Durante weekend cu a pasa e tema di fusion di Hospital Horacio Oduber (HOH) y ImSan a surgi riba rednan social y a resulta den un debate online entre profesionalnan den sector di cuido medico.

E debate a bin despues cu Sr. Jacco Vroegop, presidente di directiva di HOH, a publica un articulo di opinion bogando pa un fusion di HOH y ImSan, argumentando cu dos sistema “fragmenta” tin mas desbentaha cu beneficio pa operacion y pashentnan. Den su respuesta na su opinion, Dr. Israel Posner, dokter y ex-minister di Salud, ta contradeci algun punto di Vroegop, enfatisando cu fusion ta crea mas riesgo den operacion, cu consecuencianan specialmente pa pashentnan.

Mientras e debate aki ta andando, otro voznan profesional a ofrece nan perspectiva riba e asunto, incluyendo minister di Salud actual Mervin Wyatt-Ras.

Vroegop: “E menasa mas grandi no ta scarsedad, sino fragmentacion”

Sr. Vroegop su argumento principal den su prome articulo ta enfoca riba dos sistema separa den sector di cuido na Aruba, yamando esaki un “fragmentacion” cu ta presenta e menasa mas grandi pa pueblo di Aruba.

Vroegop ta hala atencion riba kico ta ser defini como hospital. Manera e ta splica, rekisito pa un instituto ser considera como un ‘hospital’ ta depende riba si e ta ofrece cuido integral 24/7, capacidad di admision di pashent, ICU, departamento di emergencia, colaboracion multidisciplinario y infrastructura medico completo. Segun e ta enfatisa, HOH ta e unico institucion riba e isla cu ta cumpli cu e rekisitonan aki. ImSan, al contrario, lo ser considera mas bien un “focuskliniek” of Zelfstandig Behandelcentrum.

Vroegop ta argumenta cu mester reconoce “e olifante ros” aki y ta transparente di kico ambos instituto ta di berdad. Asina por logra efectividad real den sistema di cuido medico.

E presidente di directiva ta argumenta cu un sistema fragmenta ta trece desbentaha pa pashent, personal y structura di cuido medico riba e isla, subrayando cu un “zorgkaart” incorecto ta resulta den duplicacion di examen pa pashentnan (cual ta resulta den mas gasto), limite den colaboracion entre specialistanan, incertidumbre pa pashent pa loke ta opcion y responsabilidad, retraso den tumamento di decision y consecuentemente riesgo pa salud y seguridad di pashentnan.

Tambe e ta trece dilanti cu e sistema actual no ta financieramente sostenible, mencionando un demanda creciente den e sector debi na un crecemento den poblacion, estilo di bida, edad y aumento den turista. Ademas ta splica cu personal ta limita y cu fragmentacion den e sistema di cuido ta resulta den mas gasto, cual por afecta pagabilidad di cuido medico y acceso na esaki.

P’esey e presidente ta haci yamado na gobierno, stakeholder, sindicatonan y reguladornan pa reconsidera fusion di e dos instituto, urgiendo pa liderazgo den scoge “loke ta logico y necesario,” argumentando cu na final di dia un fusion ta percura pa eficiencia den trabao di personal, mas seguridad y claridad pa pashent, menos gasto y mas poder di compra.

Vroegop su articulo di opinion ta bin mientras ImSan ta preparando pa nombra director nobo despues di e fayecimento di Dr. Joel Rajnherc. Mirando e capitulo nobo den maneho di e instituto medico na San Nicolas, Vroegop ta cuestiona si ta tempo pa cambia acercamento of, den su palabranan, “scoge–implicitamente– e continuacion di e fragmentacion y alienacion actual.”

Posner: “Calidad no ta rekeri fusion”

Di su banda, Dr. Israel Posner ta contradeci e necesidad di un fusion, argumentando cu calidad y cooperacion mas concreto no ta rekeri tuma over e otro.

Riba Facebook Posner a publica declaracion di ImSan’s Specialist Association Aruba (ISAA) cu ta rechasa Vroegop su declaracion cu ImSan no ta un hospital, enfatisando cu pa ley ImSan ta hospital tambe. Tambe e ta bisa cu cambio den sistema en bes di nombra director nobo di ImSan no ta un acercamento efectivo pa pashentnan, y de hecho cu esaki ta un pensamento preocupante. Manera e declaracion ta argumenta, falta di nombramento ta crea incertidumbre den organisacion di ImSan y por daña desaroyo di e instituto—cual a mira logronan grandi, incluyendo varios departamento specialisa, departamento di emergencia y servicio di ambulance modernisa entre otro.

Posner a referi na investigacionnan internacional cu a señala cu “consolidacion di hospital den mercadonan chikito ta conduci structuralmente na costonan mas halto, menos innovacion y calidad di cuido mas abao.”

E dokter a menciona modelo di Hulanda unda a consolida su hospitalnan, notando cu en bes di percura pa un sistema mas fuerte, el a resulta den lista di espera mas largo, burnout entre personal y desconfiansa den e sistema di salud.

Posner ta subraya e posicion importante di ImSan den comunidad di Aruba, y ta argumenta cu cercania ta necesario pa bienestar y calidad di servicio pa pashentnan.

Ademas e separacion entre HOH y ImSan ta preveni crisis den operacion. Por ehempel, si cualkier dia personalnan di HOH dicidi pa welga, operacion na ambos instituto lo keda para den un sistema consolida. Tambe e lo daña integridad den tur departamento di cuido, Posner ta argumenta. Segun e, esaki ta e risico mas grandi di un sistema consolida.

E dokter ta sigui splica cu mehora calidad di servicio y cooperacion entre e dos instituto no ta rekeri integracion, sino coordinacion estrecho. Manera e ta argumenta “HOH y IMSAN por implementa awendia mesora un dossier electronico di pashent comparti, desaroya protocolnan clinico conhunto pa diabetes, hipertension y dolor cronico, y establece camindanan cla di referencia. Tur esaki ta factible sin cu un institucion absorbe e otro.”

Pa loke ta limitacion di ImSan, manera Vroegop a insinua, Posner ta argumenta cu esakinan no tin di haber cu debilidad di banda di ImSan mes, sino cu e ta consecuencia di maneho di HOH mes. “Referencianan ta ser sistematicamente stroba. Colaboracion ta wordo stroba. Si un competidor ta exclui for di mercado pa añas y subsecuentemente ser declara “no capaz”, esey no ta un diagnosis obhetivo—e ta resulta di politica strategico.”

Y Posner no ta e unico cu a trece e argumento ey dilanti.

Dijkhoff: “No por rediseña un sistema cu ainda niun hende no a describi honestamente”

Experto den derechonan di salud, calidad di cuido y reflexion social, Jayburt Dijkhof ta un di e voznan profesional cu tambe a tuma nota di e debate y a trece otro perspectiva dilanti.

Di un banda, Dijkhof ta di acuerdo cu Posner riba nos diferente punto; esta cu no mester absorbe e otro instituto pa mehora calidad di cuido, y cu ImSan su limitacion ta causa pa politica structural cu ta ser manteni pa HOH.

Manera e ta splica, ora Stichting Onroerend Goed Aruba (SOGA) a bira propietario di e tereno unda HOH ta ubica, el a haya derecho di prohibi gobierno pa permiti establecimento di un otro hospital riba e isla mientras e contrato ta na vigor. Si gobierno viola esaki, SOGA tin derecho pa demanda gobierno.

Dijkhof ta subraya e ironia di Vroegop su argumento cu ImSan no ta un hospital: “Bo no por pasa añanan manteniendo un barera contratual contra desaroyo di otro hospital, y despues presenta e resultado di e limitacion ey como evidencia cu e no por cumpli.”

E experto tambe ta duna Posner su rason pa loke ta fortalecemento di cooperacion. Manera e ta splica, un fusion no ta necesario entre e dos instituto pa sigura cu pashentnan no ta pasa door di e mesun examennan varios biaha, por ehempel. Esaki ta keda un cuestion di coordinacion entre ImSan y HOH.

Di otro banda, Dijkhof ta subraya un falta den definicion di e sistema mes. E ta splica cu e definicion di ‘hospital’ no ta existi den ley di Aruba—ni den Landsverordening AZV, ni den Landsverordening kwaliteit in de gezondheidszorg, y ni den Burgerlijk Wetboek. Pa Dijkhof, esaki ta cambia e debate pasobra en realidad ta debatiendo cu escogencianan dentro di e sistema diseña. Segun e ta enfatisa, e raiz di e problema ta keda na e diseño di e sistema, cual ta keda manteni pero alabes ta ser critica.

Pues pa Dijkhof, e solucion ta keda na prome luga den sigura transparencia riba e areglonan cu a forma e sistema: “Pueblo tin derecho di compronde e condicionnan bou di cual nan cuido a wordo diseña.”

E experto tambe ta boga pa un modelo concreto di coordinacion sin fusion.

Minister Wyatt-Ras: “Den practica actualmente tin bon cooperacion entre profesionalnan di ambos instituto”

Minister di Salud Mervin Wyatt-Ras tambe a comenta riba e debate riba su pagina di Facebook, subrayando cu tin un bon cooperacion entre ambos instituto. E minister a enfatisa cu autonomia di cada instituto ta de hecho un punto di forsa, ya cu ambos por a logra desaroya nan mes, te hasta haya acreditacion internacional.

Ademas ta subraya cu fusion no a trece den otro paisnan no a trece mehoracion den calidad di servicio, notando cu e cultura y autonomia di cada instituto ta dunando mas resulta beneficio pa pashentnan.

Na mesun momento, minister Wyatt-Ras ta di reconoce si cu mester mas fortalecemento di cooperacion entre e HOH y ImSan, pero no ta parce di ta persuadi pa un fusion.

E asunto di fusion aki a sirbi mayormente como un topico di discusion riba red social, en bes di un politica oficial. Durante e siman aki, pueblo a ser presenta cu varios perspectiva profesional riba nos sistema di salud, cual ta señala un necesidad pa fortalece cooperacion pa sigura bienestar di pueblo.