Bureau Ombudsman (Defensor di Pueblo) a publica recientemente informacion estadistico cu ta detaya e status y caracteristicanan di kehonan ricibi durante e lunanan di december 2025 y januari 2026. Segun e datonan publica, mas di tres cuarta parti di e kehonan registra durante e periodo en cuestion a ser trata, pero ainda no a yega na un resultado final na momento di raporta.

Cifranan presenta pa e Defensor di Pueblo ta mustra cu 75,5% di e kehonan entrega na december 2025 y januari 2026 a ser procesa, a keda on hold, of no a progresa na un resolucion substancial te cu momento di publicacion di e cifranan riba 29 di januari 2026.

E porcentahe reporta ta refleha casonan cu tabata pendiente ainda pa varios motibo, incluyendo documentacion incompleto, rekisitonan di procedemento, of maneho interno continuo. Como cu esaki ta apenas e prome dos luna cu e Oficina di Ombudsman a habri y ta ricibiendo keho, no tin datonan anterior pa comparacion.

Mas detaye cu e Defensor di Pueblo a publica ta delinea con kehonan a ser categorisa segun nan status procedural. Te cu e fecha di reportahe, e grupo di casonan mas grandi tabata consisti di kehonan cu a ser poni on hold pa motibo di informacion cu falta of door cu ta incompleto. Un total di 18 caso a cay den e categoria aki, indicando cu Bureau Ombudsman no por a sigui proceso e casonan aki pasobra tabatin mester di mas documentacion of aclaracion adicional di e peticionario of un otro partido envolvi.

Banda di casonan on hold, varios keho tabata ser atendi a traves di canalnan informal. Tres caso a ser clasifica como den un trayectoria informal, loke ta nifica cu e asuntonan a ser atendi pafo di un cuadro di investigacion formal. Un acercamento asina por encera esfuersonan di comunicacion of mediacion dirigi na resolve asuntonan sin inicia un proceso investigativo completo.

Dos keho a progresa te na e fase di investigacion oficial. E casonan aki tabata formalmente bou di revision door di e Defensor di Pueblo, indicando cu a cumpli cu rekisitonan preliminar y cu tabatin suficiente base pa garantisa un examinacion structura di e asunto. Otro dos caso a ser categorisa como peticionnan pa revision, reflehando peticionnan entrega pa reconsideracion of reevaluacion dentro di e cuadro di procedura di e Ombudsman.

E distribucion di casonan ta demostra cu solamente un cantidad chikito di keho a avansa pa fasenan investigativo formal durante e periodo di raportahe, mientras cu e mayoria a keda den fasenan di procedura anterior. Di acuerdo cu e datonan publica pa e Defensor di Pueblo, bareranan di procedura y buraconan di informacion a hunga un rol significante den limita e progreso di casonan.

Pa loke ta trata e motibonan mas frecuente pakico kehonan a keda on hold december 2025 y januari 2026, e Bureau Ombudsman a identifica cu e motibo mas comun, ya caba menciona, tabata e ausencia di suficiente informacion den e peticion entrega. Den casonan asina, e Ombudsman no por a sigui pasobra detayenan esencial, documentacion of evidencia no a ser suministra.

Pero otro motibo frecuentemente menciona ta relaciona cu cumplimento cu e Landsverordening administratieve rechtspraak (LAR), cu ta regla apelacionnan administrativo na Aruba. Di acuerdo cu e datonan, varios caso a keda warda pasobra e peticionarionan no a entrega un apelacion di acuerdo cu LAR despues di no a ricibi un contesta di e autoridad concerni. Bou di ley administrativo, peticionarionan ta generalmente obliga pa sigui e proceduranan di apelacion prescribi prome cu busca intervencion cerca e Defensor di Pueblo.

Un di tres motibo cu ta ripiti tabata encera proceduranan di keho interno dentro di institutonan publico. Den algun instancia, e peticionarionan no a entrega un keho prome na e autoridad concerni di acuerdo cu su klachtenregeling estableci, of politica di keho interno. Como resultado, e casonan aki no por a sigui na nivel di Ombudsman te ora cu e pasonan inicial necesario a ser tuma.

Ademas di splica pakico a pone casonan ta ser poni on hold, Bureau Ombudsman a duna informacion riba e motibonan mas comun pa entrega keho. Un di e motibonan principal cu e peticionarionan a menciona tabata e fracaso di un autoridad pa duna un contesta. Individuonan a informa cu nan no a ricibi un contesta riba nan peticion, aplicacion of corespondencia di un instancia gubernamental of institucion publico.

Un otro motibo menciona tabata tocante transparencia y acceso na informacion. Di acuerdo cu e datonan di Ombudsman, e peticionarionan a informa cu cierto autoridadnan no a publica nan base legal, politica of proceduranan administrativo. Como resultado, individuonan a indica cu nan no por a determina con decisionnan a ser tuma, riba ki base e decisionnan ey tabata basa, of cual pasonan tabata disponibel pa nan pa sigui cu nan asunto mas aleu.

E motibonan aki ta mustra riba retonan cu ta ripiti relaciona cu comunicacion y claridad den procesonan administrativo. Mientras cu Bureau Ombudsman no a duna analisis of comentario riba e rindimento institucional, e datonan ta subraya areanan caminda comprension di procedemento y accesibilidad di informacion ta parce di afecta tanto e peticionarionan como e resultadonan di maneho di caso.

Bureau Ombudsman ta opera como un institucion independiente cu tin e tarea di supervisa e conducta di instancianan publico y salvaguardia e derechonan di individuonan den nan interaccionnan cu entidadnan gubernamental. E oficina ta investiga kehonan relaciona cu mal administracion, conducta incorecto y deficiencianan di procedemento, y por emiti resultado of recomendacionnan dirigi na mehora practicanan administrativo.

E bista estadistico publica pa december 2025 y januari 2026 no ta inclui informacion riba resultadonan final, liñanan di tempo di resolucion, of e naturalesa di recomendacionnan emiti. E no ta distingui tampoco kehonan pa sector, ministerio, of tipo di institucion publico. E cifranan duna un bista general di e status di e casonan y e patronchinan di procedemento observa durante e periodo reporta.

E publicacion di Ombudsman ta enfatisa e importancia di cumplimento di procedemento den e proceso di keho. Entreganan incompleto, fayo pa sigui e proceduranan di apelacion, y pasa door di mecanismonan di keho interno tabata entre e factornan mas comun cu ta stroba casonan di avansa. E datonan ta sugeri cu atende e asuntonan aki na comienso por reduci e cantidad di casonan poni on hold y facilita un maneho mas eficiente.

E publicacion di e informacion aki ta forma parti di e esfuersonan mas amplio di Ombudsman pa promove transparencia y conscientisacion publico. Door di comparti datonan agrega riba keho y retonan di procedemento, e oficina ta duna bista riba con procesonan administrativo ta funciona den practica y unda obstaculonan ta surgi frecuentemente.