E debate tocante pro y contra di vehiculo ATV/UTV ta urgente y necesario, pero no solamente pa considera e opinionnan contradictorio pa dicidi ken tin razon. E asunto ta hopi mas compleho tratando esaki bon, mester cuminza cu bay den pasado.

E problemanan strategico tabata presente tempo cu nos a kere cu nos tin un plan di desaroyo teritorial, cu tur elemento necesario pa por sirbi tur interes existente di nos economia. Y esey no tabata e caso. Esnan cu a diseña e plan tabata consciente di esey, pero e politiconan cu mester a maneha e ley den practica, hopi menos.

Ora nos ta papia di ordena e teritorio di nos pais na un manera sensato, nos no mester para keto so na e momento di logra algo grandi, manera e ROP, pero mester keda analiza y evalua kico por bay robez. Aki nos ta bay mas leu den nos pasado ainda pa demostra cu logra plan cu ta mustra positivo, por converti den lo contrario unda ta laga espacio habri pa abuso. E ehemplo cu ta usa aki ta e Parke Nacional Arikok. Tin algo cu no ta bon cu e parke? Tin cos cu por a bay mihor; a comete e eror cu por a mira na varios pais, unda gobiernonan consciente di conserva naturaleza, pa tur bon motibo cu nos conoce, a crea parke nacional, cu regla di oro, pero e resto di e pais? Aki e situacion por varia, entre un caos y free for all total, sin regla algun, te na pais cu a sabi di pone regla fuerte pa e areanan cu no ta cay den e parkenan nacional. Un ehemplo positivo ta un pais manera Costa Rica, cu a haci un tremendo trabao, consciente di e hecho cu crea parke nacional no ta suficiente; bo mester tin un maneho total strategico di uso di tereno den henter bo teritorio.

Pregunta: unda nos ta para anto, riba e cinta di midi aki, entre bon trabao y desastre completo? Loke ta sigui aki ta un opinion, pero basa riba hecho. E berdad ta cu e tareanan di conservacion cu mester a tuma lugar dentro di e parke mes, no a keda cumpli completamente. Gobierno(nan) a permiti cobamento di piedra riba tereno cu realmente tabata dentro di e area di e parke. Esaki a haci daño ireparable na e wowo di awa na Fontein y otro lugar cu anteriormente tambe tabata duna awa, procedente for di e mesun area natural ey. Vegetacion unico den e parke tabata mira destruccion ocasiona pa cabrito, sin cu tabata pone un fin na nan presencia, cu segun nos informacion tabata un condicion pa prestamo di exterior na e parke. Un director a haya su mes ta laga e puesto pasobra e ministro tabata insisti cu no por actua contra cabrito y nan doño. Falta di accion dentro di e parke y na henter nos isla contra invasion di boa a percura pa un asalto grandi riba nos fauna unico, manera prikichi y cascabel.

Pero pior ainda: e situacion pafor di e parke! Manera a sucede na hopi otro pais, te recientemente no tabatin ningun accion contra destruccion di naturaleza. Es mas, gobierno(nan) mes a contribui grandemente na e destruccion innecesario, planificando cada vez atrobe urbanizacion nobo den tereno virgen, na lugar di cuminza rehabilita y redesaroya areanan urbaniza caba. E lucha, admirable, di varios instancia local pa conserva mas area fuera di e parke nacional tabatin exito, pero no completo. Por ehemplo por teme pa e islanan dilanti costa na altura di Baby Beach, habitat di avifauna, ora aki algun tempo deporte acuatico ta adquiri ‘derecho sagrado’ manera por ehemplo cabrito tin desde antaño. Por mira cu e destruccion di vegetacion di mangel na costa ta sigui avanza, sigur pero no unicamente na e parti pabao di Parkietenbos. Nos ciudadanonan mester lanta un fundacion pa cada problema cu topa, o tin dado momento un gobierno cu riba su mes ta cuminza actua?

Claro, cu awor lo bisa cu tin un plan pa ‘phase out’ e vehiculonan di tur tereno pa 2030. Y ta ken ta kere esaki? Acaso a publica e plan? Ademas, bo no por tuma tal medida sin crea legislacion adicional y esaki ya caba ta bay ta un obstaculo grandi.
Y riba tur esey, e propietarionan di e empresanan cu ta gana placa cu esaki, ta busca nan derecho na corte… Aki nos ta drenta un tereno specifico, unda exito pa gobierno no ta garantiza, pero pa e otro banda tampoco. Nos por imagina facilmente cu huez ta huzga cu gobierno a practica pa varios decada un maneho di ‘laissez-faire’, pa no bisa un maneho totalmente ausente. Esaki a crea interes economico, di empresa y nan empleadonan, cu no a topa cu resistencia di gobierno(nan). Claro cu di otro banda interes general den un medio ambiente y naturaleza sostenible tambe ta den wega, cu e posible perspectiva cu gobierno por hay’e den un situacion caminda mester considera permiti e actividad economico, pero bao di regla estricto. Esaki ta laga nos e ora cu un pregunta, cu por tabata innecesario: nan no por a percura pa regulacion drechi pa e asunto aki, mas di 20 aña pasa caba? Goberna no ta inventa pretexto, fingiendo resolve problema envez di ataca e asunto di biaha manera mester ta. Goberna no ta e simple continuacion di campaña electoral, na lugar di atende e problemanan ora nan presenta. Y si awor ta pretende di elimina e actividad economico totalmente, nos lo ta contento di tende con esey ta bay ta…