Parlamento ta dedicando atencion na un asunto di e tipo di ‘mini-drama’, necesario aparentemente cada tanto tempo pa hala atencion, pa falta di asunto serio mas serio pa atende. Nos ministro encarga cu e.o. asunto di Reino y Educacion, no ta dispuesto di cumpli cu deseo di oposicion pa duna cuenta di un biahe pa exterior, segun su oponentenan haci a bordo di un avion priva, paga pa otro(nan). Su insistencia cu e mes a paga su pasashi a resulta den algo remarcable: un peticion di fraccion di partido social-democrata den oposicion, dirigi na su persona, bao di e articulo corespondiente di nos ley encuanto transparenca publico (Landsverordening Openbaarheid van Bestuur). E ley aki ta duna cualkier persona derecho di pidi gobierno informacion publico, salvo e excepcionnan menciona den e ley encuanto informacion considera demasiado sensitivo pa interes di e pais. Esey no ta fin di e proceso, pasobra por hiba un eventual decision gubernamental, pa nenga informacion, corte pa haya un decision mas satisfactorio.
E sorpresa den e caso actual no ta cu tin un peticion pa informacion, pero ken ta hacie. Pa hopi aña e ley concerni (LOB) tabata un di e leynan, segun nos opinion adopta na Aruba bao di presion Hulandes, cu nunca por a conta cu entusiasmo di nos gobernantenan. E sorpresa ta awor cu un fraccion parlamentario ta haci uso di e ley pa haya claridad den un asunto, unda e mandatario concerni no ta dispuesto pa duna mas informacion. Ora un ministro no ta duna mas informacion tocante un asunto, na kico e por referi? Constitucion di Aruba, den e parti cu ta trata e proceso di informacion den Staten, ta bisa den Articulo III.18, inciso 2: ”Nan (e ministronan; red.) por ser invita pa Staten pa ta presente na reunion cu fin di duna e informacion desea, asina leu cu no ta considera esey contra interes di e Pais, o di Reino.” Awor, si e mandatario den e caso concreto a referi na e confidencialidad di e informacion pidi, den cuadro di interes di nos pais o Reino, o no a haci esey, hecho ta cu no a duna e informacion y e fraccion menciona a sigui busca otro caminda pa yega na e meta di haya e informacion y a recuri na un ruta, en principio crea pa e ciudadano. Pero un fraccion politico, o acaso un parlamentario individual, por haci uso di esaki tambe? E ley concerni ta permiti esey, ey no tin problema. Sin embargo, si e mandatario den reunion di Staten tabata haya cu e no tin obligacion di duna e informacion, e lo mantene e posicion ey tambe den caso di un procedimento di LOB. E pleito tocante si tin un peticion valido entrega, loke awor ta e argumento – provisional – ta parce nada mas cu un ‘delay tactic’, cu e asunto mes probablemente terminando den corte proximamente.
E sorpresa na cual nos a referi anteriormente tin tur cos di haci cu e practica cu nos a mira den ehecucion di e leynan cu den añanan nobenta di siglo pasa a bin na vigor, bao di presion grandi Hulandes. E presion tabata consecuencia di e asuntonan cu tabata tuma lugar den gobernacion di Aruba, cu no tabata soporta luz di dia. Banda di e ley aki (LOB) tabata trata di e ley bao di cual por opone contra decision gubernamental (LAR) y e ley encuanto Ombudsman. E ultimo aki te recientementea yega na un conclusion positivo, despues cu añanan largo na cada encuentro parlamentario di Reino, Aruba tabata keda haya comentario negativo tocante nos posicion poco honorable como unico teritorio den Reino sin un Ombudsman. Ta di spera cu por pone e asunto ey nos tras y cu nos no ta haya tur e experiencianan negativo ripiti, cu a tuma lugar caba na e otro teritorionan; por siña di pasado (comparti). Institui un ley formalmente no ta e trabao, ta e practica cu ta sigui despues ta proba si gobierno(nan) ta serio den atende e derechonan ciudadano aki.
Esey ta conta pa e caso di LOB aki tambe. Awor cu parlamentario ta haci uso di e derecho ciudadano pa haya cierto informacion gubernamental, ta di spera cu ta yega un fin na e practica di sconde – demasiado facilmente – tras di e argumento cu e informacion pidi ta di caracter confidencial, loke ta implica cu revela e informacion lo ta dañino pa interes di e Pais, o Reino. Nos no lo specula con e asunto aki lo termina, pero por anticipa en todo caso si cu ta dificil pa keda sin duna huez siquiera un impresion creible di e confidencialidad cu lo ta den wega. Di otro banda, no lo ta promer biaha cu un huez ta expresa cu e asunto – politico – aki ta pertenece den e foro politico, haciendo uso di e facultad y obligacionnan cu ley ta stipula pa e proceso politico ey. Esey lo trece nos atrobe na e stipulacionnan di Constitucion encuanto e suministro di informacion anteriormente referi, unda un eventual mayoria lo por tuma paso contra un mandatario cu lo a defini pa su mes un definicion demasiado amplio di ‘interes nacional’. Esey naturalmente lo haci e asunto termina cu e conocido ‘mocion di desconfianza’ cu dificilmente lo haya un sosten mayoritario, manera e asunto ta awor.
Di tur manera nos ta contento cu porfin politico(nan) ta reconoce valor di derecho ciudadano, cu den pasado talvez nan mes – den gobierno – tabata trata di evadi. Nos por bay conta cu un trato mas positivo di nos derecho di informacion publico?



