Actual director di Hospital a trece den nos anterior edicion di BDA un punto di vista interesante encuanto e colaboracion interinsular riba tereno di salubridad. Su sugerencia ta pa considera hinca e topico aki bao di responsabilidad di Reino, via Statuut, como solucion pa e problemanan cu e ta señala for di su posicion. Nos tin un opinion diferente. Nos argumento ta cuminza cu e realidad cu salubridad publico ta un asunto autonomo di e islanan autonomo; nos no ta mira motibo pa cambia esaki.

Claro cu e necesidad di cooperacion den Reino ta trece cune cu mester yuda e islanan chikito, responsabilidad directo di Hulanda, unda cu por. Pero e problema di e islanan chikito aki, no ta nos problema. Y no por ta cu pa resolve nan problema, e islanan autonomo mester hinca nan mes bao di un maneho dicta for di Den Haag, sacrificando nan autonomia den atende nan propio salubridad publico.

Segun Statuut tin dos tereno cu ta pertenece na Reino: defensa y asunto exterior. Añadi salubridad publico na e lista aki ta requeri cambio di Statuut loke nos no ta mira sucede, y pa bon motibo. Hecho ta cu defensa y asunto exterior mester ta bao di un mando unico, pasobra ta Reino Hulandes ta e nacion, no Hulanda. Accion rapido y contundente ta exigi e mando unico aki, sin opinion divergente di un teritorio. Salubridad publico no ta di e mesun categoria aki; es mas, e mester ta autonomo pa atende situacion local specifico.

Ademas e realidad di teritorio directamente bao di gobrenacion Hulandes ta exigi un maneho special. Pa ilustra esaki, ta bon pa bolbe un rato na nos propio pasado, di Antiyas di seis. Den e restructuracion di e relacionnan den Reino (2010) a bin dilanti e experiencia menos faborable di e islanan chikito den e structura di seis. No tabatin tampoco un perspectiva di continua e structura Antiyano, pasobra repiticion di e experiencia ey tabata hopi probable. E consecuencia ta cu Hulanda a adopta e teritorionan chikito, cu tur bon y malo di e asunto. Con nan ta maneha esaki, en principio no ta nos asunto. Por supone cu Hulanda tin suficiente experiencia cu cuido medico riba isla cu poco poblacion y cu merece cierto cuido medico adecuado. E problema di distancia ta haci cu ta necesario e colaboracion cu e otro teritorionan Hulandes den nos region. Y pakico esaki mester ta un problema? Ta asina dificil pa yega na acuerdo di cooperacion, unda Hulanda ta paga pa e servicio medico cu un teritorio autonomo ta duna e ciudadano y residente di un di e teritorionan chikito Hulandes? Y si acaso e islanan autonomo no por brinda cierto servicio medico specializa, ta asina dificil pa manda e pacient sea Hulanda of otro pais den nos region, manera ta sucede caba?

Pa completa e analisis aki, nos mester indica cu tin otro tereno unda nos a mira cierto unificacion di maneho y financiamento den Reino: hurisdiccion. Esaki tabatin un motibo razonable y esey ta e deseo di mantene legislacion y hurisprudencia mas uniforme posible. Regla legal cu ta desvia localmente for di e linea general den Reino mester tin un hustificacion special cu tin sentido. Un aspecto importante den e asunto aki ta cu e uniformidad no solamente ta facilita trabao di corte y demas maneho di legislacion den practica, pero ta beneficia tambe e ciudadano cu ta busca su derecho si no ta existi hopi legislcion specifico cu ta complica e asunto.. E operacion di trece corte y su aparato di apoyo (griffie) bao di un capa general cu no ta influencia pa cada isla separa, realmente a sucede den pasado reciente, sin cu e asunto na algun momento tabata someti na critica, loke ta un bon señal; no tur cos mester bay acompaña pa debate candente.

Fuera di defensa y asunto exterior nos tin tambe e supervision financiero, cu ta un asunto di Reino, den dos aspecto separa. Vigilancia di Reino ta existi, segun Statuut, pa prestamo internacional cu un teritorio autonomo kier haci. Mester aprobacion di Conseho di Ministro di Reino pa esaki, como un proteccion contra contrato di prestamo cu financista di reputacion dudoso. E supervision financiero, e control continuo riba finanzas publico a traves di presupuesto, no ta un supervision permanente, e t’ey solamente mientras e ta necesario.

Mester bisa si cu nos tin comprension pa e problema cu e director ta experimentando, unda entre otro tin e problema grandi di gobierno di Aruba, cu no ta paga loke e debe…

E solucion mas simple ta cu gobierno ta djis cumpli, punto. Ademas, ta trata di un problema cronico, ya cu nos problema cu migrante ilegal por lo pronto no ta caba. Y tin tambe caminda pa corte. Nos no ta mira hospital haci esey, pasobra muy probablemente venganza politico lo caba cu carera di e director.

Acccion parlamentario?

Un ausencia casi sospechoso aki ta di nos parlamentarionan, di ambos banda. Si nan ta pretende di representa interes di pueblo, mustra gobierno riba nan responsabilidad di cubri gasto cu obviamente ta pa gobierno cubri, o eventualmente cambia presupuesto pa cubri esaki. Pakico e silencio y inaccion aki? Si un simple biahe ministerial den un avion priva, algo incorecto riba su mes, ta haya asina hopi atencion politico, pakico no dedica mas atencion na funcionamento debido di Hospital, un servicio di absolutamente promer orden pa pueblo (votador)?

Mientras nos no ta comparti e solucion cu e director ta propone, nos lo keda deb’e un solucion ‘local’ pasobra esey ta depende di e lentitud y desgana di nos politiconan…