Cualkier persona cu sentido comun lo bisa cu presidente di Staten mester simplemente cumpli cu regla di Constitucion y Reglamento di Orden, yamando tur reunion pidi corectamente. Pero e mal custumber di pospone peticion, pa reunion di banda opositor, ta persisti. E mal custumber aki tin su origen den e conducta di e partidonan politico mes, cu den parlamento, di banda gubernamental, ta sirbi na promer lugar interes di e mandatarionan. Reunion convoca den consulta cu gobierno nunca tin problema pa haya fecha y ora, pero reunion pidi pa oposicion casi semper ta termina den abuso di poder di e presidente di e momento. E forma di actua aki, cu a bira un ‘tradicion’ caba, ya ni ta haya un splicacion mas di banda di esun cu no ta cumpli.
Esey ta di comprende, pero no hustifica, pasobra no tin sancion pa e conducta aki. Nos Constitucion no ta contene, tampoco e Reglamento di Orden di Staten, medida di sancion contra incumplimento di banda di presidente di Staten. E unico sancion cu por tin ta cu su propio fraccion ta haya cu su labor presidencial ta asina pesimo, cu nan ta desea otro persona na cabez. Lo mester muri y reincarna pa mira esey sucede… Ademas no tin sancion tampoco contra un ministro cu ta ignora peticion pa aparece den parlamento pa duna cuenta di su maneho. Esaki no kier men cu no tin cierto regla; nos Constitucion tin formula e obligacion di e mandatario pa aparece den parlamento pa contesta pregunta, dunando asina contenido na e derecho di interpelacion. E obligacion di banda di e presidente di Staten pa convoca reunion pidi ta den e Reglamento di Orden (art. 23), cu ta stipula cu reunion pidi formalmente mester tuma lugar dentro di 30 dia, y reunion suspendi mester keda reanuda dentro di 30 dia. Pero, si e no cumpli, kico? Nada…
Riba su mes e situacion aki no mester straña ningun di nos; poco otro pais lo conoce medida contra un ministro cu no kier cumpli; no tin recurso ni civil, ni penal contra tal conducta. Por ehemplo, reglanan parlamentario Hulandes tambe ta papia di e obligacion di presidente di Tweede Kamer pa convoca reunion dentro di un tempo razonable, pero no ta establece sancion. Esey den practica no ta resulta necesario tampoco pasobra mas tanto e propio fraccion(nan) di banda gubernamental ta exigi e reunion, pasobra nan tambe por tin algun pregunta critico, o aspecto di cual nan kier mayor claridad. E tipo di madurez politico ey a crece durante varios siglo di practica parlamentario, den un pais mas grandi unda potencialmente e proximo rival pa e ministro di e momento ey por ta den su propio fraccion, cu ta haci bon uso di e oportunidad pa luci cu un actitud critico y cu conocimento di materia. Den nos mini-parlamento e fenomeno di specialista den cierto materia ta casi desconoci y en general parlamentarionan no ta distingui nan mes pa conocimento. Nan ta limita nan mes na apoya gobierno cu algun lema ya conoci, o pior ainda, ta luci negativamente cu ataque personal riba e otro banda di sala. E unico instrumento cu un parlamento tin ta e desconfianza cu e organo legislativo por expresa contra e mandatario, loke lo pone fin na su presencia den e funcion. Tanten esey no sucede, y cu e apoyo normal den parlamentp pa gobierno, esey tampoco lo tuma lugar, oposicion ta impotente for di e banda debil di e sala parlamentario. E unico arma cu ta keda ta e denuncia publico di e proceder di presidente di Staten, cu si of no por tin efecto electoral na su debido tempo.
Caso Hospital
Awor e caso di cual ta papiando den e dianan aki y pa cual oposicion a pidi -corectamente – consulta cu e ministro involucra: estado financiero di Hospital y e problema cu AZV encuanto esaki. No tin absolutamente ningun motibo valido pa un mandatario core pa un interpelacion asina; ta trata di un tema di suficiente importancia pa e pais pa e simplemente asumi su responsabilidad y duna cuenta na parlamento. Di su banda, presidente di Staten no por tin ningun motibo valido pa keda pospone e reunion pidi. Fin di aña ta acercando y djis aki ta bin cu e hilaridad cu ya no ta keda espacio pa trata esaki e aña aki ainda. Nos ta keda mira e forma bergonzoso di actua aki.
E conflicto entre e dos entidadnan den e sector di salubridad publico ta uno cu merece un solucion urgente. Esaki ta implica cu desde basta tempo caba e ministro concerni mester ta atendiendo e asunto cu e prioridad mereci. Cu parlamento ta desea di haya sa kico ta sucediendo no ta nada mas cu haciendo nan trabao di supervision, pa cual a elegi nan. De paso e mandatario por duna claridad tocante e pago na HOH pa tratamento duna na persona ilegalmente presente na e pais, loke pa ley no ta algo pa AZV paga, ya cu nan no ta asegurado legitimo. Pa tur claridad: no ta trata aki di scoge banda den e disputa entre e entidadnan y esey pa un motibo hopi simple: nos no sa kico realmente ta e contenido conflictivo. Loke si ta observable cu HOH no a opta pa bay corte contra AZV/Pais Aruba; esey por tin su motibo. Uno ta cu un huicio lo trece e obligacion di duna informacion detaya, algo cu probablemente ningun di e partidonan ta dispuesto di haci. Esey ta mas motibo ainda pa e mandatario concerni si duna cuenta politicamente…



