Tijdens een live uitgezonden persconferentie op donderdag heeft de regering een nieuw beleid voor short-term vacation rentals aangekondigd. Dit beleid komt voort uit de noodzaak om de groei van de sector in evenwicht te brengen met de gevolgen die deze de afgelopen jaren heeft gehad voor andere sectoren op Aruba. Met de aankondiging start de regering de eerste fase van het beleid, die gericht is op formele registratie en gegevensverzameling.

Registratiesysteem en beoordeling

Tijdens de persconferentie erkenden de ministers het belang van de sector van vakantieverhuur, die al jarenlang actief is op het eiland. Tegelijkertijd benadrukten zij dat er een evenwicht moet worden gevonden zonder investeerders te benadelen die al actief zijn of al aanzienlijke bedragen hebben geïnvesteerd in plannen voor een vakantieverblijf.

Volgens minister van Economische Zaken Geoffrey Wever is het nieuwe beleid erop gericht de sector verantwoordelijker te laten functioneren, op basis van duidelijke regels en met respect voor bestaande rechten van investeerders. Het beleid moet met andere woorden een evenwicht vinden waarbij rekening wordt gehouden met bestaande en operationele accommodaties. Registratie van alle vakantieverblijven vormt hiervoor een belangrijke basis.

De regering heeft alle eigenaren van vakantieverblijven opgeroepen hun accommodaties vanaf 1 november 2026 te registreren. De registratieperiode duurt drie maanden. Minister Wever legde uit dat registratie noodzakelijk is voor zowel accommodaties die momenteel in gebruik zijn als accommodaties die nog niet operationeel zijn, maar waarin al een groot deel van de geplande investering is gedaan.

Voor deze tweede groep is het belangrijk alle relevante informatie aan te leveren waarmee kan worden aangetoond dat daadwerkelijk al aanzienlijke investeringen zijn gedaan.

Personen die slechts een eerste concept hebben voor een vakantieverblijf, dus wel het voornemen of idee hebben maar nog nauwelijks hebben geïnvesteerd, komen niet in aanmerking voor het nieuwe beleid.

Zoals minister Wever benadrukte, wordt de ontwikkeling van nieuwe vakantieverblijven voorlopig volledig stilgelegd. De minister voegde eraan toe dat de regering eerst wil vaststellen hoeveel accommodaties er op het eiland zijn. Daarna wordt beoordeeld of verdere ontwikkeling kan worden toegestaan.

Tegelijkertijd werd benadrukt dat registratie niet automatisch betekent dat een vergunning wordt verleend.

Na afloop van de registratieperiode begint de regering met de beoordeling van iedere afzonderlijke situatie om te bepalen of legalisatie mogelijk is. Volgens de toelichting tijdens de persconferentie vallen geregistreerde accommodaties onder een tijdelijk gedoogkader.

Dit betekent dat de regering accommodaties tijdens de beoordeling niet zal verhinderen hun activiteiten voort te zetten.

Zoals minister Wever uitlegde, bestaat de beleidsstrategie uit vijf fasen, te beginnen met registratie. Vervolgens zal een taskforce, bestaande uit deskundigen van de ministeries van Infrastructuur, Toerisme, Economische Zaken en Volksgezondheid, de bestaande exploitatierechten controleren, de mogelijkheden voor legalisatie beoordelen en vaststellen wat in iedere afzonderlijke situatie nog ontbreekt.

Tot slot zullen de noodzakelijke wijzigingen in het ROP en ROPv worden doorgevoerd om de legalisatie volledig mogelijk te maken.

ROPv als belangrijkste instrument

In de eerste fase van het nieuwe beleid vormt registratie de basis voor toekomstige beoordelingen en beleidsmaatregelen. Het beleid voor vakantieverhuur, en voor ruimtelijke ontwikkeling in het algemeen, zal volgens minister van Infrastructuur René ‘Baba’ Herdé ook worden gebaseerd op wat het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan met voorschriften (ROPv) toestaat.

Voor de beoordeling worden de accommodaties onderverdeeld in de volgende categorieën:

Groene categorie: Hieronder vallen gebieden die in het ROPv zijn aangeduid als Centrum Oranjestad, Havenfront Oranjestad, Centrum San Nicolas, Toeristisch gebied Westkust en Toeristisch gebied Oostkust.

De beoordeling binnen deze categorie richt zich op kwaliteit, gebruik en legalisatie. Waar nodig worden wijzigingen van het ROPv voorbereid op grond van artikel 7.7 om legalisatie mogelijk te maken.

Gele categorie: Hieronder vallen gebieden met de bestemmingen Stedelijk woongebied, Woongebied met waarden en Transformatiegebied. In deze gebieden wordt onderzocht of legalisatie mogelijk is. Op basis van het ROP en ROPv wordt vastgesteld onder welke voorwaarden vakantieverhuur kan worden toegestaan.

Rode categorie: Deze omvat gebieden die zijn aangewezen als Natuur en Landschap, Strand, Landelijk gebied, Luchthaven, Bedrijventerrein Barcadera/San Nicolas, Marinegebied en Marinezones. In het algemeen is legalisatie in deze gebieden niet mogelijk. Er kunnen echter uitzonderingen bestaan, die per geval worden beoordeeld.

De nadruk op de mogelijkheid om het ROPv te wijzigen is bijzonder opvallend. De regering legde echter uit dat iedere wijziging op concrete informatie moet worden gebaseerd. Ook werd benadrukt dat dit proces tijd zal kosten. Voor wijzigingen die verband houden met de legalisatie van bestaande accommodaties kan de procedure volgens Herdé ongeveer zes maanden duren.

Tegelijkertijd kondigde de regering aan dat ook een volledige herziening van de regelgeving mogelijk is. Een dergelijke procedure kan tot twee jaar duren en vereist een aanpak waarbij de opvattingen van de bevolking worden betrokken.

Zoals werd uitgelegd, begint de procedure met een informatiefase. Tijdens deze fase wordt de Arubaanse gemeenschap geïnformeerd over de voorgenomen wijzigingen en krijgen verschillende groepen uit uiteenlopende sectoren de gelegenheid hun wensen kenbaar te maken. Daarna volgt de ontwerpfase, waarin deskundigen de verzamelde informatie gebruiken om een nieuwe ruimtelijke indeling van Aruba uit te werken, aldus minister Herdé. Ook in deze fase krijgt de gemeenschap de mogelijkheid haar standpunten naar voren te brengen, waarna waar nodig aanpassingen kunnen worden gedaan.

Uiteindelijk wordt een nieuw wetsvoorstel opgesteld dat aan het parlement zal worden voorgelegd.

Minister Herdé legde uit dat deze procedure tijd zal kosten, omdat de betrokkenheid van inwoners noodzakelijk is. Daarnaast benadrukte de minister dat de integrale herziening bedoeld is om de ontwikkeling van alle sectoren te stimuleren, van toerisme tot sport.

Bijzondere aandacht voor Oranjestad en San Nicolas

Het ROPv speelt ook een belangrijke rol bij de plannen van de regering om de stadscentra van Oranjestad en San Nicolas verder te ontwikkelen. Momenteel staat het ROPv een beperkt aantal van 100 eenheden toe. De regering benadrukte echter dat het de bedoeling is dit aantal uit te breiden om meer inwoners en ondernemers naar deze gebieden te trekken. Volgens minister Herdé wil de regering gemengde ontwikkeling stimuleren, waarbij woningen, commerciële activiteiten en vakantieverblijven worden gecombineerd.

Voor Oranjestad geldt als indicatieve doelstelling een verhouding van 40 procent vakantieverhuur en 60 procent woningen. Voor San Nicolas is een aandeel van 40 tot 80 procent vakantieverhuur genoemd.

Benadrukt moet worden dat hierover nog geen definitieve beslissing is genomen. Zoals minister Geoffrey Wever uitlegde, moeten de uiteindelijke besluiten worden gebaseerd op het aantal eenheden dat al bestaat. De percentages staan dus nog niet vast, maar geven wel aan in welke richting de regering deze gebieden verder wil ontwikkelen.

Een ander initiatief om Oranjestad en San Nicolas verder te ontwikkelen, betreft boutiquehotels, zo maakten minister van Toerisme Wendrick Cicilia en minister van Innovatie Gerlien Croes bekend. Volgens de toelichting zal de regering in de stadscentra van Oranjestad en San Nicolas uitsluitend aan dit type accommodatie de voorkeur geven.

Sector krijgt eindelijk de nodige aandacht

Het nieuwe beleid komt tegen de achtergrond van groeiende bezorgdheid over het gebrek aan regulering van short-term vacation rentals.

Bon Dia Aruba heeft in het verleden uitgebreid over deze kwestie bericht, evenals over de negatieve gevolgen die de ontwikkeling van deze sector heeft gehad voor andere sectoren en voor inwoners van Aruba.

Bij de aankondiging van het nieuwe beleid erkende de regering eveneens de uitdagingen die de sector met zich meebrengt, maar wees zij tegelijkertijd op de voordelen ervan.

Zoals minister Cicilia benadrukte, heeft vakantieverhuur op het eiland kleine economische activiteiten en inkomstenstromen gecreëerd en een onmisbare rol gespeeld in de Arubaanse economie.

Tegelijkertijd vereist de ongereguleerde ontwikkeling van de sector dringend beleid om een evenwicht te bereiken.

Met dit doel voor ogen kondigde minister Croes aan dat de ministerraad heeft besloten wijzigingen door te voeren in de belastingen voor buitenlanders die op Aruba een woning kopen. Daarbij werd aangegeven dat voor deze groep wijzigingen zullen worden aangebracht in de overdrachtsbelasting en de grondbelasting. De regering hoopt dat hierdoor meer mogelijkheden ontstaan voor Arubaanse burgers om aan deze sector deel te nemen.

Officiële registratie biedt ondernemers daarnaast een erkende en controleerbare mogelijkheid om hun diensten via internationale platforms aan te bieden. Minister Croes benadrukte dat het proces hiervoor al in gang is gezet.

Zoals aangekondigd kunnen eigenaren van vakantieverblijven hun accommodaties vanaf 1 november registreren via een onlineplatform dat binnenkort beschikbaar wordt gesteld.

Eigenaren moeten daarbij hun naam, contactgegevens, de locatie van de accommodatie en de periode waarin deze operationeel is geweest, opgeven.