Gobierno di Aruba ta implementando diferente medida pa amplia e capacidad di Departamento di Censo despues cu un aumento significativo den demanda pa inscripcion, paspoort y rijbewijs a causa cu e tempo di espera pa diferente servicio a bira mas largo cu den añanan anterior. Durante un conferencia di prensa, minister di Husticia, Integracion, Transporte Publico y Energia, Arthur Dowers, hunto cu directora di Censo, Sharin Luydens, a presenta un panorama di e situacion actual, e causa principal di e problema y e pasonan cu ta ser tuma pa mehora e servicio.

E situacion na Censo a genera preocupacion den comunidad. Algun siman atras Ombudsman Aruba a expresa preocupacion tambe tocante e acceso limita na e proceso di inscripcion. Segun Ombudsman, e tempo di espera prolonga por tin consecuencianan pa personanan cu mester inscribi pa por haya acceso na servicionan esencial manera seguro medico, enseñansa, trabao y otro servicionan gubernamental. E investigacion di Ombudsman a conclui cu tin un desekilibrio entre e cantidad di peticion pa inscripcion y e capacidad actual di Censo pa procesa nan.

Segun gobierno, e aumento den demanda ta resultado di diferente factor cu a desaroya durante e ultimo añanan. Aruba a experimenta un crecemento continuo di su poblacion y, como consecuencia, e cantidad di personanan cu mester registra na Censo tambe a aumenta. E situacion aki a pone un presion considerable riba un departamento cu ya tabata confrontando escasez di personal.

Gobierno a indica cu e escasez di personal no ta un reto exclusivo di Censo. Diferente departamento gubernamental cu ta maneha informacion confidencial of cu ta traha den area di seguridad ta confrontando dificultad pa yena vacaturanan. Den e tipo di funcionnan aki, candidatonan mester pasa door di proceso di seleccion, screening y control di integridad prome cu nan por cuminsa traha. Esaki ta haci cu e proceso di reclutamento ta tuma mas tempo.

Minister Dowers a remarca cu hasta despues cu personal nobo ser contrata, tin un periodo di training y preparacion necesario prome cu nan por ehecuta tur responsabilidad independiente. E situacion ta limita e posibilidad pa aumenta rapidamente e capacidad operativo di Censo.

Directora di Censo, Sharin Luydens, a presenta diferente cifra cu ta mustra con e demanda pa servicionan di departamento a cambia den poco tempo. Segun e informacion comparti, specialmente e cantidad di peticionnan pa inscripcion a registra un aumento considerable durante e ultimo añanan.

Luydens a splica cu ora demanda pa un servicio ta crece rapidamente mientras cu e capacidad operativo ta keda mescos of ta baha temporalmente, por ehempel pa motibo di ausencia di personal, e consecuencia natural ta un aumento den e tempo di espera.

Segun directora di Censo, e problema cu ta relaciona cu tempo di espera pa paspoort tampoco no ta limita na Aruba. Den diferente pais y municipalidad di Reino Hulandes tambe tin un aumento den e tempo cu ciudadanonan mester warda prome cu nan por haya un cita pa paspoort of pa determinado servicionan di registro civil.

Ademas di e aumento general den demanda, Censo tambe ta experimenta un peak adicional den peticionnan pa renobacion di rijbewijs. Censo a cuminsa maneha emision di rijbewijs na 2020 y, despues di cinco aña, un gran grupo di documento ta yega simultaneamente na momento di renobacion. Esaki ta crea un carga adicional riba e servicio.

Segun gobierno, despues di evalua e situacion, a aproba diferente medida pa amplia capacidad. Entre e accionnan ta e reclutamento di personal adicional y tambe expansion di orario di servicio pa atende cliente riba diasabra tambe.

Durante e conferencia tambe a ser presenta informacion tocante e influencia cu comportamento di algun usuario tin riba e capacidad di Censo. Segun e cifranan presenta, un cantidad considerable di personanan cu haci cita na final no ta presenta na nan cita y tampoco ta cancela cu suficiente anticipacion.

Luydens a splica cu na 2024 tabatin 6.664 cita pa inscripcion. Di e cantidad ey, 2.031 persona no a presenta ni cancela. Na 2025 e cantidad di cita a subi pa 9.320, mientras cu mas di 2.300 persona tampoco no a presenta. Durante prome parti di 2026 ya tabatin 4.484 cita, cu 534 persona cu no a yega na nan cita.

Segun Censo, a pesar cu e porcentahe di persona cu no ta presenta a baha den comparacion cu añanan anterior, cada cita cu no ta ser usa ta representa un oportunidad perdi pa un otro ciudadano cu tabata por ser atendi.

Censo tambe a indica cu regularmente tin usuario cu ta presenta na nan cita sin e documentacion necesario den orden. Den e caso ey, e inscripcion no por sigui, loke ta nifica cu e espacio reserva pa e cita no por ser usa eficientemente. Pa e motibo ey, Censo ta haci un apelacion na comunidad pa verifica cu tur documento obligatorio ta completo y valido prome cu presenta pa un cita.

Directora Luydens a enfatisa cu Censo ta maneha e base administrativo di Aruba y pa e motibo ey, e proceso pa recluta personal nobo ta exigi un nivel halto di confiabilidad, integridad y preparacion profesional. No tur candidato por ser acepta inmediatamente den e funcionnan disponible.

Minister Dowers a confirma cu gobierno ta sigui cu e proceso di reclutamento pa fortalece Censo y tambe otro departamento cu ta confrontando e mesun reto. Segun e mandatario, e escasez di personal ta un problema cu ta afecta diferente servicio publico y no solamente Censo.

Otro punto trata durante e conferencia tabata e preocupacion di personanan cu no por inscribi na Censo y, como consecuencia, no por registra na AZV. Minister Dowers a indica cu e situacion mester ser mira den un contexto mas amplio.

El a splica cu durante aproximadamente diez aña un cantidad considerable di personanan a permanece ilegalmente na Aruba y, durante e periodo ey, hopi a haya acceso na cuido medico sin tin cobertura di seguro. Hopi di e personanan aki, pa motibo di nan status, no por a paga, a bay sin paga of a scoge pa no paga. Esaki, el a indica, a contribui na un cobransa di hospital actualmente ta rond di 27 miyon florin.

Gobierno a sostene cu e problema actual no a ser crea pa Departamento di Censo ni pa e programa Hunto pa Progreso, sino cu ta resultado di un acumulacion di situacionnan migratorio y administrativo cu a desaroya durante hopi aña. Segun minister Dowers, e aumento den cantidad di persona cu awor mester regularisa nan situacion administrativo ta un di e factor principal cu a causa e presion actual riba Censo.

Pa personanan cu mester warda prome cu por completa nan inscripcion, gobierno a indica cu tin posibilidad pa considera un seguro medico particular durante e periodo di espera, ya cu inscripcion na AZV ta depende di e registro oficial na Censo.

Entre e medidanan cu ya ta ser implementa pa baha e lista di espera ta e apertura temporal di servicionan adicional riba diasabra pa paspoort y rijbewijs. E orario extendi aki a ser introduci cu obhetivo di atende mas ciudadano cada siman y asina reduci gradualmente e acumulacion di cita pendiente.

Gobierno y Censo a conclui cu e solucion di e situacion lo depende tanto di e medidanan interno cu ta ser implementa como di cooperacion di comunidad. Segun e gobierno, cancela un cita ora un persona no por presenta, presenta cu tur documento obligatorio y respeta e procedemento administrativo ta aspectonan por contribui directamente na un uso mas eficiente di e capacidad disponible.

Mientras tanto, gobierno ta sigui cu e proceso pa amplia e cantidad di personal, reorganisa diferente proceso administrativo y identifica otro posibilidadnan pa mehora e servicio. Segun minister Dowers, e obhetivo ta pa reduci gradualmente e tempo di espera y logra cu ciudadanonan por haya acceso na e servicionan di Censo di un manera mas lihe y eficiente, aunke a reconoce cu e solucion completo lo tuma algun tempo.