Tin asina tanto noticia den ultimo dianan, cu por ta dificil pa keda al tanto di kico tur a pasa y kico ta importante. Bon Dia Aruba ta introduci e columna “Analisis di Siman”, den cual nos ta splica di manera simpel y breve e sucesonan mas importante di ultimo siman.

Conseho di Raad van State tocante HOFA

Un tema cu a ricibi hopi atencion tabata e conseho di Raad van State tocante e propuesta di Ley di Reino pa Supervision Financiero, HOFA.

Raad van State (RvS) ta sostene HOFA y ta considera cu e ley nobo por yuda Aruba mantene finanzas publico sano a largo plaso. E conseho ta reconoce cu Aruba a haci progreso importante den añanan reciente, cu debe publico a baha y cu gobierno a logra surplus den presupuesto.

Sinembargo, RvS ta pidi varios clarificacion y ahuste prome cu e ley continua su caminda legal. Un di e puntonan mas importante ta proteccion di autonomia di Aruba. Segun RvS, maneho di finanzas publico ta keda un responsabilidad propio di Aruba segun Statuut. E conseho ta bisa cu Hulanda no mester tin influencia mas amplio cu ta necesario riba legislacion Arubano. Si ta exigi aprobacion di Reino pa cambio, esey mester limita solamente na e metanan fiscal principal, manera debe publico y balans presupuestario.

Ademas, RvS ta pidi mas claridad tocante partnership publico-priva (PPP), refinanciamento di debe externo, e forma cu CAft lo tuma decisionnan y con lo concede beneficio pa Aruba. Tambe tin pregunta tocante maneho di documentonan y archivo.

En general, RvS no ta rechasa HOFA. Al contrario, e ta sostene e direccion general di e ley, pero ta insisti cu e marco financiero nobo mester ta mas cla, transparente y balansa bon entre supervision financiero y respet pa autonomia constitucional di Aruba.

Ex-PG di Aruba ta adverti di ‘corupcion moral’ y erosion di estado di derecho

Ex-Procurador General, Bote ter Steege ta adverti cu Aruba y otro isla Caribense di Reino ta enfrenta un problema cu ta bay mas leu cu solamente corupcion financiero. E peligro mas grandi ta cu mal conducta y falta di integridad por bira normal den sociedad.

Durante un discusion na Den Haag, Ter Steege a bisa cu den comunidadnan chikito manera Aruba, politico y oficialnan publico ta sirbi como ehempel pa ciudadanonan. Ora lidernan ta respeta regla y actua cu integridad, confiansa den gobierno y institucionnan ta crece. Pero ora hende den posicion di autoridad ta ignora regla of busca fabor special, esey por manda e mensahe cu ley no ta aplica igual pa tur hende.

Ter Steege a yama esaki un forma di “corupcion moral”. Segun Ter Steege, e daño no ta limita na caso criminal of perdida di placa. E tambe ta afecta con hende ta mira honestidad, regla y responsabilidad. Cu paso di tempo, esey por debilita confiansa den gobierno, sistema di husticia y democracia.

Ademas, el a expresa preocupacion tocante presion riba estado di derecho den Aruba, Corsou y Sint Maarten. Segun Ter Steege, un pais no por depende solamente riba ley y corte; e tambe mester tin ciudadanonan cu confia cu institucionnan ta actua di forma husto y consistente.

Welga di recherche

Despues cu personal di recherche a bay den welga, Alto Comisario di Polis, Ramon Arnhem a bisa cu e preocupacion di personal di Landsrecherche tocante falta di personal ta comprendibel, pero cu mester atende e problema mester cu solucion structural y duradero.

Segun Arnhem, falta di capacidad no ta afecta Landsrecherche so, sino varios departamento den polis y den henter cadena di husticia. El a splica cu durante aproximadamente ocho aña no tabatin suficiente entrada di polis nobo, mientras hopi oficial cu experiencia a baha cu pensioen of a laga servicio. Como resultado, varios departamento actualmente ta enfrenta escasez di personal.

Arnhem a enfatisa cu transferi oficialnan di un departamento pa otro no ta un solucion real, pasobra esey simplemente ta crea problema na otro lugar. El a indica cu Academia di Polis ta operando na capacidad maximo y cu esfuersonan di reclutamento ta sigui, aunke lo tuma tempo prome cu e personal nobo ta completamente prepara pa e trabao.

Tambe el a reconoce cu algun oficial ta trahando oranan excesivamente largo y a expresa aprecio pa nan dedicacion. Segun e Alto Comisario, bienestar di e empleadonan ta un prioridad, pero seguridad publico tambe mester keda garantisa.

Arnhem a bisa cu KPA ta explora opcionnan nobo, incluyendo un posible programa special pa forma recherchenan directamente. El a expresa confiansa cu, mediante reclutamento, entrenamento y cooperacion, e falta di personal por wordo reduci gradualmente.

Gobierno ta condena rosamento ilegal di tereno na Rooi Santo

Gobierno di Aruba a condena fuertemente e rosamento ilegal di un tereno na Rooi Santo y a declara cu no lo permiti ningun proyecto di construccion den e area afecta. Segun minister di Infrastructura, René Herde, e trabao a ser haci sin permiso ni aprobacion oficial, violando ley y procedemento cu ta regula uso di tereno y proteccion ambiental.

Herde a splica cu prome cu por prepara un tereno pa desaroyo, mester tin un aanlegvergunning y varios evaluacion tecnico pa determina si tin balornan natural, ecologico of hidrologico cu mester proteha. Den e caso di Rooi Santo, ningun di e permiso obligatorio tabata presente.

Gobierno ta preocupa cu algun biaha ta rosa tereno ilegalmente cu speransa di despues haya permiso pa construccion. Segun Herde, e practica aki ta ilegal y contrario na e proposito di e leynan di planificacion teritorial.

E caso tambe a pone enfoke riba e importancia di rooinan pa maneho di awa, prevencion di inundacion y conservacion di biodiversidad. Mientras Aruba ta enfrenta un necesidad creciente pa vivienda, gobierno ta sostene cu desaroyo no por tuma lugar na costo di recursonan natural esencial.

Ademas, gobierno ta trahando riba regulacion y sancion mas fuerte contra violacion ambiental. Herde a reafirma cu proteccion di medio ambiente y desaroyo economico mester bay hunto den un modelo di crecemento sostenible pa Aruba.