labor; uno ta e mero demanda a base di crecemento economico y e otro ta e reduccion anual cu nos por observa den nos poblacion laboral local, a base di e desaroyo demografico.
Nos no ta bay tin tur dato necesario pa un evaluacion completo, pero ban cuminza cu esunnan basico. Por ehemplo, e situacion encuanto crecemento natural di nos poblacion. Manera publica anteriormente, nos ta den e fase caba unda e cantidad di nacemento ta menos cu e cantidad di fayecimento. Pa mitar di 2025, segun e cifranan disponible di CBS Aruba, tabatin 337 nacimento y 406 fayecimento, a base di cual por anticipa pa henter 2025 un total di nacimento di bao di 700 y un cifra di fayecimento algo riba 800; un diferencia di por lo menos 100. Esaki ta di dos aña cu un saldo negativo pa crecemento natural y ta anticipa cu e proceso aki lo continua, pero no ta posible – pa nos en todo caso – pa awor proyecta cuanto tempo e cantidad di nacimento ta keda riba e nivel historico abao actual. E cifra di fayecimento lo aumenta tambe, pa via di e creciente proporcion di persona di edad avanza, pero tin varios factor cu por hunga un papel den esaki, cu nos no ta bay trata aki.
Pero aki tin otro desaroyo tumando lugar cu enbehecimento di nos poblacion. Esey ta cu nos ta den e proceso unda tin un aumento fuerte di e cantidad di persona cu ta bay cu pension. Un vistazo den e datonan di SVB Aruba ta mustra nos cu actualmente tin hopi mas hende cu ta bay cu pension, compara cu algun aña pasa. Esey ta bao influencia di e medida di hisa edad di pension te 65 aña, cu a termina y ta haci cu tur persona cu yega na e edad ey por bay cu pension. Por mira cu e diferencia entre e cantidad di persona registra pa AOV na januari 2026 tabata 24.025, mientras na januari 2025 esaki tabata 22.809, un diferencia di 1.216 persona. Entre 2024 y 2025 e mesun comparacion ta mustra un diferencia di solamente 322 persona. E aumento fuerte aki ta pasobra e dos categorianan (cohort) mas grandi di 55-59 aña y 60-64 aña, cada un di mas di 8000 persona, ta cuminza bay cu pension. Conclusion: den e proximo decada ta tuma lugar e salida mas grandi di persona emplea for di e proceso laboral. E cifra menciona di 1.200 persona pa aña ta bay aumenta te na alrededor di 1.500 – 1.600 persona pa aña.
Un pregunta clave aki: cuanto persona ta keda traha despues di yega edad di pension? Nos ta tuma como un bon calculo cu mas o menos dos tercio no ta sigui traha, no den trabao oficialmente registra en todo caso. Esaki ta implica cu cada aña nos lo tin alrededor di 1.000 cupo di trabao pa yena, sin papia mes di crecemento economico, cu ta genera mas empleo ainda.
Banda di tur esaki nos ta perdiendo anualmente poblacion local. Pa hopi aña por observa cu gran parti di esnan cu ta emigra ta naci na Aruba (o na Antiyas). Na 2025 (promer mitar) nan tabata 54,1% di e total. Emigrante di Colombia, Venezuela y Republica Dominicana, e gruponan mayor di stranhero, tabata hunto 17,7% so. Awor e cifranan di inmigracion: na 2024 e inmigrantenan di e tres paisnan menciona tabata forma 43,2% di e total. Den promer mitar di 2025, di e tres paisnan aki a registra 844 persona, 45,4% di e total. Den e periodo aki solamente 21,6% di esnan cu a registra na nos isla, tabata naci na Aruba/Antiyas.
Esaki ta indica cu nos tin caba un proceso di reemplazo di persona naci na Aruba pa migrante di exterior. Esaki lo bira mas fuerte ainda anto, pasobra sin crecemento economico mes ya nos lo mester importa forza laboral. Esaki lo bay aumenta e demanda na infrastructura den tur sentido, algo cu e comunidad lo mester bay carga. Pues cada migrante cu no drenta, ta un beneficio pa e pais y mester ta nos prioridad. Sin embargo, por constata cu na nivel di gobernacion, tanto gobierno como parlamento, nos no ta mira ni tende di ningun discusion tocante e problemanan aki. Nan no conoce planificacion?



