Dia di Himno y Bandera ta un momento di celebra tur e cosnan valioso di nos país, nos comunidad. Den e sentido ey e tana promer lugar un día di alegría, pero tambe un dia di reflexion di loke eta significa. Contrario na e celebracion, e reflexion no mester keda limita na e dia ey; esey ta pa henter aña. Haciendo esey no ta un cuestion solamente di repasa nos historia y presente pa mas o menos averigua unda nos futuro por hiba nos. Nos mester tin un idea kico nos ta busca y usa como referencia di nos pasado y pakico esey tin importancia. Por ehemplo, esnan cu a firma e declaracion di 18 di maart cu a marca inicio di e movimento pa autonomia, nan tabata pensa solamente den termino di libra nos isla di gobierno colonial, concentra na Corsou? O nan pensamento di libertad y autonomia tabata bay mas leu? Talvez nan tabatin varios deseo cu no a keda cumpli cu e cambionan na 1954 y despues na 1986, pasobra nan a boga pa algo mas? Nos no ta referi aki na e deseo di independencia, pasobra esey nunca tabatin un base di apoyo fuerte bao di pueblo. Por ta cu hopi di nan a keda desapunta cu e logro di autonomia a bin man den man cu e patronahe politico, cu tabata existi antes caba, pero durante e epoca nobo, di representacion di pueblo via eleccion den su propio organonan legislativo y ehecutivo, a bira inmediatamente un nubia scur riba e logro di gobernacion autonomo. Hasta esnan di edad avanza por corda cu den añanan cincuenta, core campaña y haci promesa, cu por o no por a cumpli cu nan, a cuminza desemboca den desaroyo desfaborable, cu aresto y condena di politico pa corupcion. Bon mira, cos no a drecha tanto den e añanan despues y realmente no a bin medida fuerte pa controla corupcion den e aparato publico. Esey ta splica talvez con nos a yega na e ultimo decada nos tras, unda a cay un serie di caso penal contra mandatario, algo cu a pone e decadanan anterior parce wega di mucha.

E pregunta clave ta si nos a siña algo di e sucesonan aki, cu como pueblo nos a bira mas consciente di e hecho cu nos por tabata parti di e problema pero por ta parti di e solucion tambe? Kico nos kier bisa cu esaki? Cu e sistema di faboritismo politico cu ta venena cualkier comunidad si no tin accion contrario di pueblo mes, ta presente keto bay y ainda ta basa di un banda riba anos, cu ta tolera esey. Claro cu awor por bin e pregunta, kico un simple ciudadano por haci contra e poder politico cu ta goberna, pasobra nan ta dicidi den un sinfin di asunto, unda nan por duna acceso na cierto posibilidad cu ta importante pa bo desaroyo personal. Ta trata di empleo, tereno pa traha cas, permiso di residencia pa empleado stranhero, etc. Si pa nos como ciudadano e caminda mas cortico pa logra algo ta e entrevista confidencial cu e mandatario cu mester dicidi y nos mes ta desea esey, anto gustosamente nos mandatarionan lo keda riba e caminda ey como e manera mas facil pa atende asunto pa esun cu bin duna muestra di simpatia y apoyo electoral. Consecuentemente, nada lo cambia. Y esaki ta significa cu otronan, cu no ta desea di cana e caminda ey, ta exclui pa gran parti di acceso na e recursonan menciona, cu en principio mester ta disponible na tur, sin distincion di color, di cuero ni politico… Conclusion: nos ta celebrando, como berdadero ruman, nos dianan di fiesta nacional, a sabiendas cu pa su mañan nos ta sigui biba segun e lineanan marca pa politica, entre esnan cu en principio por goza di ‘privilegio’ den cierto asunto cu no mester ta privilegio, sino accesible pa nos tur cu ta cumpli cu e criterionan obhetivo cu mester tin? Claro cu aki atrobe nos por tende e comentario cu “ta asina e cosnan aki ta bay, get real!”Ta berdad cu ta asina e cosnan aki ta bay, asina nan ta bay desde cu nos conoce poder politico local, pero esey no ta e punto clave. Ta lubida hopi biaha cu loke ta reparti di manera den forma di fabor, no ta pertenencia di e politico o mandatario, cu por dicidi di manera eroneo, haciendo aparenta cu e mag dicidi segun su antoho y cu e reglanan pa esaki, e ta traha nan ‘na caminda’. Al contrario, el a haya – temporalmente – e responsabilidad di maneha e propiedadnan publico, di nos tur, di un manera corecto, garantizando acceso igual na esnan cu mester y ta cumpli cu e criterionan obhetivo estableci publicamente. Loke nos a pone aki den algun frase ta loke e concepto ‘bon gobernacion’ ta significa den un sistema democratico. Pero, pregunta final:nos ta haciendo suficiente pa mantene un sistema equitativo, di oportunidad igual, dunando honor na bandera y himno, expresando amor patrio corectamente? No den tur sentido, por ehemplo, e hecho cu den ultimo 10 aña tabatin tanto mandatario cu di mal manera a cera conoci cu husticia, ta debi na intervencion di Reino Hulandes, cu a mira cu a pesar di nos amor patrio, nos ta demasiado custumbra cu e sistema di faboritismo politico ainda. Consecuentemente, e manera di maneha aparato publico no a cambia tanto den 40 aña. Tin ora nos mester lucha pa algo cu no ta pa propio probecho; esey ta amor pa bo comunidad.