
(AFP)—Vencemento diahuebs di e tratado New START entre Merca y Rusia ta finalisa e fin di e acuerdonan bilateral di desarmamento nuclear mas importante y un giro pa un orden nuclear mas relaha, profundamente remodela pa e crecemento di poder diplomatico y tecnologico di China.
Kico New START ta cubri?
Firma na 2010, e acuerdo tabata un componente clave di e politica di administracion Mericano pa “reset” relacionnan cu Kremlin.
New START a limita arsenalnan di e dos potencia nuclear na un maximo di 1.550 warhead nuclear strategico desplega cada un—un reduccion di casi 30 porciento compara cu e limite anterior estableci na 2002.
E tambe a pone un limite di 800 lansador y heavy bombers.
Crucialmente, e tratado tambe a provee inspeccionnan mutuo di base militar, un pilar di e politica di desarmamento “confia pero verifica” ora Ronald Reagan tabata presidente di Merca.
Rusia y e administracion di ex-presidente Mericano Joe Biden a yega na un acuerdo di ultimo momento na januari 2021 pa extende e tratado te 4 di februari 2026, den un clima di desconfianza cu ya tabata existi prome cu Rusia a invadi Ucrania riba 24 di februari 2022.
Inspeccion mutuo bandona
Riba 9 di augustus 2022, Rusia a anuncia cu e ta suspendiendo inspeccion Mericano di su base militar bao e tratado, bisando cu esaki tabata un reaccion riba obstaculonan Mericano contra inspeccion Ruso den Merca.
Desde e momento ey no tin inspeccion mas, lagando New START reduci na un compromiso pa keda bao e limitacionnan acorda.
Na september 2025, presidente Ruso Vladimir Putin a propone pa extende e tratado cu un aña mas—un idea cu presidente Mericano Donald Trump a aproba, pero no a sigui cu accion concreto.
“E propuesta ey tabata solamente tocante e limite di cantidad di warhead nuclear, cual no ta e elemento mas importante ora nos ta papia di control di armamento,” segun Heloise Fayet di e Instituto Frances di Relacionnan Internacional (IFRI).
“E parti mas importante di New START—inspeccion y verificacion mutuo—no ta inclui.”
Vencemento di e tratado a causa preocupacion di un careda di armamento nobo, algo cu Papa Leo XIV a urgi mundo pa evita diaranson.
Kremlin a bisa cu lo actua “responsablemente” despues di e vencemento.
Sinembargo, restriccionnan tecnico ta anticipa di limita con rapido tur dos banda por aumenta nan arsenal.
“E capa ta dificil pa evalua na e banda Ruso,” Fayet a bisa.
“Pa e Mericanonan, nan por reactiva warhead nuclear cu ta den almacen, cual no ta hopi complica, specialmente pasobra e Administracion Nacional di Seguridad Nuclear di Merca ta intensificando produccion di tritium, un gas crucial.”
Riba 26 di januari, NNSA a anuncia cu a completa un record di 13 extraccion di tritium den nuebe luna.
“Entrega exitoso di tritium ta esencial pa cumpli cu rekisitonan di disuasion di e Departamento di Guera,” segun administrador di NNSA Brandon Williams.
“E logro aki ta fortalesa nos seguridad nacional y ta reforsa prontitud strategico di nos mision di disuasion.”
Un orden nuclear nobo
E capacidad nuclear creciente di China y avance tecnologico manera AI, arma di atake profundo y sistemanan espacial ta remodelando e panorama nuclear y ta pone den duda relevancia di e tratado.
China, e di tres potencia nuclear mas grandi na mundo, ta hopi atras di Rusia y Merca ainda, pero ta desaroyando su capacidad na un ritmo cu ta preocupando Washington.
Algun analista ta adverti cu Merca ta core riesgo di mester mantene disuasion riba dos frente—un desafio cu observadornan a yama “problema di dos potencia nuclear igual”.
Esaki lo por implica cu Merca mester defende su mes contra Moscu y Beijing, mientras cu e ta posiblemente limita si e ta liga na un tratado solamente cu Rusia.
Te awor, Beijing a nenga di drenta den negociacionnan pa un tratado.
Revolucion tecnologico tambe ta “creando maneranan nobo pa disuadi y limita un adversario”, complicando calculacionnan strategico, Fayet a nota.
Por ehempel, e proyecto Mericano Golden Dome—cu ta visualisa capacidad di intercepta misil basa den espacio—ta preocupa Moscu pasobra e por desafia principio di vulnerabilidad mutuo, un punto critico den e dialogo di disuasion.
Den e contexto aki, Fayet a bisa cu “vencemento di New START por ser mira como un oportunidad pa sigui e control di armamento di un manera diferente.”
Esaki, segun e, por ser logra “incluyendo tecnologianan nobo den e marco, regulando e tipo di sistemanan di entrega en bes di solamente conta warhead nuclear, of por ehempel acorda pa no inclui AI den arma nuclear.”


