Tin hopi preocupacion bao pueblo tocante costo di bida, y problemanan den futuro cercano door di eventonan geopolitico recientemente. Pero riba un radar mas strategico, nos no mester lubida e factornan di AI & Robotica. Esaki lo por transforma sociedad y trece abundancia inmenso. Pero e reparticion den forma socialmente husto di e abundancia tecnologico aki, ta un aspecto cardinal, strategico pa full mundo, incluso Aruba.
E siman aki, OpenAI — e empresa tras di ChatGPT cu actualmente tin un balor di mas di 800 mil miyon dollar — a lansa un documento importante di 13 pagina titula “Industrial Policy for the Intelligence Age: Ideas to Keep People First.” E documento aki no ta propone con pa crea mas AI. E ta propone con gobiernonan mester prepara nan comunidad pa e cambionan radical cu AI lo trece den e añanan cu ta bin.
Fondo publico di rikesa: tur ciudadano ta gana di AI
E propuesta mas ambicioso den e documento ta e creacion di un Fondo Publico di Rikesa (Public Wealth Fund). E idea ta senciyo: si companianan di AI ta haya miyon di miyon di ganashi, e placa aki no mester keda solamente den man di accionistanan rico. Na lugar di esey, e fondo lo inverti den companianan di AI y industrianan cu ta adopta e tecnologia, y despues distribui e ganashi directamente na tur ciudadano local — manera un dividendo anual.
E modelo ta basa riba e Alaska Permanent Fund, caminda residentenan di Alaska ta ricibi cheque cada aña for di ganashi di petroleo. Un idea cu varios bes mi persona a skirbi over di dje den medio di comunicacion Bon Dia. Pa mi persona, e ta sumamente interesante cu un compania di status manera OpenAI ta publicamente steun un idea asina, manera mi mes a propone den pasado.
Tax riba robot: companianan mester paga nan parti husto
Si un compania substitui 100 trahador cu AI, kico lo pasa cu e belasting cu e trahadornan aki tabata paga? Tur e contribucionnan pa por ehempel SVb, AZV, y entrada di Gobierno lo desaparece. OpenAI ta admiti e problema aki y ta propone un solucion: un tax riba trabao automatisa — loke academiconan y lidernan industrial ta yama un “robot tax.”
E idea (cu Bill Gates tambe a sugeri na 2017) ta cu companianan cu ta usa AI pa reemplasa trahadornan master paga un contribucion na sistema, similar na loke e trahador humano tabata paga. Ademas, OpenAI ta propone cu gobiernonan mester cuminsa “shift” nan base di belasting: menos dependencia riba placa di salario, mas riba ganashi di capital y entrada corporativo. Esey lo sigura cu tur e programanan social cu nos ta depende riba dje tin sosten financiero den un economia automatisa.
Loke tur esaki ta nifica pa Aruba
Aruba ta un economia chikito, fuertemente dependiente riba turismo y importacion. E cambionan cu OpenAI ta bisa ta cu lo bin den futuro cercano, tambe manera mi persona a indica varios bes, esta automatisacion di servicio, AI den hotel y comercio, AI den administracion, lo tin impacto riba nos na Aruba tambe. E preguntanan cu Aruba mester cuminsa haci ta:
Con nos ta sigura cu ganashi di AI den sector turistico ta beneficia trahadornan local y no solamente companianan multinacional?
Tin luga pa un modelo local di “fondo di rikesa” — of participacion di gobierno — den beneficionan di automatisacion?
Ki tipo di re-entrenamiento (reskilling) nos trahadornan mester pa mantene nan posicion relevante den e economia di AI?
E propuestanan di OpenAI ta diseña pa Merca, pero e principio ta universal. Si e hendenan cu ta crea AI ta mira e urgencia di actua aworaki, nos gobierno y nos sindicatonan tambe mester cuminsa e combersacion aki seriamente.
![[INNOVACION] Con pa reparti abundancia di AI_result](https://www.bondia.com/wp-content/uploads/2026/04/INNOVACION-Con-pa-reparti-abundancia-di-AI_result-696x348.png)


