Een verpletterende overwinning voor de Democratische partij en een nederlaag voor president Trump en zijn Republikeinse partij, deze gebeurtenis hield deze week de hele wereld bezig. De gevolgen van dit electoraal resultaat, met een forse Democratische meerderheid in beide kamers van het Congres zal zeker van invloed zijn op de beperkte marges die de regering-Trump in de resterende twee jaar zal hebben. Maar er moet ook rekening worden gehouden met de aanzienlijke uitvoerende macht in handen van welke VS-president ook waardoor Trump kan proberen zijn beleid voort te zetten, dat een ramp voor het land heeft betekend.

Wellicht werd in het algemeen op een nederlaag voor Trump gerekend maar niet van de omvang zoals nu gebleken is. De signalen dat een reactie van de kiezers onderweg was waren er gewoon en het waren heel wat: een handelsoorlog op basis van importheffingen met praktisch de hele wereld, in het bijzonder met de traditionele bondgenoten en met als gevolg dat de burger de prijsstijgingen mocht betalen. Intussen heeft men gedurende bijna twee jaar vrijwel niets gezien van de hernieuwde vestiging van industrieën op basis van de aantrekkelijkheid die zou worden geschapen door de geheven importtarieven. Daarna kwam de oorlog met Iran en dat terwijl Trump de verkiezingsbelofte had gedaan om “geen oneindige oorlogen” te voeren, iets waarvan hij zijn voorgangers betichtte. Zijn belofte om migranten te deporteren werd wel bewaarheid, hetgeen vooral het Latijns-Amerikaanse bevolkingsdeel zwaar heeft geraakt. Een deel ervan had in 2024 Trump gesteund met de gedachte dat hij ‘die andere Latino’s’ zou aanpakken en uitwijzen. Wat zij over zich heen kregen waren de geweldsexcessen van ICE bij het oppakken en deporteren van mensen uit hun gemeenschap. Dit heeft voor een belangrijk deel het einde van de politieke binding met Trump betekend. De oorlog met Iran betekende een mondiale beperking van de beschikbaarheid van vooral aardolie en olieproducten, hetgeen tot nu toe nog steeds het belangrijkste probleem is waarvoor een oplossing moet komen, ook voor de Amerikaanse economie die te maken heeft met stijgende inflatie die zowat elke sector treft. En terwijl het land werd geconfronteerd met de desastreuze gevolgen van Trump’s beleid werden nepotisme en corruptie van Trump, zijn familie en naaste kring van vertrouwelingen open en bloot voor de hele wereld bedreven. Gezien dit alles is het eigenlijk niet vreemd dat er een reactie vanuit de kiezer zou komen. Maar, zijn de commentaren die zijn geuit door media die aan de Democratische partij zijn gelieerd, dat het mogelijk zou moeten zijn om het land in twee jaar tijd te ‘normaliseren’, realistisch te noemen? Er zijn heel wat tekenen te ontdekken die in een andere richting wijzen. Bijvoorbeeld, dat het ‘fenomeen Trump’ niet iets geïsoleerds is, maar rust op een basis van ultrafanatiek conservatisme, geworteld in de gedachte dat het blanke deel van de bevolking de enige echte erfgenamen zijn van de republiek, die dit jaar het 250-jarig bestaan heeft gevierd. Als Trump zich erbij neerlegt dat in 2028 een einde komt aan zijn koninkrijk, wat nog niet gegarandeerd lijkt, zal daarmee geen einde komen aan de onvrede onder de groep waartoe hij behoort en die nog decennialang voor problemen kan blijven zorgen. Een goede aanwijzing voor deze mogelijk negatieve ontwikkeling vinden we terug in de houding van bondgenoten zoals Canada en Europa, maar ook andere zoals Australië, Japan en Zuid-Korea. Iedereen blijkt zich goed te realiseren dat zelfs een Democratische regering in 2028 geen garantie zal zijn om terug te kunnen keren naar de ‘normale’ situatie van twee jaar geleden. Dit heeft ook zijn positieve kanten want de Europese landen en Canada zijn goed op weg een samenwerking te scheppen, o.a. op het gebied van defensie, telecommunicatie met een eigen digitaal systeem, inclusief een eigen beleid op het gebied van AI, om niet meer afhankelijk te zijn van de grote Amerikaanse techbedrijven. Zo zijn er ook ontwikkelingen op het gebied van financiële zaken, met het in leven roepen van internationale betaalsystemen die niet afhankelijk zijn van MasterCard en Visa. Het (begin van) een Europees betaalsysteem, Wero, is in Europa al operationeel, maar zal ook uitgebreid worden naar de rest van de wereld. Al deze ontwikkelingen betekenen niet dat er geen economische relaties met de VS meer zullen zijn, maar de gewoonte om altijd eerst met Washington te ‘checken’ of men akkoord is, die is er niet meer. Wellicht zullen Canada en de Europese landen ooit Trump dankbaar zijn, omdat zijn agressieve en onbeschofte houding iedereen heeft doen beseffen dat de wereld anders moet worden georganiseerd.

Echter, belangrijk blijft wat Trump zelf op dit moment gaat doen, zowel in eigen land als op het internationale vlak. Het belangrijkste probleem is het conflict met Iran, dat op geen enkele wijze militair tot een oplossing kan worden gebracht, tenzij men een invasie begint met honderdduizenden troepen, die de VS nu gewoon niet heeft. Het is vrijwel onmogelijk om de zaak te klaren zonder dat de regering-Trump minstens enkele concessies aan Iran doet om de vrije doorgang in de Straat van Hormuz te herstellen. Het goede nieuws is dat Trump, naast de internationale druk, nu ook vanuit het Congres onder druk zal worden gezet om de oorlog aan de onderhandelingstafel te beëindigen. Maar hiervoor zijn geen garanties want Trump heeft de uitvoerende macht nog stevig in handen. Wetgeving van Democratische kant kan makkelijk in een openlijke oorlog belanden als Trump gebruik gaat maken van zijn vetorecht, terwijl hij ook volhardt in het regeren via uitvoeringsdecreten. Deze situatie houdt ook risico’s in voor de Democraten: zij kunnen in het Congres wetgeving gedaan krijgen die vervolgens door Trump wordt geblokkeerd. Als men uiteindelijk er niet in slaagt de belangrijkste problemen op te lossen waar de burger mee zit, zoals de inflatie, vooral met betrekking tot voeding en brandstof, maar ook de woningnood en betaalbare medische verzekering, dan kunnen ook zij in 2028 problemen ondervinden bij de presidentsverkiezingen. Regering en Congres zijn veroordeeld tot het zoeken naar oplossingen via onderhandelingen.

LJMADURO – 04-NOV-2026