Screenshot

Aruba mester di ayudo den e detayenan di cuido di hende adulto mayor y hasta hobennan incapacita y esaki no necesariamente mester ta placa. Asina Desiree Helder di Direccion Asunto Adulto Mayor (Directie Ouderenzorg) a informa Parlamentarionan di Reino.

Helder a tene un presentacion riba cuido di adulto mayor na Aruba durante un sesion di IPKO, e encuentro interparlamentario di Reino, cu a tuma luga na Aruba. E Director, educa na Universidad di Nijmegen y kende tabata anteriormente encarga cu estadistica riba salud na Central Bureau di Estadistica a ilustra e situacion actual y e obhetivonan pa logra mehora e perspectiva di bida pa adultonan mayor, e retonan, y e realidad cu ya no por sconde di dje. Esaki cu embehecemento ta un tema cu ta rekeri hopi atencion, inversion y structuracion.

Na fin di 2025, Aruba tabata tin 22.121 persona cu ta riba 65 aña di edad, cu ta 19.1 porciento. E cantidad di persona bou 20 tabata 23.169 cu ta 20 porciento di e poblacion, mientras cu muchanan te cu 14, tabata 16.374 cu ta 14.1 porciento. Pa comparacion, e cifra di hende mayor na Corsou ta 25.3 porciento y esun di Hulanda ta 20.8.

Pero kizas e cifra cu ta ilustra mas e realidad ta cu si nan 1960, tabatin 15 persona 64 bin abou, aña pa cada adulto di 65, e realidad na 2025 ta cu tin apenas tres y na 2040, e lo ta unicamente dos. Motibo di e realidadnan aki ta cu di e promedio di 80 como expectativa di bida, un gran parti di e periodo aki ta trata di personanan cu ta lucha cu nan salud, un averahe di 11 aña. Y esaki ta nifica cu nan mester di cuido. Na 2025, 2825 di e grupo mester di cuido y e cifra lo ta riba 5200 na 2040.

Cuido paden di cas

Mayoria cuido actualmente pa e grupo aki ta sosode den seno di famia y na cas. Famianan den cas ta provee 56.6 porciento di e cuido, mientras cu famianan pafo di cas ta percura pa 18 porciento di e cuido. Casi nuebe porciento ta conta cu cuido di un trahado domestico, procedente di exterior. Mas ainda, Wit Gele Kruis ta yuda tambe.

Cuido pafo di cas

Stichting Algemeen Bejaardenzorg Aruba, SABA, cu tin subsidio di Gobierno tin un total di 225 cama reparti den tres edificio. E hendenan aki no mester di haci pago adicional pa e cuido. Banda di SABA, tin un total di 14 centro di cuido priva cu 16 edificio, cu ta cobra entre 2000 pa 3000 florin pa luna. E centronan di cuido aki ta bon pa 350 cama.

Helder a splica cu algun di e problemanan di e cuido na cas ta cu mas cu un di cada cinco persona riba 65 aña ta biba cu soledad y den isolacion social. Casi 80 porciento di personanan di 20 pa 64 ta traha, incluso 75.5 porciento di hende muhe entre 20 pa 64 aña di edad. Casi 36 porciento di personanan di 65 of mas, no a nace na Aruba (pa 2040 ta premira cu e cifra lo ta 50 porciento) y nan tin un red social hopi limita y no ta ni ricibi pensioen di biehez (AOV) completo. Nan tin poco acceso na transporte mientras cu no ta biba cu otro hende. Ademas, falta personal adecuadamente prepara pa percura cuido na cas.

P aloke ta e centronan di cuido, Helder a splica cu simplemente no tin suficiente infrastructura. Falta cama y e infrastructura no ta suficientemente adecuado. Tin falta di personal di cuido bon prepara, mientras cu e centronan di cuido priva hopi biaha ta traha cu hendenan procedente di paisnan Latino, cu unicamente ta papia Spaño. Tin un reto pa reconoce diplomanan for di region, ademas cu e comunicacion cu tanto e clientenan y personal medico ta un reto. Riba dje, e gasto pa un persona keda na un centro di cuido priva, ta mas halto cu e suma cu ta ricibi for di AOV, esta e pensioen di biehes. Esaki ta bira mas serio, ora cu tene na cuenta cu un gran parti di esnan riba 65 no tin ni pensioen di biehes completo.

Costo di cuido

E costonan di cuido pa adulto mayor entre 2025 pa 2040, si sigui e trayectoria actual lo mira un aumento drastico, Helder a ilustra. E costonan na 2025 tabata riba 100 miyon florin en total, cu ta inclui e servicio di cuido den centronan y na cas. Na 2040, e suma lo ta casi 394 miyon. Sinembargo, si por haci adaptacion y percura cu personanan adulto mayor por keda mas hopi na cas, unda e famianan, dunadornan di cuido por haya un sosten, e costonan lo por ta menos. E suma na 2025 lo tabata un poco menos, net bou 100 miyon. Pero e diferencia grandi lo ta 2040, unda un restructuracion di cuido lo nifica cu e costo lo por ta 47 porciento menos (casi 210 miyon) compara cu si mester sigui e trayectoria actual.

Pa tal motibo mes, e maneho di Aruba awor lo ta pa stimula y sostene programanan cu ta dirigi na participacion y percura cu particularmente e personanan adulto ta keda activo, unda lo sostene e cuidadonan (na cas, den bario), mientras cu ta promove cooperacion y trece experticio den cuido na cas. E enfasis lo ta pa ciudadanonan di edad mayor keda mas hopi posibel na cas, mientras cu exigencianan nobo di calidad lo ta implementa na casnan di cuido, cu ta inclui tambe un restructuracion di e cuido den e centronan pa medio di un cuadro di permiso, Desiree Helder a splica.

E presentacion a ricibi hopi atencion y tabatin hopi pregunta for di e Parlamentarionan di tur e paisnan di Reino. Bon Dia Aruba lo amplia riba e tema aki cu ta inclui e splicacion mas profundo di Desiree Helder riba e reto grandi di un poblacion cu ta birando mas bieu, cu banda di edad halto, tambe ta confronta problemanan di salud cu por keda mitiga cu cambio di estilo di bida pa mehora e calidad tambe.