Vandaag vond de eerste inhoudelijke zitting plaats in de zaak Caret tegen twee politieagenten, R. Dirksz en M. Violenes, die betrokken waren bij het schietincident dat op 9 februari 2025 leidde tot de dood van Ayden Lanoy. De zitting trok veel publieke belangstelling. De hoofdzaal was volledig gevuld en de rechtbank opende één van twee extra zalen zodat aanwezigen de behandeling via een videoverbinding konden volgen.
De zaak Caret houdt verband met een incident dat plaatsvond op 9 februari 2025, toen twee politieagenten twintig schoten losten op de auto bestuurd door de 19-jarige Ayden Lanoy. Eén van de kogels trof Lanoy met fatale gevolgen. De gerechtelijke behandeling richt zich op het gebruik van het vuurwapen en de omstandigheden die hebben geleid tot de beslissing om te schieten.
Bij de opening van de zitting legde de rechter uit hoe de procedure zou verlopen en benadrukte dat het om een zware en gevoelige zaak gaat. Hij verzocht alle aanwezigen om kalmte en respect gedurende de zitting. Hij gaf aan dat iedereen die merkte dat emoties te hoog opliepen, tijdelijk de zaal kon verlaten en terugkeren wanneer men rustiger was.
De rechter nam de gebeurtenissen van de bewuste nacht/ochtend door en beschreef dat het een drukke nacht was voor de politie met verschillende incidenten op het eiland. De twee agenten hadden de instructie gekregen om langs Lekker Restaurant te rijden, dat bijna zou sluiten, om te controleren of alles in orde was.
Tijdens hun ronde in de omgeving van Palm Beach merkten de verdachten op dat een achterlicht van de auto bestuurd door Ayden Lanoy niet werkte. Volgens hun verklaring volgden zij het voertuig en activeerden zij hun zwaailichten om een stopteken te geven. De auto stopte niet. Via de microfoon gaven zij mondelinge instructies om te stoppen, maar ook daarop kwam geen reactie van de bestuurder.
Bij de rotonde van Superfood, zo verklaarden de verdachten, leek de auto aanvankelijk rechtsaf te slaan richting Eagle Beach, maar draaide vervolgens om in de richting van Bubali. R. Dirksz verklaarde dat hij op dat moment vermoedde dat de bestuurder mogelijk onder invloed van alcohol of een andere substantie was, waarop werd besloten een achtervolging te starten.
Volgens informatie uit het dossier, zoals door de rechter aangehaald, vond de achtervolging niet plaats met hoge snelheid. De verdachten gaven aan zich de exacte snelheid niet te herinneren, maar dat zij hun snelheid hadden verhoogd ten opzichte van hun oorspronkelijke tempo. De rechter verduidelijkte dat uit camerabeelden blijkt dat de voertuigen op dat moment niet harder reden dan 80 kilometer per uur.
De agenten stelden rond 5:10 uur ’s ochtends de meldkamer op de hoogte dat zij een achtervolging waren begonnen. De achtervolging duurde voort tot Madiki Kavel, waar het fatale incident plaatsvond.
Volgens de verklaring van M. Violenes stopte de auto van Lanoy toen deze een doodlopende weg bereikte. Hij zag een licht aangaan in de auto en nam de silhouet van een man waar die bewegingen maakte. Hij stapte uit zijn dienstvoertuig om de auto te benaderen, maar volgens zijn verklaring begon de auto van Lanoy vervolgens te bewegen en in zijn richting te rijden. Hij verklaarde te vrezen dat hij zou worden aangereden en dat hij zijn leven in gevaar voelde, waarop hij zijn wapen trok en op de auto schoot. Tijdens zijn verklaring toonde hij emotie bij het beschrijven van dat moment.
R. Dirksz verklaarde dat hij eveneens uitstapte toen zijn collega uit het politievoertuig stapte. Hij hoorde het geluid van een motor en zag vervolgens dat de auto in hun richting bewoog.
De rechter vroeg herhaaldelijk of er op dat moment andere alternatieven waren geweest, zoals opzij stappen om de auto te laten passeren, opnieuw instappen in het politievoertuig en de achtervolging voortzetten, of afwachten hoe de situatie zich zou ontwikkelen. R. Dirksz hield vol dat er naar zijn mening geen andere optie was en dat de beslissing om het wapen te trekken en te schieten was ingegeven door de perceptie van direct gevaar.
Ook M. Violenes werd gevraagd of hij had overwogen opzij te stappen of had nagedacht over de gevolgen van het schieten. Hij antwoordde dat alles zeer snel gebeurde en dat hij op het moment dat de auto in zijn richting bewoog niet nadacht over de gevolgen, maar reageerde op wat hij als een bedreiging ervoer.
In totaal werden twintig kogels afgevuurd tijdens het incident. M. Violenes loste drie schoten, terwijl R. Dirksz zeventien schoten afvuurde. De rechter vroeg naar het motief en de intentie achter het schieten. M. Violenes verklaarde dat hij op de motorkap schoot met als doel het voertuig tot stilstand te brengen en het door hem waargenomen gevaar te neutraliseren. De rechter vroeg hoe schieten op de motorkap een bedreiging kan uitschakelen, waarop de verdachte aangaf dat zijn intentie was de snelheid van de auto te verminderen, waarbij hij erkende dat een auto niet onmiddellijk stopt door een schot.
R. Dirksz verklaarde dat hij een schot hoorde maar niet wist waar dat vandaan kwam. Volgens zijn verklaring reageerde hij door zelf te schieten. Hij gaf aan dat hij tijdens het spanningsmoment een “black-out” ervoer en dat toen hij weer bij bewustzijn kwam, hij alle zeventien kogels uit zijn wapen had afgevuurd.
Tijdens de zitting werden beveiligingsbeelden bekeken. De rechter verzocht het publiek tijdelijk de zaal te verlaten zodat hij de beelden kon analyseren samen met de verdachten, hun advocaten en de ouders van Lanoy, zonder aanwezigheid van publiek. Daarna werd het publiek opnieuw toegelaten en kreeg het de gelegenheid het audiovisueel materiaal te bekijken.
Volgens de rechter hadden twee camera’s het incident vastgelegd. Hoewel er zowel beeld als geluid was, waren deze niet gesynchroniseerd. Om die reden heeft de Landsrecherche vastgesteld dat de primaire beoordeling gebaseerd zou worden op de beelden en niet op het geluid.
Na het bekijken van de beelden lichtte de rechter toe dat daarop te zien was hoe beide auto’s de doodlopende weg bereikten, waarna de auto van Lanoy draaide, bijna tegen het politievoertuig tot stilstand kwam en vervolgens een stukje achteruit reed. Beide agenten stapten snel uit hun voertuig en namen positie in met hun wapens gericht op de auto. Volgens de rechter is het eerste schot zichtbaar op minuut 05:15:05 van de opname, waarbij rook zichtbaar is uit een wapen.
Uit de gepresenteerde analyse blijkt dat M. Violenes zich meer aan de voorkant van de auto bevond, gericht op de motorkap, en daar ook op schoot, terwijl R. Dirksz zich aan de zijkant bevond en begon te schieten op de zijkant van het voertuig en later ook op de achterkant. De auto bleef bewegen totdat deze tot stilstand kwam.
De rechter gaf aan dat uit de beelden blijkt dat het voertuig niet met hoge snelheid reed. Hij voegde eraan toe dat hij een beweging van de auto zag die naar zijn oordeel eerder duidde op een poging om aan de situatie te ontkomen dan op een gerichte actie om een agent met de auto aan te rijden.
Volgens de verdachten komt wat zij die dag hebben ervaren niet volledig overeen met wat zichtbaar is op de videobeelden. Zij gaven aan dat hun perceptie van gevaar anders was dan wat de camera laat zien.
Van de twintig afgevuurde kogels trof één kogel Lanoy. De kogel ging van de ene linkerzijde van zijn lichaam naar de andere en raakte een hoofdslagader, wat leidde tot inwendig bloedverlies met fatale afloop. Op basis van het onderzoek naar de kogelbaan en de positie van de agenten tijdens het incident blijkt dat de kogel die Lanoy trof waarschijnlijk afkomstig was uit het wapen van verdachte R. Dirksz.
De ouders van Lanoy kregen de gelegenheid hun verdriet in de rechtszaal te uiten. Met veel emotie vroeg de moeder van Lanoy hoe de agenten twintig keer konden schieten op een jongeman die zij niet eens kenden. Met tranen in haar ogen beschreef zij Lanoy als een vrolijke en verantwoordelijke jongeman die hard werkte om bij te dragen aan het onderhoud van zijn familie.
De partner van Ayden nam eveneens het woord en sprak met immens verdriet over de impact van de situatie, de schok die hij van binnen heeft ervaren en hoe zijn leven volledig veranderde na 9 februari.
De vader van Ayden vroeg hoe het mogelijk is dat er twintig kogels werden afgevuurd zonder te weten wie er in de auto zat of hoeveel personen zich in het voertuig bevonden. Hij stelde zelfs de vraag of de agenten mogelijk onder invloed waren, omdat twintig keer schieten op een auto zonder te weten wie of hoeveel personen zich daarin bevinden volgens hem niet klopt.
Wat betreft de persoonlijke situatie van de betrokken politieagenten verklaarden beiden dat het incident een diepe impact heeft gehad op hun persoonlijke en professionele leven. Zij gaven aan meerdere keren psychologische sessies te hebben gevolgd na het incident, maar hiermee te hebben moeten stoppen om financiële redenen. Zij zijn geschorst en ontvangen slechts een deel van hun salaris, aangezien een derde deel wordt ingehouden in verband met hun schorsing.
Op maandag 23 februari 2025 wordt de behandeling van de zaak voortgezet. Tijdens de volgende zitting zullen het Openbaar Ministerie en de verdediging hun standpunten uiteenzetten.
