Den e edicion aki di nos column semanal tocante nos Papiamento, nos ta dedica atencion na un asunto cu pa nos ta importante. Cinco aña pasa, na fin di augustus 2021, a sali e edicion inicial di Asina Bon. Cinco aña ta hopi tempo pa mantene e ritmo aki y nos ta contento di por a logra cu esey mas atencion pa nos idioma y su desaroyo constante. Y si nada no interveni den nos destino, nos lo t’ey pa basta tempo. Esaki tambe pasobra nos ta mira e necesidad pa sigui desaroyo di nos idioma manera esaki ta tuma lugar practicamente a base diario. Como medio di comunicacion nos ta ripara e necesidad aki na cualkier momento den nos trabao. Tur dia por surgi palabra y concepto di otro idioma, algo normal den nos ambiente multilingual, cu no tin un traduccion directamente disponible den nos idioma. Pa ilustra esey nos ta mustra un parti di e palabra y conceptonan cu ta surgi den nos trabao y cu ta requeri un contesta/solucion instantaneo. Tin ora esaki ta significa cu nos mester scoge pa usa e palabra/concepto sin traduci, splicando kico nan ta. Esaki tin cierto logica tambe pasobra hopi biaha ta e palabra original mes ta penetra den nos vocabulario, pasobra pa refleha specificamente su contenido e palabra mes ta e mihor opcion. Aki ta sigui algun ehemplo di loke nos a topa den transcurso di ultimo aña. Mas tanto ta trata di palabra Ingles; Spaño ta duna logicamente hopi menos problema.
Equity – por significa varios asunto, aki nos ta limita e splicacion na: patrimonio, capital, den shares (accion) di un compania p.e.
Wetlands – Nos no tin un bon traduccion pa esaki. Nos conoce e palabra local ‘saliña’, cu ta e ‘wetland’ transforma pa hende pa produci salo. Tin tambe ‘wetlands’ natural cu definitivamente no ta un saliña.
Self-harm – obsesion di herida bo propio curpa; aki nos ta aplica e termino Spaño: ‘autolesión’. Nos Vocabulario oficial ta contene ‘lesion’ y ‘lesiona’.
Claim – esaki por ta un demanda, por ehemplo den corte pa exigi algo di e parti contrario. O un reclamo; tambe un peticion/solicitud; cobranza o un reivindicacion y hopi mas.
Lobbyist – dificil pa yega na un traduccion; e ta un persona cu ta opera como intermediario, acercando politico pa promove un cierto asunto/interes cu ta requeri atencion gubernamental.
Subordinate – por ta un persona di menor rango (sustantivo) o algo di menor importancia (adhetivo). Traduccion: un ‘subalterno’ o, menos usa: ‘subordinado’ como sustantivo.
Per capita – en principio no ta traduci esaki; esun cu mester sa, sa kico e ta. Traduci literalmente: ‘pa cabez’ (pa persona). Ehemplo: GDP per capita: GDP pa persona di e poblacion di e teritorio.
Surrogacy/surrogate mother – un muher cu ta reemplaza otro pa carga e embarazo. Spaño: ‘madre sustituta’,
Papiamento: ‘mama sustituta’?
Wealth tax – impuesto riba patrimonio personal; pasobra nos tin un sistema di impuesto Hulandes ta un opcion pa usa e termino ‘vermogensbelasting’.
Stem cell – na Spaño: ‘célula madre’. Ta exigi mucho splicacion; ta usa ‘stem cell’ mes.
Minesweeper – barco militar pa ‘bari’ (elimina) mina den lama. Spaño: ‘buscaminas’; no ta parce tremendo alternativa, o talvez: barco buscamina? Hulandes: ‘mijnenveger’, no ta splica mas cu ‘minesweeper’ mes.
Irreversibly – ‘ireversiblemente’; no ta den nos Vocabulario, pero e sinonimo ‘irevocabel’ si. Pa nos ‘ireversiblemente’ o ‘irevocablemente’ tur dos ta OK.
Offshore – Ta keda asina; e ta un concepto usa asina den varios idioma.
Prostituting y pimping – prostitui ta facil, pero ‘pimping’ anto? Na Spaño e termino acepta ta opera como ‘chulo’. Na Papiamento e ta un palabra cu ta purba evita su uso den presencia di hende ‘educa’. Alternativa: explota otro persona como prostituta? O djis usa e alternativa Spaño?
Manhole – un buraco di acceso na un sistema di riolering, suficiente grandi pa un persona por drenta. Spaño: boca de alcantarilla. Sugestion: djis usa ‘manhole’.
Obscene/obscenity – Aunke presente den Ingles, Hulandes y Spaño, e no ta aparece den nos Vocabulario oficial. Sin embargo, uso di ‘obsceno’ y ‘obscenidad’ ta perfectamente comprensible pa mayoria di persona den un texto na Papiamento.



