Un publicacion recien riba rednan social di Aruba Birdlife Conservation (ABC) a lanta un discusion, despues di a subraya e situacion di un Warawara cu a ser venena, halando atencion riba e necesidad urgente pa un regulacion mas estricto di substancianan toxico cu ta matando fauna sin intencion na Aruba.

Den e publicacion ABC a mustra e parha cu ta luchando pa su bida y a splica cu venenamento tabata e causa di e estado critico di e parha. E organisacion a usa e momento pa conscientisa comunidad tocante e consecuencianan no intencional di uso di veneno den henter e isla. Nan a enfatisa cu ora cu personanan usa veneno, esaki no ta keda caminda e ta ser poni, pero ta plama den e ecosistema, afectando parha, bestia, y finalmente ciudadanonan tambe. “Nos ta venenando nos propio naturalesa. Nos propio isla,” e organisacion a subraya.

E publicacion ta lanta preguntanan importante tocante responsabilidad. Ken mester regula e uso di veneno, ki medidanan tin na vigor actualmente, si nan ta suficiente, y con e comunidad por balansa e necesidad pa control di plaga cu e proteccion di fauna y salud publico como un punto di prioridad.

ABC a haci un yamado urgente na gobierno di Aruba pa regula e tipo di veneno cu ta permiti, defini y aplica dosis sigur, y implementa guia y monitoreo estricto.

E reaccion di publico tabata inmediato y emocional. Hopi usuario inicialmente a interpreta e publicacion como evidencia di crueldad intencional, expresando rabia y tristesa. Sinembargo, segun cu e combersacion a desaroya den e comentarionan, un comprondemento mas suavisa a cuminsa surgi. Usuarionan a señala cu incidentenan similar a yega di sucede caba, hopi biaha sin intencion cla pero cu consecuencianan devastador.

Loke tabata cla den e comentarionan ta un conscientisacion creciente bao di e residentenan cu e asunto no ta sinta solamente den accionnan individual, pero den e falta di regulacion y aplicacion cla rond di e uso di substancianan toxico. Hopi usuario a ripiti e yamado di Aruba Birdlife Conservation pa un supervision mas fuerte, argumentando cu sin control apropia, e incidentenan aki lo sigui sucede.

Un usuario a enfatisa a cuestiona con ta posibel cu ningun gobierno no por a regula nada pa loke ta trata flora & fauna, of e problemanan di cacho riba caya. “No tin placa pa gana eynan. E cacho riba caya, tanten cu e fundacionnan ta percura p’e, pakico nos gobierno mester preocupa? Nan ta mucho ocupa ta modela y bringa cu e otro partido henter dia tur dia,” e usuario a bisa.

Otro usuario tambe a trece dilanti e hecho cu gobierno no ta haci nada den e aspecto aki. “Mi ta di acuerdo cu esaki no ta manera. Tur esaki ta bolbe back na e partidonan tradicional cu cada biaha ta hunga stoelendans no ta haci nan trabao y tur cos ta bay for di man. Hopi cacho riba caya, hopi sushi, hopi auto, hopi turista, hopi hotel, condominio, Airbnb, hopi inmigrante, hopi hende. Aruba ta yen, no tin mas lugar. Tur esaki ta afecta nos hendenan local y flora y fauna tambe,” el a indica.

Algun otro usuario a trece dilanti un punto cu den pasado ya a bin dilanti na varios ocasion, venenamento di cacho riba caya. Un usuario a señala cu hopi hende ta bezig ta poniendo veneno rond pa sea mata cacho nan di caya of paloma cu ta invadi dak nan di cas, loke ta trece como consecuencia cu otro tipo di animal por sufri pa motibo di esaki, algo cu e usuario a enfatisa no ta corecto, ya cu mata bestia no ta e solucion.

Otro ciudadano tambe a expresa su disgusto pa e situacion cu tin relaciona cu venenamento di cacho riba caya, cu ta trece consecuencia pa otro bestia. “Hende ta cana rond ta venena cacho djis pa existi y purba sobrevivi. Nan no ta pensa riba e consecuencianan di nan accionnan y cu otro bestianan of hasta muchanan chikito por mishi of ingeri e veneno aki scondi den carni manera hotdog,” el a señala.

Un otro usuario a reacciona expresando su tristesa pa e situacion y a indica cu Aruba a perde su bunitesa di antes. “Tur caminda riba e isla ta un situacion malo pa fauna. Veneno ta un di e cosnan di mas malo. Nos a casi perde un di nos pushinan pasobra e bisiña a spuit veneno manera awa. Djis pa mata fruminga. No tin regla tocante compra di veneno,” el a indica.

El a agrega cu ademas di esaki tambe tin e situacion di sushedad den naturalesa, algo cu e ta mira tur caminda cu tambe ta dañino pa e fauna.

E publicacion di e organisacion a enfatisa cu venenamento di fauna ta completamente prevenibel. Door di regula e tiponan di veneno disponibel, con nan ta ser distribui, y con nan ta ser usa, autoridadnan por reduci e riesgo di venenamento secundario of accidental significantemente. Esaki ta encera sigura cu veneno no ta facilmente accesibel, cu nan ta ser usa responsablemente, y cu alternativanan mas sigur ta ser promovi ora ta posibel.

Conscientisacion den comunidad tocante e impacto cu nan accionnan por tin riba medio ambiente ta esencial. Cambionan simpel—manera usa alternativanan no-toxico, deshaci di substancianan dañino corectamente, y raporta casonan di venenamento sospechoso—por haci un diferencia significante.

Parhanan y otro fauna ta specialmente vulnerabel pa venenamento secundario. Esaki por sucede ora bestianan ta consumi presa of cadaver cu ya a ser exponi na substancianan toxico. Parhanan cu ta alimenta cu bestianan mas chikito ta core riesgo halto pasobra e bestianan chikito aki por a ingeri veneno. Di e manera aki, un substancia destina pa elimina plaga por move den e cadena di cuminda, afectando especienan cu ta hunga un rol esencial den e ecosistema di Aruba.

Parhanan tambe por ser venena door di awa of tera contamina. Kimiconan usa den agricultura, of pa control di plaga por filtra caminda parhanan ta bebe awa of busca cuminda. Hasta cantidadnan chikito di cierto toxina por ta dañino, particularmente cu tempo.

Tambe tin e riesgo di kimiconan di cas y di medio ambiente. Substancianan manera pesticida, herbicida, materialnan di limpiesa, of hasta combustibel basha por termina den espacio pafo. Parhanan cu bin den contacto cu esakinan—sea door di ingeri nan of absorbe nan via nan cuero of pluma—por bira malo of muri.

Segun cu e yamado pa regulacion ta bira mas fuerte, hopi ta spera cu e incidente aki lo sirbi como un punto di cambio. Door di atende e tema na su fuente, Aruba tin e oportunidad pa proteha su fauna, salvaguardia salud publico, y fomenta un relacion mas sostenibel entre hende y medio ambiente.

Cu e medidanan corecto na su luga, incidentenan asina por ser preveni—y Aruba su fauna por ser proteha miho pa generacionnan cu ta bin.